Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με ολοένα και πιο περιορισμένες επιλογές στην αντιπαράθεση με το Ιράν, καθώς ούτε η στρατιωτική πίεση, ούτε οι διπλωματικές πρωτοβουλίες, ούτε τα οικονομικά μέτρα φαίνεται να έχουν αποδώσει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύεται στο The Conversation, οι εχθροπραξίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν έχουν επανέλθει στο προσκήνιο μετά την κατάρρευση της εκεχειρίας που είχε συμφωνηθεί τον Ιούνιο.
Στις 8 Ιουλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός «έχει τελειώσει», ενώ στη συνέχεια έδωσε εντολή για νέες αεροπορικές επιδρομές κατά ιρανικών στόχων και επανέφερε τον οικονομικό αποκλεισμό της χώρας.
Παράλληλα, επανέφερε απειλές που είχε διατυπώσει και σε προηγούμενες φάσεις της σύγκρουσης, μεταξύ των οποίων επιθέσεις σε μη στρατιωτικούς στόχους αλλά και η κατάληψη του νησιού Χαργκ, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων και εξαγωγικών υποδομών του Ιράν.
Το επίκεντρο της σύγκρουσης μετατοπίστηκε από το πυρηνικό πρόγραμμα
Όπως επισημαίνεται στην ανάλυση, ο αρχικός στόχος της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ ήταν να περιορίσουν τις πυρηνικές δυνατότητες της Τεχεράνης και ενδεχομένως να αποσταθεροποιήσουν το ιρανικό καθεστώς.
Ωστόσο, το βασικό διακύβευμα της σύγκρουσης φαίνεται πλέον να είναι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Η ιρανική πλευρά υποστηρίζει ότι η διέλευση πλοίων από την περιοχή θα πρέπει να γίνεται υπό όρους που θα καθορίζονται από την Τεχεράνη. Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την επιστροφή στο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας που ίσχυε πριν από τον πόλεμο.
Παρά τους μήνες συγκρούσεων, η Ουάσιγκτον δεν έχει βρει μέχρι στιγμής τρόπο να επιβάλει αυτή την εξέλιξη χωρίς σημαντικό κόστος.
Τα στρατιωτικά μέσα δεν εγγυώνται αποτέλεσμα
Σύμφωνα με την ανάλυση, κανένα κράτος δεν ελέγχει απόλυτα τα Στενά του Ορμούζ. Πρόκειται για μια περιοχή όπου πολλές δυνάμεις μπορούν να αναπτύξουν στρατιωτική παρουσία.
Το Ιράν, ωστόσο, δεν χρειάζεται να αποκτήσει πλήρη έλεγχο για να πετύχει τους στόχους του. Αρκεί να διατηρεί μια αξιόπιστη απειλή απέναντι στη διεθνή ναυσιπλοΐα, ώστε οι πλοιοκτήτες και οι ασφαλιστικές εταιρείες να θεωρούν το πέρασμα επισφαλές.
Η επιρροή αυτή βασίζεται κυρίως στο οπλοστάσιο πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ταχύπλοων σκαφών που διαθέτει η Τεχεράνη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της CIA που επικαλείται το άρθρο, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί σημαντικά αποθέματα αυτών των μέσων.
Για να εξουδετερώσουν πλήρως αυτές τις δυνατότητες, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να καταλάβουν μεγάλη έκταση ιρανικού εδάφους, με υψηλό κόστος σε ανθρώπινες απώλειες και χωρίς καμία εγγύηση επιτυχίας.
Αντίστοιχα, η κατάληψη του νησιού Χαργκ θα μπορούσε να επιτευχθεί σχετικά εύκολα σε πρώτη φάση, όμως η διατήρηση αμερικανικών δυνάμεων εκεί θα τις καθιστούσε ευάλωτες σε συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις.
Δύσκολη και η διπλωματική διέξοδος
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η αδυναμία εξεύρεσης αποτελεσματικής στρατιωτικής λύσης οδήγησε τον Τραμπ τους τελευταίους μήνες σε προσπάθειες διπλωματικής αποκλιμάκωσης.
Ωστόσο, οι συνομιλίες δεν έχουν αποφέρει ουσιαστικά αποτελέσματα.
Όπως σημειώνεται, η διπλωματία συνήθως αντανακλά τους συσχετισμούς δυνάμεων στο πεδίο. Εφόσον οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να περιορίσουν την επιρροή του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, η Τεχεράνη δεν έχει ιδιαίτερο κίνητρο να εγκαταλείψει το πλεονέκτημα που διαθέτει.
Ενδεικτική θεωρείται πρόσφατη δήλωση του συμβούλου του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, ο οποίος χαρακτήρισε την επιρροή της χώρας στα Στενά του Ορμούζ «σημαντικότερη από δεκάδες πυρηνικές βόμβες».
Ο οικονομικός αποκλεισμός και οι κίνδυνοι για τις ΗΠΑ
Η τρίτη επιλογή της Ουάσιγκτον είναι η οικονομική πίεση μέσω μακροχρόνιου αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Σύμφωνα με το άρθρο, ένα παρατεταμένο οικονομικό πλήγμα θα μπορούσε να ασκήσει σημαντική πίεση στην ιρανική κυβέρνηση, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομία αντιμετωπίζει προβλήματα και η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει έντονη.
Ωστόσο, το κόστος δεν αφορά μόνο το Ιράν.
Όσο διαρκεί ο αποκλεισμός, η Τεχεράνη είναι πιθανό να παρεμποδίζει τη διέλευση πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας αύξηση των διεθνών τιμών ενέργειας. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δημιουργήσει πολιτικά προβλήματα και για τον ίδιο τον Τραμπ.
Επιπλέον, η επιβολή του αποκλεισμού απαιτεί διαρκή στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσιγκτον καλείται να καλύψει παράλληλα υποχρεώσεις στην Ευρώπη και τον Ινδο-Ειρηνικό.
«Παγιδευμένος» σε μια σύγκρουση χωρίς εύκολη έξοδο
Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται αντιμέτωπος με τα όρια της αμερικανικής ισχύος.
Παρά τη στρατιωτική υπεροχή των Ηνωμένων Πολιτειών, καμία από τις διαθέσιμες επιλογές δεν φαίνεται να προσφέρει μια γρήγορη και βιώσιμη λύση στο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ.
Κατά την εκτίμηση του αναλυτή, ο Τραμπ έχει βρεθεί σε μια κατάσταση από την οποία δεν διαφαίνεται εύκολη στρατηγική διέξοδος, καθώς οι στόχοι της Ουάσιγκτον παραμένουν ανεκπλήρωτοι ενώ το κόστος της αντιπαράθεσης συνεχίζει να αυξάνεται.
Πηγή: The Conversation
