«Υπό το φως της διαπίστωσής μου ότι έχουν διαπραχθεί ποινικά αδικήματα από αριθμό πολιτικά και μη εκτεθειμένων προσώπων και της εισήγησής μου για ποινική δίωξη των εν λόγω προσώπων, εύλογα εγείρονται τα ερωτήματα: Στη βάση ποιων γεγονότων «κάποιοι» καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι με το πόρισμά μου αθωώνω και απαλλάσσω τους πάντες και τα πάντα», διερωτάται ο πρώην δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ανδρέας Πασχαλίδης, ο οποίος ως ποινικός ανακριτής για την υπόθεση του βίντεο με τους συνεργάτες του Προέδρου, γνωστή ευρύτερα ως Videogate, δέχθηκε έντονη κριτική μετά την επίδοση της έκθεσής του.
Τα «παπαγαλάκια» του Προεδρικού
Η κριτική, όπως συμβαίνει συχνά στον τόπο μας, ήταν ισοπεδωτική, ατεκμηρίωτη και γεμάτη από υπονοούμενα. Όμως οι «κάποιοι» στους οποίους αναφέρεται ο κ. Πασχαλίδης δεν είναι άλλοι από τους στενούς συνεργάτες του Προέδρου, οι οποίοι «πληροφόρησαν» εμπιστευτικά τα «παπαγαλάκια» τους σε διάφορα ΜΜΕ ότι το πόρισμα του ποινικού ανακριτή αθωώνει τους συνεργάτες του Προέδρου. Υπενθυμίζω ότι η έκθεση του ποινικού ανακριτή – η λέξη «πόρισμα» είναι ατυχής, αφού σε πόρισμα καταλήγει μόνον ο θανατικός ανακριτής ως προς τα αίτια του θανάτου – δόθηκε στον Πρόεδρο στις 20 Ιουλίου. Η έκθεση δεν δόθηκε στη δημοσιότητα και συνεπώς για το περιεχόμενό της γνώριζαν μόνο εκείνοι που διόρισαν τον ποινικό ανακριτή.
Το νόμιμο δεν καθιστά μια πράξη καταφανώς ανήθικη, ορθή και αποδεκτή. Μια συμπεριφορά μπορεί να είναι εξόχως απαράδεκτη κι όμως να μην παραβιάζει καμία πρόνοια του ποινικού κώδικα. Και ενόσω καλλιεργείται στον λαό η κουλτούρα ότι όπου δεν υπάρχει ποινικό αδίκημα δεν υπάρχει πρόβλημα, έστω κι αν η συμπεριφορά είναι κατάπτυστη, η διαφθορά θα συνεχίζει να καλπάζει
Και αμέσως τέθηκαν σε λειτουργία οι μηχανισμοί του Προεδρικού, της παραπληροφόρησης και της διαστρέβλωσης των γεγονότων. Στην έκθεση ο ποινικός ανακριτής, όπως μας πληροφόρησε με την υπό σχολιασμό ανακοίνωσή του, καταγράφει ότι η έρευνα δεν εντόπισε αποδεικτικά στοιχεία που να στοιχειοθετούν παραβάσεις του ποινικού κώδικα, αλλά εντόπισε αποδεικτικά στοιχεία που στοιχειοθετούν αδικήματα κατά παράβαση των προνοιών της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για Πάταξη της Διαφθοράς. Στα «παπαγαλάκια» δόθηκε μόνο η πληροφορία περί ανυπαρξίας αδικημάτων κατά παράβαση του ποινικού κώδικα. Και τότε οι πολίτες, εντελώς δικαιολογημένα, άρχισαν να αντιδρούν. Γιατί είδαν και άκουσαν τις συνομιλίες των συνεργατών του Προέδρου, οι οποίες θυμίζουν σκηνές από ταινία με πρωταγωνιστές αστέρες του υποκόσμου.
Οι προσδοκίες του Προέδρου
Ο Πρόεδρος όταν διόριζε τον ποινικό ανακριτή προσδοκούσε, προφανώς κατόπιν συμβουλής από φίλο του ποινικολόγο, ότι δεν θα εντοπιστούν αποδεικτικά στοιχεία που να στοιχειοθετούν παραβάσεις του ποινικού κώδικα και έτσι όχι μόνον θα την έβγαζε καθαρή, αλλά θα έβγαινε κι από πάνω και θα ζητούσε να του απολογηθούμε. Και οι εν Κύπρω επικριτές του και οι εκτός Κύπρου «εχθροί» του λαού μας, που με τη βοήθεια των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών κατασκεύασαν το βίντεο. Έλα, όμως, που ο σύμβουλός του ξέχασε τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης...
Το νόμιμο και ανήθικο
Δεν θα κουραστώ να επαναλαμβάνω με κάθε ευκαιρία, ότι ο διορισμός ποινικών ανακριτών για να διερευνήσουν το ενδεχόμενο διάπραξης ποινικών αδικημάτων μέσα από συμπεριφορές οι οποίες αποπνέουν την μπόχα της διαφθοράς, συνιστά ουσιαστικά προσπάθεια συγκάλυψης και όχι διερεύνησης των όποιων πιθανών αδικημάτων. Το νόμιμο δεν καθιστά μια πράξη καταφανώς ανήθικη, ορθή και αποδεκτή. Μια συμπεριφορά μπορεί να είναι εξόχως απαράδεκτη κι όμως να μην παραβιάζει καμία πρόνοια του ποινικού κώδικα. Και ενόσω καλλιεργείται στον λαό η κουλτούρα ότι όπου δεν υπάρχει ποινικό αδίκημα δεν υπάρχει πρόβλημα, έστω κι αν η συμπεριφορά είναι κατάπτυστη, η διαφθορά θα συνεχίζει να καλπάζει.
Αλλαγή κουλτούρας
Ένας από τους πιο σημαντικούς τρόπους για να αλλάξουμε την κουλτούρα που εκτρέφει τα φαινόμενα διαφθοράς, είναι μέσω της συμπεριφοράς των πολιτικών και του κράτους. Οι πολιτικοί για τους πολίτες, όπως και οι γονείς για τα παιδιά, αποτελούν πρότυπα που με τις πράξεις και τις συμπεριφορές τους συμβολίζουν έννοιες, αξίες και «πιστεύω». Για παράδειγμα, αν οι πολιτικοί είναι συνεπείς ή ασυνεπείς, έντιμοι ή ανέντιμοι, αυτό παραδειγματικά διαχέεται και στους πολίτες, διαμορφώνοντας την ανάλογη κουλτούρα. Στην Κύπρο ο πρώτος των πρώτων, ο πιο σημαντικός πολιτικός του οποίου η συμπεριφορά συμβολίζει έννοιες, αξίες και «πιστεύω», είναι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Όταν κυκλοφόρησε το επίμαχο βίντεο, αντί ο Πρόεδρος να εκφράσει δημόσια την οργή του και να εκδιώξει κλοτσηδόν από τον κύκλο του τους συνεργάτες και φίλους του που συμμετείχαν στη «συνωμοσία» - και που τώρα με τη βούλα του ποινικού ανακριτή κάποιοι θεωρούνται ύποπτοι αδικημάτων διαφθοράς - προσπάθησε να αποδώσει το βίντεο σε ρωσικό υβριδικό πόλεμο. Εσείς όλοι από τους αναγνώστες, που τότε βαρούσατε παλαμάκια στην εν λόγω συμπεριφορά του Προέδρου, τι λέτε τώρα; Ή μάλλον δείτε ξανά το βίντεο και με το χέρι στην καρδιά απαντήστε στο ερώτημα, αυτά που κουβεντιάζουν οι συνεργάτες του Προέδρου θυμίζουν κράτος-μαφία, ναι ή όχι;
Και ο Αρχιεπίσκοπος
Και κάτι άλλο, ως προς τα πρόσωπα που με τη συμπεριφορά τους διαμορφώνουν κουλτούρα. Στον τόπο μας ένα τέτοιο σημαντικό πρόσωπο είναι ο Αρχιεπίσκοπος. Ο προκάτοχος του σημερινού Αρχιεπισκόπου δημόσια είχε δηλώσει ότι σε συνάντηση που είχε με τον προκάτοχο του Νίκου Χριστοδουλίδη, του είπε «να σταματήσουμε όλοι να κλέφτουμε». Βαριά, πολύ βαριά κουβέντα από έναν Αρχιεπίσκοπο. Όμως ο τωρινός Αρχιεπίσκοπος για το τεράστιο πρόβλημα της διαφθοράς δεν είπε ούτε μια λέξη. Για το Κυπριακό, που είναι εκτός του ρόλου της Εκκλησίας, κάθε λίγο και λιγάκι προβαίνει σε δημόσιες δηλώσεις. Για τη διαφθορά, η οποία είναι «παιδί» της ανηθικότητας και «αδελφή» της φιλαργυρίας, θέματα κατ’ εξοχήν θρησκευτικής φύσεως, η Εκκλησία και ο Προκαθήμενός της σιωπούν. Η συμπεριφορά οποιουδήποτε ανθρώπου, όπως και η νοοτροπία του, προσδιορίζονται σε έναν βαθμό, βεβαίως, από τον χαρακτήρα και από το προσωπικό αξιακό του σύστημα, αλλά κατά πολύ μεγαλύτερο βαθμό προσδιορίζονται από το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννιέται, μεγαλώνει, ανατρέφεται, εργάζεται και ζει. Όταν οι κατέχοντες την πολιτική και θρησκευτική εξουσία, όχι μόνο δεν τσακίζουν αδίστακτα τη διαφθορά, αλλά, αντίθετα, την ενθαρρύνουν μέσα από το δικό τους παράδειγμα των σκανδάλων και της ατιμωρησίας, τότε η νοοτροπία της διαφθοράς διαχέεται στην κοινωνία.
Περιφρόνηση και απόρριψη
Όπως πολύ σοφά υποστηρίζει ο λαός μας, πράγματι «το ψάρι βρωμά από το κεφάλι». Και ανεξάρτητα από το ποια τύχη θα έχουν στα δικαστήρια, αν ποτέ οδηγηθούν εκεί τα ευρήματα του ποινικού ανακριτή, τα όσα καταγράφονται στο βίντεο επέβαλλαν άλλα μέτρα, πολύ διαφορετικά από εκείνα που υιοθετήθηκαν. Η δικαιοσύνη μάλλον δεν πρόκειται να τιμωρήσει τους πρωταγωνιστές του βίντεο. Όμως η περιφρόνηση, η απόρριψη και η αποβολή από την πολιτική ζωή είναι η ελάχιστη ποινή που τους αξίζει. Τόσο στους ίδιους όσο και σ’ όσους προσπάθησαν και συνεχίζουν να προσπαθούν να τους καλύψουν. Γι’ αυτή την ποινή δεν υπάρχει καμία ασυλία. Αν θα τους αποδοθεί, εξαρτάται μόνο από εμάς τους πολίτες.
