Η 1η Οκτωβρίου δεν είναι μόνο μια ημέρα εορτασμού για την ανακήρυξη της Ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δηομοκρατίας. Όπως κάθε επέτειος είναι και μια ευκαιρία αναστοχασμού για το τι πέτυχε και τι δεν κατάφερε η Κυπριακή Δημοκρατία στα 66 χρόνια της ζωής της κυρίως για το τι σημαίνει σήμερα η ύπαρξή της.
Η Κυπριακή Δημοκρατία δημιουργήθηκε το 1960 σε δύσκολες και σύνθετες συνθήκες. Η εγκατάλειψη του στόχου της ένωσης με την Ελλάδα άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο, το οποίο δεν έγινε άμεσα αντιληπτό.
Λίγα χρόνια αργότερα η Δημοκρατία βρέθηκε αντιμέτωπη με τις δικοινοτικές ταραχές και, το 1974, με την τουρκική εισβολή και την κατοχή. Κι όμως, επιβίωσε. Παρά τις κρίσεις, τις διαιρέσεις, τις εξωτερικές πιέσεις και τις προσπάθειες δημιουργίας νέων τετελεσμένων, παραμένει το διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος ολόκληρης της Κύπρου. Ενα κράτος - μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και της ευρωζώνης.
Αυτό είναι το σημαντικότερο επίτευγμα και πιστώνεται στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Αν και έγιναν πολλά λάθη από τις πολιτικές ηγεσίες και χάθηκαν ευκαιρίες για την επίτευξη λύσης, η κρατική μας οντότητα έχει ισχυροποιηθεί. Αυτή η πραγματικότητα δεν πρέπει να μας οδηγεί σε λάθος συμπεράσματα.
Ειδικότερα, για τους Ελληνοκύπριους, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια ασπίδα προστασίας απέναντι στην κατοχή και στην προσπάθεια της Τουρκίας να οικοδομήσει ένα δεύτερο κράτος στον βορρά. Η Δημοκρατία επειδή είναι θεσμικά ισχυρή αποτελεί και το όχημα μέσα από το οποίο μπορεί να επιτευχθεί ο τερματισμός της κατοχής και η επανένωση της πατρίδας μας.
Και αυτή η προοπτική απαιτεί να μην φοβόμαστε το άνοιγμα προς τους Τουρκοκύπριους.
Σήμερα, 66 χρόνια μετά την ίδρυση της Δημοκρατίας, η λύση του Κυπριακού εξακολουθεί να περνά μέσα από την προσπάθεια των Ηνωμένων Εθνών. Η Μαρία Άνχελα Ολγκίν συνεχίζει την αποστολή της και αναμένεται να επιστρέψει στην Κύπρο τον Οκτώβριο, επιδιώκοντας να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη μιας νέας διαδικασίας. Η καταγραφή των συγκλίσεων έχει ολοκληρωθεί και θα είναι διαθέσιμη όταν αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις.
Η συγκυρία επιβάλλει στην πολιτειακή και πολιτική ηγεσία να αντιληφθεί το βάρος της ευθύνης της. Η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να μετεξελιχθεί σε ένα ομόσπονδο κράτος, κοινό σπίτι Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Αυτό δεν σημαίνει κατάργηση της Δημοκρατίας. Σημαίνει αξιοποίηση της ιστορικής της συνέχειας για την επανένωση του τόπου.
Γι’ αυτό η Δημοκρατία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ιδιοκτησία της μιας κοινότητας. Το ίδιο το συνταγματικό οικοδόμημα του 1960 θεμελιώθηκε στη συμμετοχή και τη συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων. Οι δύο κοινότητες είναι εταίροι.
Η 1η Οκτωβρίου μας θυμίζει, λοιπόν, όχι μόνο τι πρέπει να υπερασπιστούμε, αλλά και τι πρέπει να τολμήσουμε. Να προστατεύσουμε την Κυπριακή Δημοκρατία ενισχύοντας το κράτος δικαίου και τις θεσμικές της λειτουργίες. Να μην παρασυρόμαστε από την καθημερινότητα. Ο πραγματικός μας στόχος δεν είναι απλώς η επιβίωση της Δημοκρατίας. Είναι η επανένωση της Κύπρου μέσα από αυτήν.
