Αν υπάρχει ένα συμπέρασμα από όσα τραγελαφικά εκτυλίχθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες γύρω από την υπόθεση του Έλμου Νεοκλέους, αυτό είναι απλό και ενοχλητικό: στην Κύπρο κάποιοι αποφασίζουν χωρίς καμία ευθύνη, ενώ κάποιοι άλλοι πληρώνουν πάντα τον λογαριασμό. Και συνήθως, αυτοί οι «άλλοι» είναι οι πολίτες.
Την αλήθεια αυτή την είπε, χωρίς περιστροφές, στην επιτροπή Εσωτερικών της Βουλής η Αλεξία Μουταφίδου, σκηνοθέτιδα του ΡΙΚ, εκπρόσωπος της ΣΥΤΥΡΙΚ: Aν υπήρχε προσωπικό κόστος του δ.σ. σε λανθασμένες αποφάσεις που λαμβάνονται, τότε θα ήταν πιο σωστές και σοφές οι αποφάσεις. Αν κάθε λάθος συνοδευόταν από συνέπειες, τίποτα δεν θα λαμβανόταν τόσο ελαφρά τη καρδία.
Κι εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος: Τα διοικητικά συμβούλια των ημικρατικών οργανισμών λειτουργούν επί της ουσίας χωρίς καμία ουσιαστική νομική ευθύνη. Αποφασίζουν, ανατρέπουν ζωές και καριέρες, και όταν αποδειχθεί ότι έσφαλαν, το κόστος μετακυλίεται στον φορολογούμενο. Είτε γιατί τα δ.σ. συγχέουν τον ρόλο τους με εκείνον της διεύθυνσης, είτε γιατί λειτουργούν υπό κομματικές ή άλλες πιέσεις, είτε απλώς γιατί γνωρίζουν ότι δεν θα λογοδοτήσουν σε κανέναν.
Η υπόθεση του Έλμου το αποδεικνύει με τον πιο ωμό τρόπο. Το δ.σ. του ΡΙΚ έλαβε μια απόφαση απόλυσης και οκτώ μέρες μετά, την ανέτρεψε. Όχι επειδή προέκυψαν νέα στοιχεία, αλλά επειδή... δεν είχαν ενώπιόν τους τα μέλη όλα τα δεδομένα. Έπαιξαν κυριολεκτικά στα ζάρια την καριέρα ενός ανθρώπου και όταν αντιλήφθηκαν το μέγεθος του λάθους, απλώς είπαν «σόρι» και προχώρησαν παρακάτω. Και ας πούμε μια αλήθεια, χωρίς εμείς να φοράμε το περουκίνι της υποκρισίας: Αν δεν υπήρχε αρχικά το δημοσίευμα του «Π», το οποίο έφερε πολιτική αντίδραση και πίεση από την πλευρά του Έλμου γα να φτάσει το θέμα μέχρι τη Βουλή, το πιθανότερο είναι ο άνθρωπος να ταλαιπωρείτο άλλον έναν χρόνο για να δικαιωθεί στα δικαστήρια. Και εκεί τα σπασμένα να τα πληρώσουν οι φορολογούμενοι. Η διόρθωση της απόφασης δεν ήταν προϊόν αυτοκριτικής, αλλά αποτέλεσμα πίεσης.
Την ίδια ώρα, η στάση της Επιτροπής Εσωτερικών μόνο προβληματισμό προκαλεί. Είναι τουλάχιστον υποκριτικό μια κοινοβουλευτική επιτροπή, αντί να ανοίξει σοβαρά το ζήτημα της θεσμικής ευθύνης των διοικητικών συμβουλίων, να παρεμβαίνει στην ουσία των αποφάσεων ενός δ.σ. ζητώντας τη διακοπή πειθαρχικών διαδικασιών και μάλιστα με προειδοποιήσεις ότι «θα επανέλθει», όπως έκανε στην τελευταία της συνεδρίαση. Είτε είναι σωστή είτε λάθος η πειθαρχική, επιβεβαιώνουν αυτό που καταγγέλλουν. Τις παρεμβάσεις. Και αυτή η πρακτική δεν λύνει το πρόβλημα, απλώς το διαιωνίζει.
Η πραγματικότητα είναι γνωστή και χρόνια παγιωμένη: τα διοικητικά συμβούλια δεν πληρώνουν για τα λάθη τους, οι πολίτες πληρώνουν χιλιάδες ευρώ και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς διαβρώνεται. Αν όντως στο ΡΙΚ παρατηρούνται παρεκτροπές, και δεν είναι η πρώτη φορά, τότε η Επιτροπή Εσωτερικών οφείλει να αναλάβει θεσμική πρωτοβουλία και να αλλάξει το πλαίσιο. Όχι να κάνει κατά το δοκούν συζητήσεις που απλώς επιβεβαιώνουν ότι η ατιμωρησία βολεύει. Γιατί όσο δεν υπάρχει λογοδοσία, δεν υπάρχει ούτε σοβαρή διοίκηση. Και όσο οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς συνέπειες για αυτούς που τις παίρνουν, τόσο οι πολίτες θα παραμένουν οι... έρμοι της υπόθεσης.
