Το «State of the Union» του 2026, το οποίο έγινε με στόμφο αλλά και με πλήρη έλλειψη ρεαλιστικής αποτίμησης, όπως εξάλλου συνέβη και στις προηγούμενες παρουσιάσεις του κυβερνητικού προγραμματισμού, αποτελεί ουσιαστικά έναν απολογισμό κυβερνητικού έργου όπως τον βλέπει το Προεδρικό. Ειδικά φέτος, μετά και τα τρία χρόνια κυβερνητικής εμπειρίας, έχει καταστεί ξεκάθαρο ότι αυτός ο λεγόμενος απολογισμός κατέστη πλέον μια συνειδητή πολιτική επιλογή: Από τη μία, η επιτομή ορισμένων επιτευγμάτων της διακυβέρνησης και, από την άλλη, μια επικοινωνιακά σχεδιασμένη άσκηση, διά μέσου της οποίας επιχειρείται η άμβλυνση ή και πολλές φορές η αποσιώπηση σειράς σοβαρών προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τόπος.
Στην ουσία, αυτή η παράσταση -γιατί περί παραστάσεως πρόκειται- με τη συμμετοχή απρόσμενα πολλών κομπάρσων, αποτελεί μια συνειδητή πολιτική επιλογή με άξονα μια επικοινωνιακή άσκηση, η οποία επιχειρεί να παρουσιάσει τη στασιμότητα ως «σταθερότητα» και την απουσία στρατηγικού οράματος ως τεχνοκρατική επάρκεια. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέλεξε να μιλήσει για δείκτες, χρονοδιαγράμματα και μελλοντικές μεταρρυθμίσεις, αποφεύγοντας συστηματικά να τοποθετηθεί στα ανοιχτά, οδυνηρά ζητήματα που απασχολούν σήμερα την κοινωνία.
Επικοινωνιακά τερτίπια
Από την πρώτη στιγμή της διακυβέρνησης του σημερινού Προέδρου είχαμε επισημάνει πως το κυρίαρχο, για τον ίδιο και τους στενούς του συνεργάτες, ήταν η αναζήτηση διάφορων τρόπων ενάσκησης της πολιτικής, η οποία θα υπηρετούσε το επικοινωνιακό κομμάτι. Το φαινόμενο αυτό δεν είναι απλώς ένα κομμάτι της δράσης αυτού του Προέδρου. Είναι μια συνθήκη η οποία καθορίζει την κάθε του κίνηση, τον τρόπο με τον οποίο εκφράζεται για σοβαρά ζητήματα, τις ασάφειες που εκφέρει για τα μείζονα, κάτι που δημιουργεί ανασφάλεια στους πολίτες, με αποτέλεσμα να βρίσκεται πολύ χαμηλά σε επίπεδα δημοτικότητας, παρά τις αλλοιώσεις των γεγονότων και την παραπληροφόρηση της κοινής γνώμης.
Είναι αυτή η μονίμως, διαπερασμένη στο DNA του σημερινού Προέδρου, αγωνία για την καλύτερη επικοινωνιακή πολιτική πρακτική που οδηγεί τον ίδιο και το περιβάλλον του σε μια ατέρμονη διαδικασία ψυχολογικής πίεσης και έλλειψης ρεαλιστικών αποτιμήσεων των πραγματικών και υπαρκτών συμβαινόντων στην Κύπρο.
Μια παράσταση
Με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά, τα οποία εκπέμπονται από τη δράση και την άσκηση πολιτικής του Προέδρου της Δημοκρατίας, και βεβαίως η ομιλία-παρουσίαση του κυβερνητικού έργου για το 2026, δεν είναι παρά μόνο μία ακόμη παράσταση για τον κόσμο της επικοινωνίας και όχι της πολιτικής και εκείνων που γίνονται αποδέκτες αυτών των πολιτικών.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης, μαζί με την τεχνοκρατική ομάδα την οποία έστησε στο Προεδρικό, συνέθεσαν, και παρουσίασε ο ίδιος, μία ομιλία η οποία καμία σχέση έχει με την πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες. Πέρα από τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές που μπορεί να δώσει μια παρόμοιας φύσης ομιλία, ο Πρόεδρος στην ουσία μας «απομνημονεύει» ότι απευθύνεται σε πολίτες μιας χώρας οι οποίοι έχουν να αντιμετωπίσουν θέματα «ρουτίνας» και κάποιες «διορθώσεις» στην καθημερινότητά τους.
Για την κυβέρνηση και τον Πρόεδρο, αυτή η Κύπρος βρίσκεται σε ακμή, λειτουργεί με σχέδιο και κινείται με σταθερότητα για το μέλλον. Αυτό, ωστόσο, το οποίο φαίνεται ότι υφίσταται και είναι φαινόμενο κραυγαλέο, είναι η απόσταση ανάμεσα στη ρητορική και την πραγματικότητα, με μαζεμένα ασήκωτα προβλήματα.
Κραυγαλέα σιωπή
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κυπριακή κοινωνία βιώνει μια αλληλουχία σκανδάλων, με αποκαλύψεις οι οποίες δημιουργούν ρήγματα, αν όχι κατάρρευση του κοινωνικού ιστού, με παραιτήσεις στενών συνεργατών του Προέδρου και εκκρεμείς έρευνες, η επιλογή της σιωπής που επιχείρησε στην ομιλία του ο Πρόεδρος τουλάχιστον τον εκθέτει.
Η αναφορά στο προσεχές μέλλον και στα πεπραγμένα των προηγούμενων μηνών δεν αντιμετωπίζονται με ανακλήσεις μερικών γραμμών για τα ζητήματα διαφθοράς που βρίσκονται πλέον στην ημερήσια διάταξη. Δεν μπορεί να αγνοηθεί από τον επικεφαλής του κράτους η όξυνση της διαφθοράς και τα όσα αποκαλύπτονται, που στην ουσία αναδιατάσσουν τελεσιδίκως την καθημερινότητα των πολιτών.
Όταν υποθέσεις τέτοιας βαρύτητας αγγίζουν το ίδιο το Προεδρικό, η αποφυγή ουσιαστικής πολιτικής τοποθέτησης συνιστά συνειδητή επιλογή και όλες οι υπόλοιπες εξαγγελίες τίθενται στο περιθώριο. Γιατί, έτσι κι αλλιώς, αν υπάρχει προγραμματισμός, αυτός μπορεί να προχωρήσει στην υλοποίησή του. Δεν χρειαζόταν το προεδρικό σόου.
Απαράδεκτη απουσία
Εν ολίγοις, είναι τελείως σκανδαλώδης ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η υπόθεση με το videogate, το οποίο «έσκασε» στα χέρια του Προέδρου και του περίγυρού του. Η πλήρης αποφυγή αναφοράς, αλλά και της ανάδειξης της όποιας προεδρικής συνέπειας, αναδεικνύουν την απουσία ενσυναίσθησης από έναν Πρόεδρο ο οποίος, στις αντανακλαστικές αρχικές αναφορές του για το προφανές ότι οι απόλυτοι συνεργάτες του «πιάστηκαν με τη γίδα στην πλάτη», δεν βρήκε να πει λέξη για το βίντεο που κατακρήμνισε το αφήγημά του ότι ενατενίζει τον κόσμο στα μάτια και δηλώνει ότι είναι «καθαρός».
Σε συνέχεια της προκλητικής απουσίας αναφοράς για την υπόθεση σε μια εκδήλωση με εξαγγελίες επί παντός επιστητού για τον τέταρτο χρόνο διακυβέρνησης, η υφυπουργός του Προέδρου, Ειρήνη Πική, εν συγχορδία με τη στάση του Νίκου Χριστοδουλίδη την επομένη της ομιλίας, ρίχνει την μπάλα στις έρευνες οι οποίες διεξάγονται. Μάλιστα, η τεχνοκράτισσα και φίλη του προεδρικού ζεύγους προχωρεί και σε μία, εκτός τόπου και χρόνου, διασύνδεση της αποφυγής αναφοράς του Προέδρου για το περιλάλητο βίντεο με την εξέλιξη των συζητήσεων στη Βουλή. Το θέμα «έχει συζητηθεί με λεπτομέρεια στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Θεσμών…», υποστήριξε η κυρία Πική σε μια προσπάθειά της να αναποδογυρίσει τη λογική -κάτι προσφιλές στα προεδρικά δώματα- ότι μετά τη συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής «είχα κάνει κι εγώ δηλώσεις, είχε κάνει και ο Πρόεδρος εκείνες τις ημέρες. Περιμένουμε τα αποτελέσματα της ποινικής έρευνας για να δούμε πώς διαστρεβλώθηκαν πάρα πολύ κάποιες εικόνες που είδαμε σε εκείνο το βίντεο. Επειδή διεξάγεται αυτή η έρευνα, πρέπει να περιμένουμε τα αποτελέσματα».
Ο στόχος, επομένως, των ερευνών, με βάση τις δηλώσεις της κ. Πική στον «Άλφα», δεν είναι να διαπιστωθεί το εύρος της ανάμειξης του προεδρικού περιβάλλοντος, των συνεργατών του ή και του ίδιου του Προέδρου στην υπόθεση. Ο στόχος των ερευνών, κατά την αντίληψη των κυβερνώντων, είναι να διαπιστωθεί σε ποιο επίπεδο αλλοιώθηκε το βίντεο. Αυτή είναι στην πραγματικότητα η αντίληψη του Προεδρικού: Να πέσει πάση θυσία στα μαλακά ο ένοικος του Προεδρικού και οι συν αυτώ.
Ανεξαρτήτως της ποινικής αξιολόγησης, που ανήκει στη δικαιοσύνη, το πολιτικό ζήτημα είναι υπαρκτό και σοβαρό. Κι όμως, στο «State of the Union» του 2026, η υπόθεση ποσώς παρουσιάζεται, ούτε καν ως μεμονωμένο περιστατικό που δεν αφορά πολιτικά τον ίδιο τον Πρόεδρο. Η αποδοχή παραιτήσεων προβάλλεται ως επαρκής απάντηση, χωρίς καμία ουσιαστική συζήτηση για πολιτική ευθύνη, εποπτεία και θεσμική λογοδοσία.
Κρίσιμα ζητήματα
Σε πραγματικό χρόνο, με τις διακηρύξεις του Προέδρου, σημειώνονται και άλλες σοβαρές εξελίξεις.
Η Νομική Υπηρεσία παραμένει στο απυρόβλητο, παρά τις χρόνιες καθυστερήσεις σε σοβαρούς φακέλους διαφθοράς και την έντονη κοινωνική αίσθηση ότι υποθέσεις μεγάλης πολιτικής βαρύτητας κινδυνεύουν να «πέσουν στα μαλακά». Το κράτος δικαίου, οι έχοντες την εξουσία το επικαλούνται ρητορικά, αλλά δεν το υπερασπίζονται έμπρακτα. Και όταν ο Πρόεδρος μιλά για διαφάνεια χωρίς να αγγίζει τις πιο καυτές υποθέσεις του παρόντος, η σιωπή μετατρέπεται σε πολιτική θέση.
Το ίδιο μοτίβο αποσύνδεσης από την πραγματικότητα διατρέχει και τις κυβερνητικές εξαγγελίες για το 2026. Πίσω από τον κατάλογο των 55+ δράσεων απουσιάζει το ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο. Η ακρίβεια έχει χτυπήσει κόκκινο. Τα νοικοκυριά περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα. Η μεσαία τάξη, που μόλις έναν χρόνο πριν παρουσιαζόταν ως κεντρικός αποδέκτης της κυβερνητικής πολιτικής, εξαφανίζεται από το αφήγημα.
Στο στεγαστικό, η κρίση έχει ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Οι τιμές γης, κατοικιών και ενοικίων βρίσκονται σε επίπεδα απαγορευτικά για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών. Κι όμως, τα προβλήματα αντιμετωπίζονται με αριθμούς και εξαγγελίες, χωρίς ένα πειστικό σχέδιο ανακούφισης.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Προστίθενται τα ενεργειακά, με το φυσικό αέριο να παραμένει ανεκμετάλλευτο, την ηλεκτρική διασύνδεση να μην προχωρά και τους πολίτες να πληρώνουν από τους υψηλότερους λογαριασμούς ρεύματος στην Ευρώπη. Η κυβέρνηση μιλά για μελλοντικά έργα, ενώ η ενεργειακή φτώχεια είναι ήδη παρούσα.
Ακόμη και στο υδατικό, η πολιτική ανεπάρκεια καλύπτεται με ημίμετρα και σπασμωδικές κινήσεις, ενώ υπαρκτές λύσεις αγνοούνται για πολιτικούς λόγους. Το πρόβλημα μετατίθεται στο μέλλον, όπως ακριβώς και τόσα άλλα.
Στην πραγματικότητα, το «State of the Union» του 2026 αποτυπώνει μια διακυβέρνηση που διαχειρίζεται τον χρόνο αντί να τον αξιοποιεί. Μια ηγεσία που φοβάται το πολιτικό κόστος, διαχειρίζεται τις τύχες της χώρας με επικοινωνιακά μοτίβα και δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες της.
