Το κράτος απέτυχε να ανταποκριθεί στις προσπάθειες της κοινωνίας και οικονομίας που έχει επενδύσει στις ΑΠΕ, τονίζει ο βουλευτής του ΔΗΣΥ και πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Κυριάκος Χατζηγιάννης.
Σε συνέντευξή του στον «Π», ο κ. Χατζηγιάννης κάνει λόγο για απουσία δράσης όσον αφορά το ηλεκτρικό δίκτυο της χώρας, με συνεπακόλουθες αποκοπές ενέργειας από τα φωτοβολταϊκά συστήματα, τονίζοντας παράλληλα ότι ευθύνη για τη χρόνια αδράνεια φέρει επίσης το κομματικό κατεστημένο της χώρας.
Κύριε Χατζηγιάννη, πώς αξιολογείτε την κυβερνητική πολιτική στον τομέα της ενέργειας; Ακούμε συχνά αναφορές για «πράσινη επιτυχία».
Η κυβέρνηση διακρίνεται στα επικοινωνιακά της κατασκευάσματα. Αυτή είναι μία άλλη, μεταξύ πολλών, περίπτωση. Η πραγματικότητα είναι ότι παράγουμε πράσινη ενέργεια και την πετάμε στη χωματερή με εντολή του Διαχειριστή του Ηλεκτρικού Συστήματος. Αυτό δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως επιτυχία. Λέγεται κρατική ανικανότητα να διαχειρισθεί την ίδια της την πολιτική.
Όπως λέγεται συχνά, οι περικοπές είναι φυσιολογικές λόγω του ότι είμαστε ένα απομονωμένο νησί. Θεωρείτε ότι αυτές οι περικοπές είναι όντως φυσιολογικές;
Όχι στον βαθμό που περικόπτουν. Το να βαφτίζουν τις περικοπές φυσιολογικές, αυτό χαρακτηρίζεται ως πολιτική υπεκφυγή. Το ότι είμαστε απομονωμένοι το γνώριζαν. Και εδώ είναι το έγκλημα. Ενώ το γνώριζαν, δεν θωράκισαν το δίκτυο και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να μιλάμε για τεχνικό περιορισμό. Μιλάμε για απουσία σχεδιασμού, και αυτό χαρακτηρίζεται ως αμέλεια με πολιτική ευθύνη. Δώριζαν ηλεκτρική ισχύ ως δώρο, χωρίς αυτή η ισχύς, για δεκαετία τώρα, να αξιοποιείται, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μαύρη αγορά ΑΠΕ. Από την άλλη, η ΑΗΚ έπαιζε με το δεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης του δικτύου με εμμονική και διαρκή προσπάθεια πώς να προστατεύει την αγορά του μαζούτ. Λάθος το ότι δεν αναβάθμιζαν το δίκτυο, δεν άνοιγαν την αγορά και δεν δημιουργούσαν ανταγωνισμό.
Ευθύνη έχει μόνο η παρούσα κυβέρνηση;
Δεν ξεκίνησε το πρόβλημα από τη σημερινή μόνο κυβέρνηση. Στο δεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης του ηλεκτρικού δικτύου 2019-2020 εντοπίστηκαν όλα αυτά τα θέματα και αδυναμίες, όπως ότι το δίκτυο δεν αντέχει μαζική νέα ισχύ, ότι απαιτούνται αναβαθμίσεις και ότι η ευελιξία είναι ανεπαρκής. Μέχρι σήμερα όλες αυτές οι αναβαθμίσεις μετατίθενται από πρόγραμμα σε πρόγραμμα. Αυτό το χαρακτηρίζω ως χρόνια αδράνεια, με κύριο αιτιολογικό στοιχείο τη σκοπιμότητα.
Τι εννοείτε «σκοπιμότητα»; Καταγγέλλετε το κράτος για αδράνεια επειδή λέτε ότι ήξερε;
Βιώνουμε ως κοινωνία και οικονομία μία συστημική απάτη. Βεβαίως το κράτος ήξερε και πολύ καλά μάλιστα. Αυτός που ισχυρίζεται ότι δεν γνώριζε λέει ψέματα, εκτός και εάν όντως δεν έχει διαβάσει το δεκαετές πρόγραμμα ή εάν υποκρίνεται ότι δεν το έχει διαβάσει. Το πρόβλημα ήταν γραπτό, τεκμηριωμένο και προβλέψιμο. Να μην μας παριστάνουν ότι έχουν μάλιστα εκπλαγεί. Απέτυχαν στο να δράσουν. Το «δεν γνωρίζω» των Τakata δυστυχώς ισχύει και εδώ.
Συστημική απάτη είναι πολύ βαριά κατηγορία. Ποιος φέρει τη μεγαλύτερη ευθύνη;
Η ευθύνη είναι συγκεκριμένη και κατανεμημένη. Η Εκτελεστική Εξουσία εξήγγειλε ΑΠΕ χωρίς να εξασφαλίσει δίκτυο, ο ρυθμιστής ενέκρινε δεκαετή προγράμματα χωρίς δεσμευτικά αποτελέσματα και ο ιδιοκτήτης του δικτύου λειτούργησε με λογική ελάχιστου ρίσκου σε μία περίοδο που απαιτούσε τόλμη. Κανείς δεν μπορεί να κρύβεται πίσω από τον μανδύα του συστήματος. Το κράτος, οι κυβερνήσεις και το κομματικό κατεστημένο της χώρας φέρουν την ευθύνη για την αδράνεια. Αδράνεια ισούται με λειτουργία με μαζούτ και κατ' επέκταση υψηλές εισπράξεις του κράτους διαμέσου των φορολογιών και ταυτόχρονα προστατευτισμός της ΑΗΚ. Προστατευτισμός της ΑΗΚ ισούται με πολιτική υποστήριξη των κομμάτων και διατήρηση υψηλής κερδοφορίας των συμβάσεων των ΑΠΕ. Όλοι βολεύονται μία χαρά σε βάρος των καταναλωτών.
Ακούμε έντονη κριτική ότι ώριμα έργα δεν συνδέονται στο δίκτυο. Για ποιον λόγο η ουρά σύνδεσης ΑΠΕ στο δίκτυο έχει εξελιχθεί σε μέγα πρόβλημα;
Ανεξέλεγκτη και διαβρωμένη διοίκηση. Από το 2020 και μετά επιτράπηκε η δέσμευση ισχύος χωρίς αυστηρά χρονοδιαγράμματα υλοποίησης. Αυτός είναι ο κύριος λόγος για τον οποίον έχει προκληθεί κορεσμός στα χαρτιά και αδιέξοδο στην πράξη. Αυτό δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί τεχνικό λάθος. Αποτελεί ρυθμιστική εγκατάλειψη. Κρατούσαν νεκρή ηλεκτρική ισχύ του δικτύου για αιτητές που τα κατάφερναν να εγκρίνονται. Η διαφθορά είναι τεραστίων διαστάσεων και θα πρέπει επιτέλους να διερευνηθεί.
Το τελευταίο διάστημα ακούγεται συνεχώς ότι η λύση βασίζεται στην αποθήκευση. Η αποθήκευση δεν θα έπρεπε να είχε προηγηθεί;
Βεβαίως, είναι αυτονόητο. Η ανάγκη για αποθήκευση στη Κύπρο ήταν γνωστή τουλάχιστον από το 2018. Προχωρήσαμε με ΑΠΕ χωρίς επαρκή αποθήκευση. Αυτή η καθυστέρηση είναι ο λόγος που πληρώνουμε ακριβά το τίμημα των περικοπών. Όχι επειδή δεν υπήρχε γνώση αλλά επειδή δεν υπήρχε βούληση. Επειδή υπήρχε μία μανία για συγκάλυψη προστατευτισμού του κρατικού μονοπωλίου. Γνωρίζετε ότι, μέχρι ετούτη τη στιγμή που μιλάμε, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της αποθήκευσης δεν είναι επαρκές; Για την ακρίβεια, όπως σήμερα είναι το πλαίσιο λειτουργίας, η αποθήκευση δεν είναι κομμάτι της Ανταγωνιστικής Αγοράς.
Ποιος πληρώνει τελικά το τίμημα από τις περικοπές ΑΠΕ;
Ο πολίτης και ο καταναλωτής. Η κοινωνία και η οικονομία. Κάθε κιλοβατώρα ΑΠΕ που περικόπτεται σημαίνει περισσότερα καύσιμα, μεγαλύτερο κόστος, περισσότερους ρύπους, περισσότερα έσοδα για το κράτος και χαμένη εμπιστοσύνη. Απαιτούν μάλιστα ο κόσμος να σιωπά και να μην διαμαρτύρεται. Αυτό και εάν είναι αίσχος. Το κράτος να κλέβει θεσμικά τους πολίτες και αυτοί να μην μπορούν να διαμαρτυρηθούν.
Ποια η πίστη της κοινωνίας και των επενδυτών πλέον προς την πράσινη μετάβαση;
Όταν οι πολίτες και οι επενδυτές βλέπουν να πετιέται πράσινη ενέργεια, τότε, η πράσινη μετάβαση απονομιμοποιείται. Όχι επειδή είναι λάθος αλλά επειδή το κράτος τη διαχειρίζεται λάθος.
Ποιες είναι, κατά τη δική σας άποψη, οι λύσεις σε αυτό το τεράστιο θέμα;
Πρώτον, η αποθήκευση εδώ και τώρα, ταυτόχρονα με την ψηφιοποίηση, και όχι την επόμενη δεκαετία. Δεύτερον, το δεκαετές πρόγραμμα αναβάθμισης του δικτύου να έχει δεσμευτικά αποτελέσματα και δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα. Τρίτο, να υπάρχουν καθαρές αποφάσεις για τη σειρά σύνδεσης στο δίκτυο και όποιος δεν υλοποιεί θα πρέπει να αποδεσμεύει την ισχύ που του έχουν κατακρατήσει. Πρόσθετα, όποιος επενδυτής θέλει να συνδέεται θα πρέπει να επενδύει ο ίδιος και στο δίκτυο. Και στο σημείο αυτό θα πρέπει να παταχθεί ο προστατευτισμός της ΑΗΚ και η μαύρη αγορά κατακράτησης νεκρού ηλεκτρικού φορτίου.
Με βάση τις αναφορές σας, το σημερινό αδιέξοδο στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο χαρακτηρίζεται από αδράνεια, παρεμπόδιση, υπόσκαψη και συμφέροντα. Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε;
Αν με ρωτάτε εάν υπάρχει δυνατότητα επίλυσης του ενεργειακού προβλήματος στην Κύπρο, η απάντησή μου είναι σαφής και ξεκάθαρη. Ναι!
Οι ΑΠΕ δεν έχουν αποτύχει στην Κύπρο. Το κράτος απέτυχε να ανταποκριθεί στις προσπάθειες της κοινωνίας και οικονομίας που έχει επενδύσει στις ΑΠΕ. Και όσο αυτό δεν λέγεται καθαρά, η πράσινη μετάβαση θα πληρώνει την πολιτική αδράνεια. Καταγγέλλω το σύστημα ότι λειτουργεί στη βάση συστημικής απάτης με συντελεστές το κράτος, που πουλά μαζούτ και εισπράττει με αυτόν τον τρόπο τεράστια ποσά, και το κομματικό κατεστημένο της χώρας το οποίο, προκειμένου να λαμβάνει τις ψήφους των κατεργαρέων, συναινεί.
Ποια η ευθύνη των κομμάτων;
Τα πολιτικά κόμματα έχουν συλλογική ευθύνη για μια πολιτική απάτη στον ηλεκτρισμό. Υποσχέθηκαν φθηνό ρεύμα και πράσινη μετάβαση, ενώ γνώριζαν ότι το δίκτυο δεν άντεχε. Δεν διοχετεύουν τις τεράστιες ποσότητες χρημάτων που εισπράττει το κράτος από τις φορολογίες του ηλεκτρισμού και των ρύπων με σκοπό τη βελτίωση του δικτύου. Αντί να πουν την αλήθεια, επέλεξαν τη σιωπή και τη συναίνεση. Το αποτέλεσμα είναι, λοιπόν, η ακρίβεια που πλήττει κυρίως τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα, την ώρα που η πράσινη ενέργεια πετιέται στη χωματερή. Η ενεργειακή πολιτική μετατράπηκε έτσι σε μηχανισμό αναπαραγωγής κοινωνικής ανισότητας.
