Ο τελευταίος στρατηγός της διχοτόμησης

Header Image

Την περασμένη Κυριακή έθετα από αυτή τη στήλη ένα απλό ερώτημα: γιατί τώρα; Γιατί ο Νίκος Χριστοδουλίδης περίμενε την τελευταία συνάντηση με τον Τουφάν Έρχιουρμαν, πριν από τη Νέα Υόρκη, για να καταθέσει δεκαεννέα σημεία για την ουσία, τη μεθοδολογία και τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης; Είχαν προηγηθεί, κατά τον ίδιο, έντεκα συναντήσεις των ηγετών και δεκαέξι των διαπραγματευτών. Τι εμπόδιζε την έγκαιρη κατάθεση, την επεξεργασία, τη διαπραγμάτευση; Το ερώτημα παραμένει. Και γίνεται βαρύτερο όσο η προσδοκία αποτελέσματος αντικαθίσταται από ακόμη μία προθεσμία αναμονής.

Την Πέμπτη, μετά τη συνάντησή του με τον Γκουτέρες, ο Πρόεδρος εξέφρασε ικανοποίηση για την υποδοχή των ιδεών του, απέφυγε να τις δημοσιοποιήσει και μας συμβούλευσε: «Ας δώσουμε χώρο στη διπλωματία». Ασφαλώς. Η διπλωματία χρειάζεται χώρο, εχεμύθεια και χρόνο. Χρειάζεται όμως κυρίως αντικείμενο διαπραγμάτευσης και διάθεση απόφασης. Διαφορετικά, ο χώρος γίνεται καταφύγιο από τη λογοδοσία και ο χρόνος μέσο εξάντλησης της τελευταίας προσδοκίας.

Δεν γνωρίζουμε το περιεχόμενο των δεκαεννέα σημείων. Συνεπώς, δεν μπορούμε να αποφανθούμε ότι καθένα αποτελεί εμπόδιο. Μπορούμε όμως να κρίνουμε τη μέθοδο: οι προτάσεις αποκτούν πολιτική αξία όταν παράγουν συγκλίσεις. Η ευμενής ακρόασή τους από τον Γενικό Γραμματέα δεν ισοδυναμεί με συμφωνία της άλλης πλευράς. Ούτε η προσωπική ικανοποίηση του Προέδρου αποτελεί εθνικό αποτέλεσμα. Ποια διαφορά γεφυρώθηκε; Ποια εκκρεμότητα έκλεισε; Ποια απόφαση έφερε την επανέναρξη πιο κοντά;

Εδώ βρίσκεται η ουσία της προεδρικής ευθύνης. Ο Γκουτέρες μπορεί να διευκολύνει, να εισηγηθεί, να συγκαλέσει. Δεν μπορεί να κατασκευάσει την πολιτική βούληση που απουσιάζει από το τραπέζι. Όταν η Λευκωσία προσέρχεται με καινούργια πακέτα χωρίς να παρουσιάζει επαρκές κοινό έδαφος, περιορίζει η ίδια τον χώρο στον οποίο μπορεί να κινηθεί ο μεσολαβητής. Και ύστερα καλεί την κοινωνία να περιμένει από αυτόν την υπέρβαση που η πολιτική ηγεσία αποφεύγει. Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει ποιος είναι ο συγκεκριμένος στόχος, ποιο το επόμενο βήμα και με ποια κριτήρια θα αξιολογηθεί η έκβαση αυτής της νέας προσπάθειας.

Αυτή η διαρκής μετάθεση έχει ιστορικό βάθος. Ο «μακροχρόνιος» του Μακαρίου, που συνδέθηκε με τη στρατηγική σκέψη του Μιχάλη Δούντα, επέζησε ως πολιτική νοοτροπία: αντέχουμε, περιμένουμε, διαφυλάσσουμε τις θέσεις μας, μέχρι να αλλάξουν οι συνθήκες. Μόνο που οι συνθήκες αλλάζουν και εις βάρος μας. Η κατοχή αποκτά υποδομές, η χωριστή ζωή κανονικότητα, η επανένωση λιγότερους ανθρώπους που τη θυμούνται ως βιωμένη εμπειρία. Ο χρόνος εργάζεται. Και ο λογαριασμός του δεν αναστέλλεται επειδή εμείς ανακοινώνουμε πρωτοβουλίες.

Ένας ηγέτης κρίνεται από το καλύτερο που μπορεί να εξασφαλίσει μέσα στις πραγματικές περιστάσεις. Ο Γιώργος Βασιλείου δεν έλυσε το Κυπριακό. Άφησε όμως τις Ιδέες Γκάλι και τον χάρτη του 1992 ως συγκεκριμένο σημείο αναφοράς για μια συνολική διευθέτηση. Κατά την κρίση μου, ήταν από τις σημαντικότερες ευκαιρίες που είχαμε. Η μεταγενέστερη διολίσθηση στη συζήτηση επιμέρους μέτρων δείχνει πόσο εύκολα η διαχείριση της εκκρεμότητας καταλαμβάνει τη θέση της λύσης.

Το 2017 υπήρξε άλλο ένα τέτοιο σταυροδρόμι. Στο Κραν Μοντανά είχαν συγκεντρωθεί συγκλίσεις και ένα πλαίσιο για τη συνολική αντιμετώπιση κρίσιμων εκκρεμοτήτων. Η διάσκεψη απέτυχε. Η πολιτική μου αποτίμηση για τον Νίκο Αναστασιάδη παραμένει αυστηρή: δεν μετέτρεψε εκείνη την προοπτική σε συμφωνία ούτε εξασφάλισε συνέχεια αντάξια του κεκτημένου. Ο διάδοχός του οφείλει να κριθεί από το αν αξιοποιεί αυτό το υλικό. Μέχρι στιγμής, η διαρκής εξαγγελία επανεκκίνησης βαραίνει περισσότερο από την ίδια την επανεκκίνηση.

Η αναλογία με τη Μέση Ανατολή αφορά ακριβώς την ευθύνη της επιλογής. Ο Γιτζάκ Ραμπίν, με τη στρατιωτική του διαδρομή, αναγνώρισε την ανάγκη πολιτικής συμφωνίας και συνδέθηκε με το Όσλο. Ο Βενιαμίν Νετανιάχου αντιτάχθηκε σε εκείνη την πορεία. Οι διαφορετικές επιλογές τους θέτουν ένα ερώτημα που υπερβαίνει το Ισραήλ: ποιος υπηρετεί μακροπρόθεσμα την ασφάλεια μιας χώρας; Εκείνος που αναλαμβάνει το κόστος του συμβιβασμού ή εκείνος που επενδύει στην ατέρμονη σύγκρουση;

Οι δύο περιπτώσεις έχουν διαφορετική ιστορία και διαφορετικό πλαίσιο λύσης. Στην Κύπρο επιδιώκουμε επανένωση με διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία και πολιτική ισότητα. Το κοινό δίδαγμα αφορά τη δυνατότητα των ηγεσιών να μετατρέπουν τη διεθνή υποστήριξη σε βιώσιμη συμφωνία. Η ειρήνη απαιτεί ασφάλεια, δικαιώματα και προοπτική για όλους. Απαιτεί επίσης πολιτικούς που εξηγούν στους πολίτες το τίμημα της ακινησίας με την ίδια επιμονή που περιγράφουν τους κινδύνους του συμβιβασμού.

Για την Κύπρο υπάρχει και η ευρωπαϊκή δυνατότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να στηρίξει θεσμικά και οικονομικά μια συμφωνημένη λύση, να ενισχύσει την εφαρμογή της και να προσφέρει κοινό ορίζοντα στις δύο κοινότητες. Χρειάζεται όμως κυπριακή πρωτοβουλία με σαφή προσανατολισμό: αξιοποίηση των συγκλίσεων, ουσιαστική συζήτηση του πλαισίου Γκουτέρες, προετοιμασία της κοινωνίας για τις αποφάσεις. Όσο η ηγεσία αναζητεί διαρκώς καινούργιες αφετηρίες, απομακρύνεται από τις δύσκολες επιλογές που έχει ήδη μπροστά της.

Η Τουρκία έχει καθοριστική ευθύνη για την κατοχή και τη διαιώνισή της. Η ευθύνη αυτή κάνει ακόμη πιο επιτακτική μια αξιόπιστη δική μας πολιτική. Κάθε χαμένη ευκαιρία περιορίζει όσα μπορούμε αύριο να διεκδικήσουμε. Κάθε χρόνος χωρίς λύση βαθαίνει την απόσταση ανάμεσα στις κοινότητες και στερεώνει τα τετελεσμένα.

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης κινδυνεύει έτσι να καταγραφεί ως ο τελευταίος στρατηγός της διχοτόμησης: ο Πρόεδρος που, διακηρύσσοντας την επανένωση, αφήνει να εξαντλείται ο πολιτικός χρόνος της. Η κρίση αυτή αφορά το αποτέλεσμα της πολιτικής του και το βάρος της ευθύνης που ανέλαβε. Δεκαεννέα ιδέες δεν αρκούν για να την απαντήσουν. Χρειάζεται μια απόφαση που να αλλάζει την πορεία του τόπου. Διαφορετικά, πίσω από κάθε πρόσκληση να περιμένουμε, η διχοτόμηση θα κερδίζει άλλη μία μέρα.

Paraschos.andreas@gmail.com

 

 

ΤΑ ΑΚΙΝΗΤΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Λογότυπο Altamira

Πολιτική Δημοσίευσης Σχολίων

Οι ιδιοκτήτες της ιστοσελίδας www.politis.com.cy διατηρούν το δικαίωμα να αφαιρούν σχόλια αναγνωστών, δυσφημιστικού και/ή υβριστικού περιεχομένου, ή/και σχόλια που μπορούν να εκληφθεί ότι υποκινούν το μίσος/τον ρατσισμό ή που παραβιάζουν οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία. Οι συντάκτες των σχολίων αυτών ευθύνονται προσωπικά για την δημοσίευση τους. Αν κάποιος αναγνώστης/συντάκτης σχολίου, το οποίο αφαιρείται, θεωρεί ότι έχει στοιχεία που αποδεικνύουν το αληθές του περιεχομένου του, μπορεί να τα αποστείλει στην διεύθυνση της ιστοσελίδας για να διερευνηθούν. Προτρέπουμε τους αναγνώστες μας να κάνουν report / flag σχόλια που πιστεύουν ότι παραβιάζουν τους πιο πάνω κανόνες. Σχόλια που περιέχουν URL / links σε οποιαδήποτε σελίδα, δεν δημοσιεύονται αυτόματα.