Γράφει ο Κρίτωνας Τορναρίτης
Ακούω και βλέπω στα ΜΜΕ και στα social media πάρα πολλές υποσχέσεις. Τόσες πολλές, που σε λίγο θα νομίζουμε ότι τα δημόσια ταμεία λειτουργούν με… μαγικό πορτοφόλι χωρίς πάτο.
Όμως κάτι που με έκανε να γράψω αυτό, όχι μόνο ως δικηγόρος αλλά και ως άνθρωπος που έχει δει δεκάδες περιπτώσεις ανθρώπων που κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους, είναι η ανάγκη να ειπωθούν κάποιες αλήθειες.
Αυτό που δεν ακούω ποτέ είναι το πώς ακριβώς θα το κάνουν… και κυρίως από πού θα βρουν τα χρήματα. Ίσως το επόμενο βίντεο στα social media να περιλαμβάνει και εκτυπωτή ευρώ.
Πολλοί άνθρωποι, ακόμα και εγώ προσωπικά, αγοράσαμε σπίτια και πήραμε δάνεια. Το πρόβλημα είναι ότι τα προηγούμενα χρόνια οι τράπεζες δεν λειτουργούσαν πάντα επαγγελματικά και αυτό αποδείχθηκε από τα αποτελέσματα του 2013, αλλά και από την πολύ κακή διαχείριση του κράτους εκείνη την περίοδο. Στη συνέχεια, οι επόμενή κυβέρνηση και η Βουλή πήραν επίσης λανθασμένες αποφάσεις, οι οποίες μεν βοήθησαν την οικονομία και έφεραν επενδύσεις στην Κύπρο, αλλά χωρίς επαρκείς ελέγχους, χωρίς διαφάνεια και χωρίς πραγματική εποπτεία. Τα αποτελέσματα αυτών αρχίζουν να φαίνονται τα τελευταία χρόνια.
Σήμερα ακούμε κόμματα να υπόσχονται σπίτια, αυξήσεις στις συντάξεις και βοήθεια σε ανθρώπους που κινδυνεύουν να χάσουν τις κατοικίες τους.
Υπάρχουν όμως κάποια πολύ σημαντικά ερωτήματα:
Κατανοούν πώς δημιουργείται ένας κρατικός προϋπολογισμός; Και το σημαντικότερο: από πού θα βρεθούν τα χρήματα;
Είναι σαν σε ένα σπίτι όπου δύο γονείς έχουν συνολικό εισόδημα €3.000 τον μήνα, έχουν δύο παιδιά, και υπόσχονται στον γιο τους ότι όταν γίνει 18 ετών θα του αγοράσουν Rolls Royce. Πώς ακριβώς θα το πληρώσουν; Με hashtags; Με likes; Ή με άλλο ένα “συγκλονιστικό” βίντεο παραγωγής TikTok;
Όσον αφορά τους ανθρώπους που έχασαν ή κινδυνεύουν να χάσουν περιουσίες λόγω δανείων, πρέπει να λέγονται και οι πραγματικότητες. Η πλειοψηφία αυτών δεν δανείστηκε μόνο για πρώτη κατοικία. Πολλοί πήραν επιχειρηματικά δάνεια, έβαλαν υποθήκη το σπίτι τους, αγόρασαν αυτοκίνητα ή έκαναν άλλες επενδύσεις. Χρειάζονταν για παράδειγμα €200.000 για σπίτι αλλά δανείστηκαν €300.000. Οι τράπεζες ή οι εταιρείες τους διάγραψαν χρήματα, και σήμερα κάποιοι παρουσιάζονται μόνο ως “θύματα” χωρίς να αναφέρεται ολόκληρη η εικόνα.
Ναι, το κράτος πρέπει να προστατεύει τους πραγματικά ευάλωτους ανθρώπους. Πρέπει να προστατεύει αυτούς που δανείστηκαν για να αποκτήσουν τη βασική τους κατοικία και όχι όσους έπαιρναν υπερβολικά δάνεια για επιχειρήσεις ή πολυτελή έξοδα και σήμερα κατηγορούν τους πάντες, στηρίζοντας ταυτόχρονα κάθε “μεσσία” του διαδικτύου που υπόσχεται λύσεις χωρίς κανένα σοβαρό σχέδιο.
Μιλούν επίσης για συντάξεις. Τι γίνεται όμως με τις χιλιάδες μητέρες που έμειναν σπίτι, εργάστηκαν με χαμηλούς μισθούς ή έπαιρναν τον κατώτατο και τώρα τους υπόσχονται σχεδόν τριπλάσιες συντάξεις; Από πού θα βρεθούν αυτά τα χρήματα; Από κάποιο νέο φίλτρο Instagram;
Πώς ακριβώς θα υλοποιηθούν όλες αυτές οι υποσχέσεις; Με ποιο οικονομικό πλάνο; Με ποια έσοδα; Υπάρχει πραγματική κατανόηση της οικονομίας και των αριθμών ή απλώς δημιουργούνται νέα βίντεο για τα social media;
Πολλοί συνεχίζουν να χρησιμοποιούν τα ίδια παραδοσιακά συνθήματα: τον Μακάριο, την Marfin, τον Χριστόφια, την καταστροφή του 2013 και οτιδήποτε άλλο μπορεί να ξυπνήσει συναισθήματα και να φέρει ψήφους. Λες και η πολιτική στην Κύπρο είναι μια ατελείωτη επανάληψη του παρελθόντος.
Το παρελθόν πρέπει να το γνωρίζουμε και να μαθαίνουμε από αυτό. Αλλά δεν μπορεί να διορθωθεί.
Το μέλλον όμως μπορεί να χτιστεί, αν υπάρχει σχέδιο, σοβαρότητα και πραγματική δουλειά.
Δυστυχώς, αντί να μιλούν για το πώς θα δημιουργήσουν μια καλύτερη οικονομία, πώς θα στηρίξουν τη νέα γενιά ή πώς θα φέρουν πραγματικές λύσεις, πολλοί ανακυκλώνουν συνεχώς τα ίδια αφηγήματα δεκαετιών.
Και το πιο ειρωνικό; Παρά τα ίδια λόγια, τις ίδιες υποσχέσεις και τα ίδια αποτελέσματα εδώ και χρόνια, ο κόσμος συνεχίζει να τους πιστεύει.
Οι πολίτες αξίζουν σοβαρότητα, ουσιαστικό σχέδιο, διαφάνεια και αλήθεια όχι εύκολα συνθήματα, επικοινωνιακά βίντεο στα social media και ανέξοδες υποσχέσεις χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
