Ουδείς «κομίζει γλαύκας εις Ἀθήνας» αν αποτυπωθεί η εκτίμηση ότι, με την έναρξη της προεκλογικής περιόδου ενόψει των βουλευτικών εκλογών της 24ης Μαΐου, αναπτύσσεται ένα πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας και αμφισβήτησης, όχι απλώς του ίδιου του κομματικού συστήματος αλλά και, ευρύτερα, ενός ανασχηματισμού με αποδέκτη την ίδια την κοινωνία, τις αντιφάσεις της και τον προβληματισμό της για το υφιστάμενο σύστημα πολιτικής δράσης. Είναι βεβαίως νωρίς να ισχυριστούμε ότι η υπό κυοφορία βαθιά πολιτική και κοινωνική μετάβαση θα εμπεριέχει στοιχεία προόδου και όχι πισωγυρίσματος.
Διαβάστε επίσης:
Τα υφιστάμενα κόμματα, παρά τη δυστοκία που αισθάνθηκαν από το «πάγωμα» της κρατικής χορηγίας που λαμβάνουν ανάλογα με τη δύναμή τους εντός της Βουλής, σήμερα, όπως διαφαίνεται με βάση το χθεσινό ρεπορτάζ του «Π», μπορούν να αναπνεύσουν ελεύθερα, αφού τους έχουν πιστωθεί τα ποσά τα οποία διακαώς ανέμεναν για να προχωρήσουν, όπως διατείνονται, απρόσκοπτα στην προεκλογική τους εκστρατεία.
Χορηγία και δημοσκοπήσεις
Η οικονομική ενίσχυση των κομμάτων που εκπροσωπούνται στη σημερινή Βουλή ποσώς είναι βέβαιο ότι θα βοηθήσει στην αναδιάταξή τους αλλά και στην προσπάθεια που καταβάλλουν ορισμένα είτε να παραμείνουν «αξιοπρεπώς» ψηλά στα ποσοστά τους είτε κάποια άλλα να ελπίζουν ότι, μετά τον Μάιο, θα παραμείνουν κοινοβουλευτικά κόμματα.
Το σχηματικό αυτό ερώτημα αναμένεται βεβαίως να διευκρινιστεί και να απαντηθεί στην κάλπη, μετά από 15 εβδομάδες.
Επί του παρόντος, «ασφαλής» δρόμος για να διαπιστωθεί το εύρος των κομμάτων και κατά πόσο, τη δεδομένη στιγμή, απαντούν στις απαιτήσεις ή τις προσδοκίες της κοινωνίας και των ψηφοφόρων είναι αυτός των δημοσκοπήσεων-μετρήσεων που είδαν το φως της δημοσιότητας αλλά και άλλων που βρίσκονται εν εξελίξει.
Πάντως, οι έως τώρα δημοσκοπήσεις, ανεξαρτήτως των διαφορετικών μεθόδων που χρησιμοποιούν οι εταιρείες σε σχέση με το αντιπροσωπευτικό δείγμα και το περιθώριο σφάλματος, αναδεικνύουν ορισμένα κοινά και αναντίλεκτα συμπεράσματα:
• Τα δύο μεγάλα κόμματα, ο Δημοκρατικός Συναγερμός και το ΑΚΕΛ, καταγράφουν σαφή μείωση της επιρροής τους σε σύγκριση με το παρελθόν, βλέποντας –χωρίς να μπορούν να αντιδράσουν ουσιαστικά– να χάνουν τον ισχυρό και ίσως καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτιζαν εντός της κοινωνίας, στη βάση του οποίου οργανωνόταν, όχι σχηματικά αλλά ουσιαστικά, η πολιτική ζωή του τόπου.
Σταδιακή φθορά
Η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία και, κυρίως, δεν έχει συγκυριακά χαρακτηριστικά. Αποτυπώνει τη σταδιακή –αλλά τη δεδομένη στιγμή πιο έντονη– φθορά των παραδοσιακών κομμάτων. Ταυτόχρονα, συνιστά σαφή αποδυνάμωση του ιδεολογικού περιβλήματος εντός του οποίου δρούσαν έντονα τα μεγάλα κόμματα, οδηγώντας
–άγνωστο μέχρι ποιο σημείο– στη δυσπιστία των πολιτών απέναντι στα κόμματα εξουσίας.
Εκείνο, λοιπόν, που μπορεί κάποιος να συζητήσει με βεβαιότητα είναι οι «μάχες αντοχής» που θα δώσουν τα μεγάλα κόμματα, ώστε να μην τεθεί υπό αμφισβήτηση η πρωτοκαθεδρία τους.
«Εμείς τον τιμούμε καλύτερα»
Ο ΔΗΣΥ, παρά την τάση απώλειας ορισμένων ψηφοφόρων –επί του παρόντος απροσδιόριστου αριθμού– εξακολουθεί, υπό τις περιστάσεις, να διατηρεί σταθερά τον βασικό πυρήνα των ψηφοφόρων του. Ωστόσο, εμφανίζεται τραυματισμένος από το βάρος της δεκαετούς διακυβέρνησής του, τα σκάνδαλα που σημάδεψαν την προηγούμενη περίοδο και την αδυναμία του να πείσει ότι έχει προχωρήσει σε ουσιαστική αυτοκριτική.
Οι δημοσκοπικές απώλειες αποτυπώνουν όχι μόνο δυσαρέσκεια αλλά και μια βαθύτερη κρίση ταυτότητας, καθώς το κόμμα δυσκολεύεται να ισορροπήσει ανάμεσα σε φιλελεύθερα, κεντρώα και συντηρητικά ακροατήρια, ενώ ταυτόχρονα πιέζεται από τα δεξιά του, από την άνοδο του ΕΛΑΜ.
Η συνθήκη αυτή διαφάνηκε και στην εκτός πλαισίου και λογικής αντιπαράθεση του ΔΗΣΥ με το ΕΛΑΜ και την πλειοδοσία τους αναφορικά με το ποιος στηρίζει καλύτερα τις εθνικοπατριωτικές ενατενίσεις του παρελθόντος. Ο απίστευτου κάλλους καβγάς για το ποιος τιμά περισσότερο, «καλύτερα και πιο ειλικρινώς», τον Γρίβα ανέδειξε όχι απλώς παθογένεια αλλά και την αίσθηση ότι η Δεξιά, πιεζόμενη από ακραία στοιχεία της που αλλάζουν πολιτική στέγη, δεν επιθυμεί να απαλλαγεί από αυτά και κάνει ό,τι μπορεί για να τους μοιάσει.
Το επιχείρημα ότι «εμείς τιμούμε» τον Γρίβα «πριν από τη δική σας δημιουργία» είναι εντελώς αντιπαραγωγικό για τον ΔΗΣΥ, έστω κι αν αντανακλά μια ιστορική πραγματικότητα. Η δε επιμονή στην αγιοποίηση του Γρίβα από τη μεγάλη Δεξιά δεν αποτελεί απλώς παραχάραξη της Ιστορίας αλλά και μία από τις αιτίες δημιουργίας του ίδιου του ακραίου μορφώματος. Αυτή είναι, στην ουσία, η άλλη πραγματικότητα.
Κόμμα και κοινωνία
Το ΑΚΕΛ, από την άλλη, παρουσιάζει μια διαφορετική αλλά εξίσου προβληματική εικόνα. Παρότι διατηρεί την οργανωτική του ορμή
–έστω και με σκαμπανεβάσματα– οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι αδυνατεί να κεφαλαιοποιήσει τη γενικευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Η επιρροή του παραμένει στάσιμη ή ελαφρώς μειωμένη, γεγονός που υποδηλώνει ότι η αντιπολιτευτική του στάση, ακόμη και όταν αναδεικνύει σημαντικά ζητήματα, δεν αρκεί για να πείσει ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, όπως συνέβαινε στο παρελθόν, ως δύναμη εναλλακτική για την κοινωνία.
Το ΑΚΕΛ, παρά τις προσπάθειές του, δεν κατάφερε να συγχρονίσει τις αποφάσεις του με τις ανάγκες της κοινωνίας. Οι μικρές και ανεπαίσθητες εσωτερικές αλλαγές, δυστυχώς για το κόμμα, δεν βγήκαν έξω από τα κομματικά κατάστιχα, δεν πρόσφεραν το απαιτούμενο οξυγόνο, καθώς δεν άγγιξαν τα ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας.
Το τέλος των μικρών
Αν μιλούμε, ωστόσο, για κρίση των παραδοσιακών κομμάτων, τότε σημείο αναφοράς είναι –πάντα με βάση τις μετρήσεις της κοινής γνώμης– η εικόνα που παρουσιάζουν τα κόμματα του Κέντρου, είτε αυτό είναι το ΔΗΚΟ είτε η ΕΔΕΚ, η ΔΗΠΑ ή ακόμη και το Κίνημα Οικολόγων.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι πλην του ΔΗΚΟ –το οποίο εμφανίζει απώλειες αλλά εξακολουθεί να έχει πολιτικό «σφυγμό»– τα υπόλοιπα κεντρώα σχήματα κινούνται επικίνδυνα κοντά στην πολιτική άβυσσο, με ορατό πλέον τον κίνδυνο να μείνουν εκτός Βουλής.
Η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει το παράδοξο μιας πολιτικής συμμαχίας –πλην των Οικολόγων– που απέφερε προεδρική νίκη στις τελευταίες προεδρικές εκλογές αλλά δεν μετουσιώθηκε σε σταθερό πολιτικό κεφάλαιο για τους εταίρους της.
Απλώς διατηρεί «σφυγμό»
Το ΔΗΚΟ, αν και θα υποστεί φθορά, φαίνεται να διατηρεί έναν βασικό πυρήνα εκλογικής επιβίωσης, κυρίως λόγω της οργανωτικής του παρουσίας και της μακρόχρονης σχέσης του με τμήματα της κοινωνίας. Μιας σχέσης, βεβαίως, που οικοδομήθηκε χωρίς στέρεα υλικά αλλά συγκυριακά.
Ωστόσο, η συμμετοχή του στην εξουσία χωρίς σαφές ιδεολογικό αφήγημα το καθιστά ευάλωτο σε περαιτέρω απώλειες. Για τα υπόλοιπα κόμματα του Κέντρου η εικόνα είναι ακόμη πιο ζοφερή, καθώς η απουσία διακριτού ρόλου και η αδυναμία ουσιαστικής διαφοροποίησης –κάτι που στο παρελθόν έπρατταν με σχετική επιτυχία– τα οδηγούν σε πολιτική περιθωριοποίηση.
Ενισχύσεις και ερωτηματικά
Σε αυτό το περιβάλλον σοβούσας κρίσης ενισχύονται πολιτικές δυνάμεις που επιχειρούν να εκφράσουν την οργή, την απογοήτευση και το αίσθημα αδιεξόδου μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας. Το ακροδεξιό ΕΛΑΜ, το οποίο έτυχε κανονικοποίησης από το ίδιο το κομματικό σύστημα –πλην της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς– έρχεται με φόρα και καθίσταται πολύ πιθανόν να αναδειχθεί τρίτη πολιτική δύναμη του τόπου.
Παράλληλα, το Άλμα του Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η Άμεση Δημοκρατία του Φειδία Παναγιώτου αξιοποιούν την κρίση εμπιστοσύνης προς τα παραδοσιακά κόμματα, προσελκύοντας κυρίως πολίτες που είναι έτοιμοι να δώσουν ψήφο διαμαρτυρίας αλλά ταυτόχρονα αναζητούν έναν ατόφιο πολιτικό λόγο, διαφάνεια και την αίσθηση ότι συμμετέχουν σε κάτι διαφορετικό.
Μέσα από τον εν εξελίξει δημοσκοπικό πυρετό, το VOLT Cyprus αντέχει και διατηρεί την πιθανότητα συμμετοχής στη νέα Βουλή. Αναδεικνύει τη σταθερή του αντίληψη για το Κυπριακό, τον μη εξωραϊσμένο εκσυγχρονισμό της κοινωνίας, με σημεία αιχμής τη συνεπή και μακροχρόνια μάχη του κατά της διαφθοράς.
