Η παγκόσμια ατζέντα, που σε μεγάλο βαθμό αντανακλάται στα όσα συζητήθηκαν στο πλαίσιο, και στο περιθώριο, του υψηλού επιπέδου γενικού διαλόγου της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, μεταξύ 22-26 Σεπτεμβρίου 2026, ίσως ποτέ άλλοτε να ήταν τόσο έντονα επηρεασμένη από την τρέχουσα επικαιρότητα.
Μια επικαιρότητα που δεν περιορίζεται μόνο στα καλούμενα «πάγια» διεθνή πολιτικά προβλήματα και ζητήματα που βρίσκονται στη ατζέντα για δεκαετίες, όπως το Κυπριακό και το Παλαιστινιακό, ή σε εκείνα που αφορούν τις πιο δυναμικές τρέχουσες κρίσεις ασφάλειας, όπως, για παράδειγμα τη ρωσοουκρανική διένεξη και τη σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν.
Η σημερινή επικαιρότητα, επίσης, δεν αφορά μόνο τα κράτη, ως δρώντες του διεθνούς συστήματος, και τους μεταξύ τους ιδεολογικοπολιτικούς ανταγωνισμούς, παγκόσμιους και περιφερειακούς. Αφορά πρώτιστα την παγκόσμια οικονομία και ανάπτυξη και κατ' επέκταση δυο από τους σημαντικότερους πυλώνες τους, ήτοι: την ενέργεια και τη γνώση. Πιο συγκεκριμένα, αφορά τη διαχείριση αυτών των δυο.
Από τη μια οι περιβαλλοντικές προκλήσεις και η δεδηλωμένη πρόθεση για μια ενεργειακή μετάβαση προς την απανθρακοποίηση και την αειφορία και από την άλλη η τεχνολογική επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, καταδεικνύουν ότι την παγκόσμια ατζέντα δεν τη διαχειρίζονται πλέον οι πολιτικοί ηγέτες. Μάλλον το αντίθετο φαίνεται να συμβαίνει.
Οι πολιτικοί ηγέτες φαντάζουν να τρέχουν, κυριολεκτικά, ο ένας πίσω από τον άλλο, σε μια προσπάθειαά τους να θέσουν την κατάσταση υπό έλεγχο. Την ίδια στιγμή, όμως, στα εργαστήρια και στα τραπέζια των διοικητικών συμβουλίων των μεγάλων, αλλά και των μικρότερων, οικονομικών οργανισμών, οι εξελίξεις αποδεδειγμένα ξεπερνούν την ταχύτητα λήψης απόφασης και εκτέλεσης των κυβερνήσεων. Και τούτο είναι εξαιρετικά εμφανές, τόσο στο θέμα της «πράσινης μετάβασης» όσο και στο θέμα της τεχνητής νοημοσύνης και των παρεμφερών εφαρμογών και διαστάσεών τους.
Εξού και η συζήτηση για «τιθάσευση» της οικονομίας μέσω πολιτικών ρυθμίσεων και κανονιστικών πλαισίων πλέον ακολουθεί τα επισυμβαίνοντα. Και τούτο αποδεικνύεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η γραφειοκρατία της οποίας αφέθηκε να «ρυθμίσει» τόσο πολύ τους δυο αυτούς τομείς, νομιζόμενη ότι θα είναι αρκετό. Που δεν είναι! Γι’ αυτό και που πλέον κατέληξε να υποχρεώνεται να τους «απορρυθμίσει», όχι όμως και τόσο, και σίγουρα όχι με τρόπο πραγματικά υποβοηθητικό για το επιχειρείν, για να μην μείνει με τους «νόμους στο χέρι» και το κόστος στην τσέπη των εργαζομένων των βιομηχανιών και των επιχειρήσεών της, δηλαδή των πολιτών της, που βλέπουν τους ανταγωνιστές τους από την Κίνα να τους κερδίζουν, ακόμα και στους τομείς που κάποτε ήταν η ίδια (η ΕΕ) κυρίαρχη του παιχνιδιού.
Η συζήτηση για «τιθάσευση» της οικονομίας μέσω πολιτικών ρυθμίσεων και κανονιστικών πλαισίων πλέον ακολουθεί τα επισυμβαίνοντα. Και τούτο αποδεικνύεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο στην περίπτωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η γραφειοκρατία της οποίας αφέθηκε να «ρυθμίσει» τόσο πολύ τους δυο αυτούς τομείς, νομιζόμενη ότι θα είναι αρκετό
Όσο για τις ανάλογες συζητήσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που τόσο προβλήθηκαν τις προηγούμενες μέρες, είναι καλά γνωστό ότι οι δυο εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης που προσκλήθηκαν, όσο πρωταγωνιστικός και αν είναι ο ρόλος τους, δεν αποτελούν παρά την κορυφή του παγόβουνου των όσων περιλαμβάνει ο συγκεκριμένος τομέας. Ενός παγόβουνου που κάθε μέρα που περνά διογκώνεται και που η μορφή του μέχρι την επόμενη βδομάδα υψηλών επαφών της επόμενης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ θα είναι πολύ διαφορετική από τη σημερινή.
Στον έτερο τομέα της ενεργειακής μετάβασης, η κατάσταση είναι εξίσου σύνθετη και γεμάτη προκλήσεις, αλλά και εκεί ο κόσμος μας δεν θα είναι ο ίδιος μέχρι το τέλος της τρέχουσας δεκαετίας. Η δυναμική που χαρακτηρίζει την αύξηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κίνα και στην Ευρώπη, η επικείμενη επίδραση της αύξησης της συμβολής της πυρηνικής ενέργειας μπορεί να μην είναι αρκετή για να «πιάσουμε» τη συγκράτηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας (αφού μαζί με αυτές ως ποσοστό αυξάνονται και οι καύσεις υδρογονανθράκων) αφού το παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα αλλάζει ραγδαία.
Δυστυχώς, τα πιο πάνω δεν αφορούν την Κύπρο όμως. Ούτε στον έναν, αλλά ούτε και στον άλλο τομέα αναμένεται να δούμε οποιαδήποτε ριζοσπαστική πρόοδο.
