Ενώπιον των κοινωνικών εταίρων, παρουσιάστηκε χθες το επικαιροποιημένο νομοσχέδιο για την επάρκεια κατώτατων μισθών, με τις βασικές διαφωνίες των κοινωνικών εταίρων να παραμένουν όπως καταγράφηκαν το προηγούμενο διάστημα.
Σκοπός του νόμου είναι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ιδίως της επάρκειας των κατώτατων μισθών για εργοδοτούμενους, ώστε να συμβάλει στην ανοδική κοινωνική σύγκλιση και να μειώσει τη μισθολογική ανισότητα.
Ο νόμος θεσπίζει πλαίσιο για: (α) την επάρκεια των νομοθετημένων κατώτατων μισθών με στόχο την επίτευξη αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (β) την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως μέσου για καθορισμό των μισθών (γ) την ενίσχυση της αποτελεσματικής πρόσβασης των εργοδοτουμένων σε δικαιώματα προστασίας με τη μορφή κατώτατου μισθού.
Μηχανισμός Αναπροσαρμογής Κατώτατου Μισθού
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, θεσπίζεται διαδικασία για τον καθορισμό και την επικαιροποίηση του νομοθετημένου κατώτατου μισθού, με στόχο την επίτευξη αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου, τη μείωση της φτώχειας των εργαζομένων, καθώς και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής σύγκλισης προς τα πάνω και τη μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων.
Θεσπίζεται ακόμη Επιτροπή Αναπροσαρμογής του νομοθετημένου κατώτατου μισθού, η οποία διορίζεται από το Υπουργικό Συμβούλιο και αποτελείται από τρεις εκπροσώπους των εργαζομένων, τρεις εκπροσώπους των εργοδοτών, οι οποίοι προέρχονται από τις Οργανώσεις που συμμετέχουν ως πλήρη μέλη στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα και τρεις ανεξάρτητους ακαδημαϊκούς ή εγνωσμένου κύρους εμπειρογνώμονες, ειδικούς σε εργασιακά θέματα, εκ των οποίων ο ένας ορίζεται ως ο προεδρεύων της Επιτροπής από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Η Επιτροπή συντάσσει εισηγητική έκθεση η οποία υποβάλλεται τουλάχιστον δύο μήνες πριν από κάθε αναθεώρηση λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους, με αιτιολόγηση ως προς την σχετική βαρύτητα της κάθε παραμέτρου:
(i) την αγοραστική δύναμη του νομοθετημένου κατώτατου μισθού λαμβάνοντας υπόψη και του κόστους διαβίωσης
(ii) τις τάσεις στα επίπεδα απασχόλησης και ποσοστά ανεργίας
(iii) τη διαφοροποίηση στην οικονομική ανάπτυξη και στα επίπεδα της παραγωγικότητας
(iv) τον ρυθμό αύξησης, τη διαφοροποίηση και τις τάσεις στα επίπεδα απολαβών και την κατανομή τους
(v) τις επιπτώσεις που οποιαδήποτε μεταβολή του νομοθετημένου κατώτατου μισθού θα έχει στα επίπεδα απασχόλησης, τους δείκτες σχετικής και απόλυτης φτώχειας, το κόστος διαβίωσης και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας
(vi) οποιεσδήποτε άλλες μακροοικονομικές εξελίξεις ή δεδομένα.
Η Επιτροπή εφαρμόζει κριτήρια επικαιροποίησης του νομοθετημένου κατώτατου μισθού στην προσπάθεια ώστε να συμβάλλει στην επάρκεια του, με στόχο την επίτευξη αξιοπρεπούς βιοτικού επιπέδου, τη μείωση της φτώχειας των εργαζομένων καθώς και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής σύγκλισης προς τα πάνω και τη μείωση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων. Η Επιτροπή καθορίζει τα πιο πάνω κριτήρια, κατά τρόπο σαφή, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, εθνικές πρακτικές, αποφάσεις αρμόδιων φορέων ή με τριμερείς συμφωνίες.
Η Επιτροπή καθορίζει, αξιολογεί και χρησιμοποιεί, μεταξύ άλλων, και ενδεικτικές τιμές αναφοράς για την καθοδήγηση της εκτίμησης της ως προς την επάρκεια του νομοθετημένου κατώτατου μισθού.
Για τον σκοπό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθούν ενδεικτικές τιμές αναφοράς που χρησιμοποιούνται συνήθως σε διεθνές επίπεδο, όπως το 60% του ακαθάριστου διάμεσου μισθού και το 50% του ακαθάριστου μέσου μισθού.
Επιπρόσθετα, η αξιολόγηση μπορεί επίσης να βασίζεται σε τιμές αναφοράς που συνδέονται με δείκτες που χρησιμοποιούνται για σύγκριση του καθαρού κατώτατου μισθού με το όριο της φτώχειας και την αγοραστική δύναμη των κατώτατων μισθών.
Δημόσιες Συμβάσεις
Η αρμόδια αρχή διασφαλίζει, σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες που επιλαμβάνονται της ανάθεσης και εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων ή συμβάσεων παραχώρησης, ότι οι οικονομικοί φορείς και οι υπεργολάβοι τους συμμορφώνονται με τις ισχύουσες υποχρεώσεις όσον αφορά τους μισθούς και άλλα ωφελήματα σύμφωνα με τους Πρότυπους Κανόνες σε Σχέση με Πρόνοιες επί Εργατικών Ζητημάτων σε Κυβερνητικά και Άλλα Δημόσια Συμβόλαια τα οποία δυνατόν να συναφθούν, κατά την ανάθεση έργων του δημοσίου στην επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Επιχειρήσεις που έχουν καταδικαστεί τα προηγούμενα τρία χρόνια για παραβίαση του παρόντος νόμου ή/και του περί κατωτάτου ορίου μισθών νόμου, δεν θα έχουν δικαίωμα να υποβάλουν προσφορά για έργο του δημοσίου.
Παρακολούθηση και Συλλογή Δεδομένων
Σύμφωνα με το νόμο, λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την εξασφάλιση της εφαρμογής αποτελεσματικών εργαλείων συλλογής δεδομένων για την παρακολούθηση της προστασίας με τη μορφή κατώτατου μισθού. Οι εργοδότες οφείλουν να καταχωρούν στοιχεία που προβλέπονται στον παρόντα Νόμο, σε πληροφοριακό σύστημα που καθορίζεται με Διάταγμα του Υπουργού, το οποίο δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.
Η αρμόδια αρχή υποβάλλει στην Επιτροπή Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανά διετία, πριν από την 1η Οκτωβρίου του έτους 10 υποβολής της έκθεσης, έκθεση με τα ακόλουθα δεδομένα και πληροφορίες:
(α) το ποσοστό και την εξέλιξη της κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις
(β) ως προς τους νομοθετημένους κατώτατους μισθούς: (i) το επίπεδο του νομοθετημένου κατώτατου μισθού και το ποσοστό εργαζομένων που καλύπτονται από αυτόν·(ii) περιγραφή των υφιστάμενων διαφοροποιήσεων και κρατήσεων και των λόγων για την εισαγωγή τους, καθώς και το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτονται από διαφοροποιήσεις, εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα
(γ) ως προς την προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού η οποία παρέχεται μόνο από συλλογικές συμβάσεις: (i) τα χαμηλότερα επίπεδα απολαβών που καθορίζονται από συλλογικές συμβάσεις που καλύπτουν τους χαμηλόμισθους ή εκτίμηση αυτών, εάν οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν στη διάθεση τους ακριβή στοιχεία, και το ποσοστό των εργαζομένων που καλύπτονται από αυτές ή εκτίμηση αυτών, εάν οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν στη διάθεση τους ακριβή στοιχεία (ii) το επίπεδο των μισθών που καταβάλλονται σε εργαζόμενους που δεν καλύπτονται από συλλογική σύμβαση και τη σχέση του με το επίπεδο των μισθών που καταβάλλονται σε εργαζόμενους που καλύπτονται από συλλογική σύμβαση.
Πληροφορίες σχετικά με την προστασία με την μορφή κατώτατου μισθού
Η αρμόδια αρχή διασφαλίζει ότι οι πληροφορίες σχετικά με τους νομοθετημένους κατώτατους μισθούς, καθώς και την προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού που παρέχεται από καθολικά εφαρμοστέες συλλογικές συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με τους μηχανισμούς έννομης προστασίας, είναι διαθέσιμες στο κοινό, όπου είναι αναγκαίο, στην πλέον σχετική γλώσσα, με τρόπο ολοκληρωμένο και εύκολα προσβάσιμο, μεταξύ άλλων στα άτομα με αναπηρία.
Προώθηση Συλλογικών Διαπραγματεύσεων
Εάν διαπιστωθεί ότι το ποσοστό κάλυψης εργοδοτουμένων από συλλογικές διαπραγματεύσεις υπολείπεται του κατώτατου ορίου του 80%, η αρμόδια αρχή οφείλει:
(i) να θεσπίσει πρόσφορους πλαίσιο όρους με τους αναγκαίους για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο ή/και πρακτική, είτε με νόμο κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, είτε με συμφωνία με αυτούς
(ii) να προωθήσει την οικοδόμηση και την ενίσχυση της ικανότητας των κοινωνικών εταίρων να συμμετέχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών ιδίως σε κλαδικό και διακλαδικό επίπεδο
(iii) να ενθαρρύνει τις εποικοδομητικές, ουσιαστικές και εμπεριστατωμένες διαπραγματεύσεις επί των μισθών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, επί ίσοις όροις, στο πλαίσιο των οποίων αμφότερα τα μέρη έχουν πρόσβαση στη δέουσα πληροφόρηση για την εκτέλεση των καθηκόντων τους όσον αφορά τις συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών
(iv)να λάβει μέτρα, κατά περίπτωση, για την προστασία της άσκησης του δικαιώματος συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό των μισθών και για την προστασία των εργαζομένων και των 13 συνδικαλιστικών εκπροσώπων από πράξεις που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος τους όσον αφορά την απασχόληση τους με την αιτιολογία ότι συμμετέχουν ή επιθυμούν να συμμετάσχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις για τον καθορισμό των μισθών
(v)να λάβει μέτρα, κατά περίπτωση, για τους σκοπούς της προώθησης των συλλογικών διαπραγματεύσεων για τον καθορισμό των μισθών, για την προστασία των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των οργανώσεων των εργοδοτών που συμμετέχουν ή επιθυμούν να συμμετάσχουν σε συλλογικές διαπραγματεύσεις έναντι τυχόν ενεργειών παρέμβασης μεταξύ τους ή των εκατέρωθεν εκπροσώπων ή μελών τους κατά τη σύσταση, τη λειτουργία ή της διοίκησης τους
(vi)να εκπονήσει σχέδιο δράσης για την προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων που να ορίζει σαφές χρονοδιάγραμμα και συγκεκριμένα μέτρα για την σταδιακή αύξηση του ποσοστού κάλυψης από συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το εν λόγω σχέδιο δράσης εκπονείται κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους ή κατόπιν κοινού αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, ως προϊόν συμφωνίας μεταξύ των κοινωνικών εταίρων
(vii) να επανεξετάσει σε τακτική βάση και τουλάχιστον ανά πενταετία, το σχέδιο δράσης και να το επικαιροποιεί αν είναι απαραίτητο. Σε περίπτωση επικαιροποίησης του σχεδίου δράσης, αυτό γίνεται κατόπιν διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους ή σε συμφωνία με αυτούς ή, κατόπιν κοινού αιτήματος των κοινωνικών εταίρων, ως προϊόν συμφωνίας μεταξύ τους. Το σχέδιο δράσης και τυχόν επικαιροποιήσεις του δημοσιοποιούνται και κοινοποιούνται στην Επιτροπή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Νοείται ότι, οι πρόνοιες του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται με απόλυτο σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, καθώς και του δικαιώματος τους να διαπραγματεύονται και να συνάπτουν συλλογικές συμβάσεις.
Εξουσίες και Καθήκοντα Επιθεωρητών
Η αρμόδια αρχή δύναται να ορίζει Επιθεωρητές ή άλλους λειτουργούς, για την καλύτερη εφαρμογή του παρόντος Νόμου.
Καθήκοντα Επιθεωρητή
(α) εξασφαλίζει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου, είτε με τη διεξαγωγή αυτεπάγγελτης έρευνας για τον έλεγχο της εφαρμογής του, είτε με την εξέταση παραπόνων που υποβάλλονται σε αυτόν για διαφορές που προκύπτουν από την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου
(β) παρέχει πληροφορίες, συμβουλές και υποδείξεις προς τους εργοδότες και τους εργοδοτούμενους, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Νόμου και
(γ) αναφέρει στην Αρμόδια Αρχή προβλήματα που δημιουργούνται στο πλαίσιο εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος Νόμου και υποβάλλει προτάσεις σχετικά με μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αντιμετώπισή τους.
Εξουσίες επιθεωρητή
Κάθε επιθεωρητής, για σκοπούς εφαρμογής του παρόντος Νόμου, δύναται
(α) να εισέρχεται, με την επίδειξη της ταυτότητάς του, ελεύθερα και χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση, οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας, σε οποιοδήποτε χώρο απασχόλησης, εκτός από κατοικίες. Νοείται ότι, η είσοδος σε κατοικίες δύναται να πραγματοποιείται, αφού εξασφαλισθεί προηγουμένως η συγκατάθεση του κατόχου τους
(β) να συνοδεύεται από αστυνομικό, εάν έχει εύλογη αιτία να πιστεύει ότι θα παρεμποδιστεί στην άσκηση των εξουσιών του ή στην εκτέλεση των καθηκόντων του, και, σε τέτοια περίπτωση, η Αστυνομία έχει υποχρέωση να διαθέτει έναν ή περισσότερους αστυνομικούς για να τον συνοδεύουν
(γ) να συνοδεύεται από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ήθελε κρίνει αναγκαίο
(δ) να προβαίνει σε ελέγχους, επιθεωρήσεις, έρευνες, ανακρίσεις, ή εξετάσεις, όπως θεωρεί αναγκαίο, για τη διαπίστωση της εφαρμογής των διατάξεων του παρόντος Νόμου
Διαφωνίες εργοδοτών
Από πλευράς εργοδοτικών οργανώσεων, εκφράζεται διαφωνία όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων σε πληροφοριακό σύστημα.
Το ΚΕΒΕ έχει τη θέση όπως διαγραφεί πλήρως το άρθρο 11(2) και (3) του προσχεδίου Νόμου, καθότι όπως υποστηρίζει, δεν υφίσταται αντίστοιχη πρόνοια στην Οδηγία αναφορικά με τον τρόπο εφαρμογής ή τη θέσπιση συγκεκριμένης διαδικασίας για τη συλλογή και λήψη των εν λόγω δεδομένων που προνοούνται στο άρθρο 11 (1) και άρθρο 12.
Σύμφωνα με σημείωμα του Επιμελητηρίου, τα εδάφια (2) και (3) του άρθρου 11 παραπέμπουν στην πράξη σε μελλοντική και καθολική υποχρέωση των επιχειρήσεων να αναρτούν στοιχεία που αφορούν τους όρους εργοδότησης των εργαζομένων τους στο ψηφιακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, εισάγοντας πρόσθετες διοικητικές υποχρεώσεις πέραν εκείνων που ήδη προβλέπονται και ρυθμίζονται από τον περί Διαφανών και Προβλέψιμων Όρων Εργασίας Νόμο του 2023 (Ν. 25(I)/2023).
«Η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν απορρέει από υποχρέωση συμμόρφωσης με την Οδηγία, ούτε συνδέεται άμεσα με τον σκοπό της, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί κινδύνους υπερρύθμισης, διοικητικής επιβάρυνσης και μονομερούς διεύρυνσης των υποχρεώσεων των εργοδοτών, χωρίς προηγούμενο κοινωνικό διάλογο ή τεκμηριωμένη αξιολόγηση επιπτώσεων», τονίζει.
Κατά συνέπεια, το ΚΕΒΕ θεωρεί ότι η διατήρηση των εν λόγω διατάξεων δεν είναι αναγκαία ούτε θεμιτή στο πλαίσιο του υπό συζήτηση Προσχεδίου και εισηγείται τη διαγραφή τους στο σύνολό τους.
Άρθρο 25
Το ΚΕΒΕ έχει τη θέση ότι το συγκεκριμένο άρθρο θα πρέπει να διαγραφεί, καθώς υποστηρίζει τη διατήρηση και των δύο νομοθετικών πλαισίων, τα οποία εξυπηρετούν διαφορετικό ρόλο.
Το προσχέδιο νόμου, σημειώνεται, αποσκοπεί στη συμμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας με την ευρωπαϊκή Οδηγία για επαρκείς κατώτατους μισθούς, θέτοντας το γενικό θεσμικό πλαίσιο, τις βασικές αρχές και τις διαδικασίες αξιολόγησης της επάρκειας.
Παράλληλα, σημειώνεται, ο περί Κατώτατου Ορίου Μισθών Νόμος συνιστά διακριτό εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο εφαρμογής, το οποίο επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία στον καθορισμό και την επικαιροποίηση του κατώτατου μισθού, μέσα από δομημένο κοινωνικό διάλογο και προσαρμογή στις ιδιαίτερες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της Κύπρου.
Επιπρόσθετα, αναφέρει, συμπεριλαμβάνει πολύ σοβαρά εδάφια τα οποία έχουν καταρτιστεί πριν την έκδοση των σχετικών Διαταγμάτων και αφού προηγήθηκε σχετική διαβούλευση του Υπουργού Εργασίας και των Κοινωνικών Εταίρων (ωράριο, κλάδοι και επαγγέλματα που εξαιρούνται κ.ά.)
«Η διατήρησή του κρίνεται αναγκαία, καθότι δεν περιορίζεται από το πλαίσιο της Οδηγίας περί επάρκειας, αλλά λειτουργεί συμπληρωματικά προς αυτό, διασφαλίζοντας πρακτικές και λειτουργικές λύσεις, ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και ομαλή εφαρμογή των σχετικών ρυθμίσεων», σημειώνει.
Από πλευράς συντεχνιών, εκφράζεται θετική στάση για την όλη φιλοσοφία του νομοσχεδίου, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι οι θεσμοθετημένοι κατώτατοι μισθοί θα πρέπει να περιλαμβάνουν και τα μίνιμουμ ποσά πρόσληψης όπως αυτά συμφωνούνται στις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις. Όπως αναφέρθηκε από συντεχνιακή πηγή, οι εργοδότες αρνούνται τις κλαδικές συμβάσεις εργασίας.
If it doesn’t display, open the PDF.
