Μπορεί να αναλώνεται η κυβέρνηση να μας πείσει ότι η Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης πήγε περίφημα, αλλά γύρω μας συμβαίνουν πολύ πιο σοβαρά γεγονότα, που κρατούν τη χώρα σε στασιμότητα. Όμως, διερωτώμαι, γιατί να μην πήγαινε καλά η Προεδρία; Αν μην τι άλλο, είναι ένα από τα δυνατά σημεία του Προέδρου Χριστοδουλίδη η διπλωματία σε τέτοιου είδους θεματικές. Ίσως και το μοναδικό, θα τολμούσα να πω! Στις υπόλοιπες θεματικές είναι που δυσκολεύεται, και αυτό το ομολογούν πολλά και διαφορετικά γεγονότα της θητείας του μέχρι στιγμής.
Επιχειρήματα πολλά για να τεκμηριώσω την ανικανότητα της χώρας μας να διαμορφώσει ένα μέλλον άξιο των δυνατοτήτων της. Αλλά θα αρκεστώ στο πιο πρόσφατο. Τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Ναι, μπορεί η Κύπρος να μην είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά το Κυπριακό δεν ήταν πουθενά στην ατζέντα. Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ήταν μια ισχυρή ένδειξη της νέας γεωπολιτικής πραγματικότητας που διαμορφώνεται στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επιλογή της Άγκυρας, ως οικοδεσπότη, δεν ήταν τυχαία. Είναι η έμπρακτη αναγνώριση ότι η Τουρκία έχει μετατραπεί σε έναν από τους πλέον κρίσιμους γεωστρατηγικούς παίκτες της Δύσης, παρά τις συνεχείς συγκρούσεις της με συμμάχους, τις αυταρχικές της τάσεις και τις ανοιχτές εκκρεμότητές της με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Πού πήγε, λοιπόν, η διπλωματία του κ. Χριστοδουλίδη; Μπορεί η Κυβέρνηση Χριστοδουλίδη να επενδύει σε μια στρατηγική που συνδέει την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας με συγκεκριμένα βήματα στο Κυπριακό, αλλά η πραγματικότητα, δυστυχώς, είναι άλλη, και μάλιστα πολύ δυσάρεστη. Η γεωπολιτική αναβάθμιση της Τουρκίας δεν δημιουργεί από μόνη της κίνητρα για υποχωρήσεις στο Κυπριακό. Για όσους δεν το έχουν αντιληφθεί, η Άγκυρα εμφανίζεται σήμερα περισσότερο βέβαιη για τη στρατηγική της αξία απ’ ό,τι οποιαδήποτε άλλη στιγμή μετά το 1974, όσο σκληρό και αν αυτό ακούγεται. Η Τουρκία δεν μιλά πλέον για επιστροφή στο πλαίσιο των προηγούμενων διαπραγματεύσεων. Προωθεί με συνέπεια τη λογική των «δύο κρατών» και επιδιώκει σταδιακή διεθνή αναβάθμιση του ψευδοκράτους. Θεωρεί μάλιστα ότι, η αυξανόμενη στρατηγική σημασία της Τουρκίας λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι σε διεθνείς πιέσεις. Η Τουρκία θεωρεί ότι η Δύση τη χρειάζεται περισσότερο απ’ όσο χρειάζεται εκείνη τη Δύση.
Η αποτυχημένη στρατηγική της διπλωματίας του Νίκου Χριστοδουλίδη, περιορίζεται στην απομόνωση της Τουρκίας και τη δημιουργία πίεσης για επίλυση του Κυπριακού. Και γράφω «αποτυχημένη στρατηγική», γιατί, τι μπορεί να είναι όταν συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θα θέλαμε; Η συνεργασία της Τουρκίας με την ΕΕ όσον αφορά τον αμυντικό εξοπλισμό είναι μια πραγματικότητα, η προχθεσινή Σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και οι δηλώσεις που ακολούθησαν είναι ακόμη μια πραγματικότητα. Η Τουρκία δεν κέρδισε απλά από την αστάθεια και την αβεβαιότητα που επικρατεί στον κόσμο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η σύγκρουση Ισραήλ - Ιράν, η αβεβαιότητα για τη μελλοντική αμερικανική παρουσία στην Ευρώπη και η ανάγκη του ΝΑΤΟ να αναπτύξει νέες αμυντικές δυνατότητες, έχουν αυξήσει κατακόρυφα τη στρατηγική αξία της Τουρκίας. Η γεωγραφία της χώρας την καθιστά ταυτόχρονα πύλη προς τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εμφανίζεται πλέον ως ο ηγέτης μιας χώρας που συνομιλεί ταυτόχρονα με τη Μόσχα, την Ουάσιγκτον, τις Βρυξέλλες, το Κίεβο και τις αραβικές πρωτεύουσες. Η Τουρκία δεν είναι πλέον απλώς σύμμαχος της Δύσης. Είναι ένας αυτόνομος περιφερειακός πόλος ισχύος που διαπραγματεύεται από θέση ισχύος με όλους. Η Άγκυρα αξιοποίησε τη Σύνοδο για να προωθήσει τη δική της αμυντική βιομηχανία, να ενισχύσει τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ και να προωθήσει την άρση περιορισμών σε εξοπλιστικά προγράμματα, μεταξύ αυτών και ζητήματα που σχετίζονται με τα F-35.
Η Τουρκία απέδειξε ότι η Δύση χρειάζεται τη δική της συναίνεση για να προχωρήσει. Πώς σκέφτεται να διαχειριστεί ο Νίκος Χριστοδουλίδης αυτή την πραγματικότητα; Γιατί, για την Κύπρο αυτό σημαίνει ότι το Κυπριακό δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται μόνο ως πρόβλημα κατοχής ή διεθνούς δικαίου. Είναι πρωτίστως ένα ζήτημα ισορροπίας ισχύος μέσα σε μιαν Ανατολική Μεσόγειο που μετατρέπεται σε κεντρικό πεδίο ανταγωνισμού του 21ου αιώνα.
Και σε αυτό το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, η μεγαλύτερη πρόκληση του Νίκου Χριστοδουλίδη δεν είναι να πείσει τη διεθνή κοινότητα ότι έχουμε δίκαιο. Είναι να βρει τρόπους επανέναρξης, αλλά, κυρίως, επίλυσης του Κυπριακού άμεσα, προτού η αναγκαιότητα της Τουρκίας εδραιωθεί πλήρως στο διεθνή χώρο. Και αυτό δεν χρειάζεται διπλωματία αλλά τόλμη και σοβαρότητα ως προς την ανάληψη ευθύνης για βήματα που αποδεικνύουν έμπρακτα τη βούληση επίλυσης. Από το άνοιγμα οδοφραγμάτων, μέχρι κοινά έργα που βελτιώνουν τη χώρα και κτίζουν ένα καλύτερο μέλλον για όλους. Μόνο έτσι η διεθνής κοινότητα μπορεί να μας λάβει σοβαρά υπόψη και να κρατήσει την Τουρκία υπεύθυνη υλοποίησης και εφαρμογής της λύσης του Κυπριακού. Αλλιώς εμείς θα συνεχίσουμε να αναλωνόμαστε στις καταγγελίες και σε στρατηγικές που δεν φέρνουν κανένα αποτέλεσμα, την ίδια ώρα που η Τουρκία ενδυναμώνει ακόμη περισσότερο τη θέση της και την αναγκαιότητά της στη Δύση.
