Του Μιχάλη Νικηφόρου*
Η πρώτη υποχρέωση ενός πολιτικού προϊσταμένου σε μια σοβαρή κρίση δεν είναι να δείξει με το δάχτυλο τους υφισταμένους του. Είναι να σταθεί μπροστά από αυτούς και να αναλάβει την πολιτική ευθύνη που του αναλογεί.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Υπουργού Άμυνας,κ. Βασίλη Πάλμα με τις οποίες απέδωσε δημόσια την ευθύνη για την πυρκαγιά στο 70ό Τάγμα Μηχανικού, πριν ακόμη ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη έρευνα, δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την έννοια της πολιτικής ευθύνης.
Σε ένα ευνομούμενο κράτος, οι ευθύνες των στελεχών και των στρατιωτικών μονάδων διερευνώνται από τις αρμόδιες διαδικασίες. Όμως η πολιτική ευθύνη δεν μεταβιβάζεται προς τα κάτω. Ανήκει σε εκείνον που έχει την εποπτεία, τη διοίκηση και την ευθύνη του Υπουργείου.
Όταν ένας Υπουργός σπεύδει να κατονομάσει δημόσια έναν στρατιωτικό σχηματισμό ως υπεύθυνο, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ότι η πολιτική ηγεσία αποποιείται το δικό της μερίδιο ευθύνης. Η ηγεσία, όμως, δεν δοκιμάζεται στις εύκολες στιγμές· δοκιμάζεται όταν καλείται να προστατεύσει τους θεσμούς και το προσωπικό της, χωρίς φυσικά να συγκαλύπτει λάθη ή παραλείψεις.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το μήνυμα που εκπέμπεται προς τα έξω. Η Εθνική Φρουρά αποτελεί τον βασικό πυλώνα της άμυνας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δημόσιες δηλώσεις που μπορεί να εκληφθούν ως γενικευμένη απαξίωση ενός στρατιωτικού σχηματισμού κινδυνεύουν να πλήξουν το κύρος και την αξιοπιστία της, τη στιγμή που η χώρα μας εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια συνεχιζόμενη κατοχή και καθημερινές προκλήσεις.
Η ισχύς μιας χώρας δεν μετριέται μόνο από τα οπλικά της συστήματα. Μετριέται και από το κατά πόσο η πολιτική της ηγεσία εμπνέει εμπιστοσύνη, στηρίζει τους θεσμούς και αναλαμβάνει την ευθύνη που της αναλογεί. Οι αντίπαλοι αξιοποιούν κάθε εικόνα εσωτερικής αδυναμίας ή έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Γι' αυτό οι δημόσιες τοποθετήσεις σε τόσο ευαίσθητα ζητήματα απαιτούν ιδιαίτερη σύνεση.
Εάν από την έρευνα προκύψουν προσωπικές ή υπηρεσιακές ευθύνες, αυτές πρέπει να αποδοθούν χωρίς καμία έκπτωση. Όμως αυτό είναι διαφορετικό από το να προηγείται η δημόσια καταδίκη μιας στρατιωτικής μονάδας από τον ίδιο τον πολιτικό της προϊστάμενο.
Η πολιτική ευθύνη δεν είναι σύνθημα. Είναι θεσμική υποχρέωση. Και η πραγματική ηγεσία δεν αναζητά πρώτα τους υπεύθυνους στους υφισταμένους της. Αναλαμβάνει πρώτα το βάρος που της αναλογεί και αφήνει τη δικαιοσύνη και τις αρμόδιες διαδικασίες να αποφανθούν για τα υπόλοιπα.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει ανάγκη από πολιτική ηγεσία που να ενώνει, να προστατεύει το κύρος της Εθνικής Φρουράς και να αποτελεί παράδειγμα ανάληψης ευθύνης. Γιατί η εμπιστοσύνη στους θεσμούς είναι στοιχείο εθνικής ισχύος και δεν πρέπει ποτέ να θυσιάζεται στον βωμό της επικοινωνιακής διαχείρισης.
*Κοινοτάρχης Άλωνας
