Με αφορμή κάποιες συζητήσεις και αρθρογραφία που προέκυψε τις τελευταίες μέρες, αν το Ηνωμένο Βασίλειο χτυπήσει ξανά την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η απάντηση θα πρέπει να είναι ένα μεγάλο και ειλικρινές:
More than welcome.
Και μάλιστα τώρα περισσότερο από ποτέ.
Γιατί η Ευρώπη του 2026 δεν είναι η Ευρώπη του 2016. Ο κόσμος γύρω της έχει αλλάξει δραματικά. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και του Ισραήλ στην Γάζα, η επιστροφή της λογικής των σφαιρών επιρροής, η γεωπολιτική αντιπαράθεση και η αβεβαιότητα για τις διεθνείς ισορροπίες επιβάλλουν μια διαφορετική ευρωπαϊκή σκέψη.
Σίγουρα το Ηνωμένο Βασίλειο έχει πολλά να προσφέρει.
Έχει στρατιωτική ισχύ, πυρηνική αποτροπή, διπλωματικό βάρος, τεχνολογία, πανεπιστήμια, χρηματοπιστωτικό κέντρο και παγκόσμια εμπειρία.
Η Ευρώπη θα είναι ισχυρότερη με τη Βρετανία μέσα, με μία όμως βασική προϋπόθεση, Βρετανία θα πρέπει να επιστρέψει στην Ευρώπη.
Όχι όμως σε μια Ευρώπη à la carte. Όχι σε μια νέα «ειδική σχέση» με τις Βρυξέλλες. Και κυρίως όχι ως μια δύναμη που θα διατηρεί το ένα πόδι στην Ένωση και το άλλο σε μια διαφορετική γεωπολιτική αρχιτεκτονική.
Η εποχή απαιτεί κάτι διαφορετικό: μια Ευρώπη που θα έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει και να δρα με δικά της μέσα, μια Ευρώπη τρίτο πόλο.
Ειδικά απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ, η Ευρώπη δεν μπορεί να θεωρεί την αμερικανική προστασία ως αυτονόητη πολιτική σταθερά γιατί δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι. Αυτό δεν σημαίνει ρήξη με την Ουάσιγκτον. Σημαίνει ότι η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει αρκετή ισχύ ώστε η συνεργασία να είναι επιλογή και όχι ανάγκη.
Σε αυτή την Ευρώπη μπορεί να έχει θέση μια ισχυρή Βρετανία.
Χωρίς ειδική σχέση. Χωρίς ειδικές εξαιρέσεις.
Το Brexit υποτίθεται ότι θα απελευθέρωνε τη Βρετανία από τους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.
Σήμερα όμως το ίδιο το Λονδίνο επιχειρεί να αποκαταστήσει σημαντικά κομμάτια της σχέσης του με την Ένωση. Η σημερινή κυβέρνηση έχει επιδιώξει βαθύτερη στρατηγική σχέση με την ΕΕ, ενώ η βρετανική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα αναγνωρίσει την ιδιαίτερη σημασία των ευρωπαϊκών οικονομικών και πολιτικών δεσμών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Brexit «ακυρώνεται». Σημαίνει ότι η πραγματικότητα έχει αρχίσει να επιβάλλεται πάνω στις ιδεολογίες.
Και αν κάποτε φτάσουμε στο σημείο της πραγματικής επιστροφής, η Ευρώπη δεν θα πρέπει να φοβηθεί να θέσει τους δικούς της όρους.
Επιστρέφετε; Καλώς να ορίσετε. Αλλά επιστρέφετε ως μέλος.
Με τους ίδιους κανόνες και τις ίδιες υποχρεώσεις.
Και ναι, με το ευρώ, υπάρχει όμως μια πολύ σημαντική λεπτομέρεια.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, όταν ήταν μέλος της Ένωσης, είχε ειδικό καθεστώς για την Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Το Πρωτόκολλο προέβλεπε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν ήταν υποχρεωμένο να υιοθετήσει το ευρώ χωρίς ξεχωριστή απόφαση της κυβέρνησης και του Κοινοβουλίου του όπως οι άλλες χώρες.
Δεν ήταν λοιπόν απλώς ότι «δεν ήθελαν το ευρώ».
Είχαν νομικά κατοχυρωμένη εξαίρεση.
Αυτή όμως ήταν μια ειδική ρύθμιση που αφορούσε το τότε Ηνωμένο Βασίλειο ως κράτος-μέλος. Σε μια μελλοντική επιστροφή, δεν θα πρέπει να θεωρείται αυτονόητο ότι το Λονδίνο θα μπορεί να απαιτήσει την επαναφορά της ίδιας εξαίρεσης.
Και εδώ θα έπρεπε να είμαστε απολύτως καθαροί: αν το ΗΒ επιστρέψει στην ευρωπαϊκή οικογένεια, να επιστρέψει πραγματικά.
Όχι «ναι στην Ευρώπη, αλλά όχι στο ευρώ».
Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν μπορεί να είναι μπουφές. Παίρνεις ό,τι σου αρέσει και αφήνεις ό,τι δεν σου αρέσει.
Το ευρώ, φυσικά, δεν σημαίνει ότι θα έμπαινε σε κυκλοφορία την επόμενη ημέρα της επιστροφής (είναι τεχνικά και οικονομικά αδύνατο). Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια σύγκλισης και θεσμική διαδικασία. Αλλά ως πολιτική αρχή, μια νέα βρετανική ένταξη θα πρέπει να σημαίνει δέσμευση στην πορεία προς το κοινό νόμισμα, χωρίς καμία βρετανικό ειδική σχέση - εξαίρεση.
Το Ηνωμένο Βασίλειο μέσα σε μια ισχυρότερη Ευρώπη.
Η Ευρώπη δεν χρειάζεται προστάτη. Χρειάζεται δύναμη.
Χρειάζεται οικονομική ανθεκτικότητα, αμυντική ικανότητα, τεχνολογική ισχύ και τη δυνατότητα να υπερασπίζεται τα συμφέροντά της χωρίς να περιμένει κάθε φορά από κάποιον τρίτο να το κάνει για λογαριασμό της (βλέπε ΗΠΑ, ΝΑΤΟ).
Σε αυτή την προσπάθεια, το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να αποτελέσει σημαντικό κομμάτι.
Αλλά για να συμβεί αυτό, πρέπει να γίνει σαφές ότι η επιστροφή δεν θα είναι επανάληψη του παρελθόντος. Δεν θα είναι μια νέα συλλογή εξαιρέσεων ούτε μια προσπάθεια να ξαναβρεθεί η παλιά ισορροπία «μέσα-έξω».
Θα είναι μια νέα συμφωνία με μια νέα Ευρώπη.
Ένα Ηνωμένο Βασίλειο που θα συμμετέχει ουσιαστικά στην ευρωπαϊκή πολιτική και ασφάλεια, θα αποδέχεται τους κοινούς κανόνες και θα κινείται προς το κοινό νόμισμα μπορεί να προσφέρει πολλά στην Ένωση.
Και η Ένωση, από την πλευρά της, δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει την επιστροφή της ως ήττα ή ως παραχώρηση.
Μπορεί απλώς να την αντιμετωπίσει ως αυτό που θα είναι: μια ευκαιρία να γίνει η Ευρώπη ισχυρότερη.
Η πόρτα, λοιπόν, πρέπει να είναι ανοιχτή.
Αλλά αυτή τη φορά, η επιστροφή πρέπει να είναι ολόκληρη.
Welcome back, United Kingdom.
Welcome back to Europe.
