Της Θέας Πιερίδου*
To 2025 ήταν μια ιδιαίτερα σημαντική χρονιά για την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές της 9ης Ιουνίου 2024, κατά τις οποίες εκατομμύρια Ευρωπαίοι -συμπεριλαμβανομένων χιλιάδων Κυπρίων- προσήλθαν στις κάλπες με ένα σαφές μήνυμα ότι επιθυμούν μια Ευρώπη που λειτουργεί καλύτερα, νιώθει ασφαλέστερη και μειώνει την περιττή πολυπλοκότητα. Κατά τη διάρκεια του 2025, στο πρώτο έτος της δέκατης κοινοβουλευτικής θητείας του, το ΕΚ συζήτησε και υιοθέτησε μια σειρά από σημαντικά νομοθετήματα που αφορούν τόσο την Κύπρο όσο και το σύνολο της ευρωπαϊκής οικογένειας. Οι πιο σημαντικές αποφάσεις του ΕΚ το 2025 προς όφελος των πολιτών συνοψίζονται στα εξής 12 σημεία:
1. Μεγαλύτερη οδική ασφάλεια χάρη σε νέους κανόνες: Το EK εγκρίνει νέους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις άδειες οδήγησης, με στόχο να βελτιωθεί η οδική ασφάλεια και να μειωθούν τα τροχαία ατυχήματα κάθε χρόνο στην ΕΕ, με διατάξεις για τους αρχάριους οδηγούς, την ψηφιακή άδεια οδήγησης και την αφαίρεση διπλώματος. Πιο συγκεκριμένα, προβλέπεται δοκιμαστική περίοδος τουλάχιστον δύο χρόνων για αρχάριους οδηγούς και καθιερώνεται νέα ψηφιακή άδεια οδήγησης σε ισότιμη νομική βάση με έντυπα διπλώματα. Επίσης, για να περιοριστεί η επικίνδυνη οδήγηση στο εξωτερικό, η αφαίρεση άδειας οδήγησης σε άλλη χώρα της ΕΕ θα ισχύει και στη χώρα έκδοσής της.
2 Ψήφισμα για διασφάλιση προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο: Το EK ζητά καλύτερη προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο, καλώντας την ΕΕ να θεσπίσει ελάχιστο όριο ηλικίας τα 16 έτη και να απαγορεύσει τις πλέον επιβλαβείς εθιστικές πρακτικές. Για παιδιά ηλικίας 13 έως 16 ετών, η πρόσβαση θα επιτρέπεται μόνο με γονική συναίνεση. Αν και το ψήφισμα δεν έχει νομοθετική ισχύ, αποτυπώνει την επίσημη θέση του ΕΚ και μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες για να ενισχυθεί περαιτέρω η ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο.
3. Νέοι κανόνες για μείωση της σπατάλης υφασμάτων και τροφίμων: Το ΕΚ δίνει το τελικό πράσινο φως σε νέα μέτρα για την πρόληψη και τη μείωση των αποβλήτων από τρόφιμα και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα σε ολόκληρη την ΕΕ. Η σχετική νομοθεσία εισάγει δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων, οι οποίοι πρέπει να επιτευχθούν από τα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030. Παράλληλα, οι παραγωγοί που διαθέτουν κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα στην ΕΕ θα πρέπει να καλύπτουν το κόστος συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσής τους, μέσω νέων συστημάτων διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού που θα θεσπιστούν σε εθνικό επίπεδο.
4. «My Voice, My Choice»: Υπέρ της πρωτοβουλίας για προσβάσιμες αμβλώσεις: Oι ευρωβουλευτές στηρίζουν την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών για βελτίωση της πρόσβασης σε περίθαλψη άμβλωσης στην Ευρώπη. Καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεσπίσει έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό προαιρετικής συμμετοχής, ανοικτό σε όλα τα κράτη μέλη και υποστηριζόμενο από κονδύλια της ΕΕ. Η ψηφοφορία στο ΕΚ συνιστά μια τεράστια νίκη για κάθε γυναίκα στην Ευρώπη, τονίζοντας ότι η σεξουαλική και αναπαραγωγική υγειονομική περίθαλψη αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Η πρωτοβουλία αυτή δείχνει τι είναι δυνατόν να επιτευχθεί όταν πολίτες και ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα ενώνουν τις δυνάμεις τους.
5. Η ΕΕ καταργεί σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου: Οι ευρωβουλευτές εγκρίνουν τη σταδιακή απαγόρευση των εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου και φυσικού αερίου μέσω αγωγών από το 2026 και εξασφαλίζουν τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρουσιάσει σχετική νομοθεσία στις αρχές του 2026. Ο στόχος που επιδιώκεται είναι τριπλός: βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας της ΕΕ, αύξηση της αυτονομίας της ΕΕ σε ενεργειακές προμήθειες και προστασία των πολιτών από ευμετάβλητες διεθνείς τιμές ενέργειας και εξωτερικές ενεργειακές κρίσεις. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν επίσης κυρώσεις τις οποίες θα επιβάλλουν τα κράτη μέλη στους φορείς εκμετάλλευσης σε περίπτωση παραβάσεων.
6. Αποψίλωση δασών: Αναβολή εφαρμογής και απλούστευση των μέτρων: Το ΕΚ εγκρίνει στοχευμένες αλλαγές στον κανονισμό της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών, ο οποίος αποσκοπεί στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας, απαγορεύοντας τη διάθεση εντός ΕΕ προϊόντων από αποψιλωμένες εκτάσεις. Η συμφωνία προβλέπει ότι όλες οι επιχειρήσεις θα έχουν στη διάθεσή τους επιπλέον χρονικό περιθώριο ενός έτους για να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες, καθώς και απλουστευμένες απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας εντός της ΕΕ και δέουσας επιμέλειας για τους μικρούς πρωτογενείς φορείς. Η απόφαση του ΕΚ λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες των αγροτών, των δασοκόμων και των επιχειρήσεων και διασφαλίζει ότι ο κανονισμός θα μπορεί να εφαρμοστεί με πρακτικό και λειτουργικό τρόπο.
7. Απλούστεροι κανόνες και μεγαλύτερη στήριξη για τους αγρότες: Το ΕΚ εγκρίνει νέους κανόνες που εισάγουν μεγαλύτερη ευελιξία και στήριξη για τους αγρότες στο πλαίσιο της εφαρμογής των κανόνων της κοινής γεωργικής πολιτικής της ΕΕ. Οι ευρωβουλευτές συμφωνούν σε μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά τη διατήρηση της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση, τη διενέργεια μιας μόνο επιθεώρησης ανά εκμετάλλευση ετησίως και υψηλότερη χρηματοδοτική στήριξη για μικρής κλίμακας παραγωγούς.
8. Αυστηρότεροι κανόνες για καλή διαβίωση και ιχνηλασιμότητα σκύλων και γατών: To EK εγκρίνει νομοθετική πρόταση που καθορίζει τα πρώτα ενιαία πρότυπα της ΕΕ για την αναπαραγωγή, τη στέγαση και τη διαχείριση σκύλων και γατών. Οι ευρωβουλευτές θέλουν όλοι οι σκύλοι και οι γάτες που διατηρούνται στην ΕΕ να ταυτοποιούνται ατομικά με ένα μικροτσίπ. Απαιτούν, επίσης, να απαγορεύονται η διατήρηση ή πώληση σκύλων και γατών σε καταστήματα ζώων συντροφιάς. Επιπλέον, καθίσταται υποχρεωτική η καταχώριση σκύλων και γατών που εισάγονται στην ΕΕ για κάθε σκοπό, εμπορικό και μη.
9. Ασφάλεια παιχνιδιών: Νέοι κανόνες για καλύτερη προστασία της υγείας των παιδιών: Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ διαθέτει ένα από τα πιο αυστηρά ρυθμιστικά πλαίσια στον κόσμο όσον αφορά την ασφάλεια των παιχνιδιών, επικίνδυνα παιχνίδια εξακολουθούν να καταλήγουν στα χέρια πολλών παιδιών. Το ΕΚ θεσπίζει νέους κανόνες για την ασφάλεια των παιχνιδιών, με στόχο να βελτιωθεί η προστασία της υγείας και της ανάπτυξης των παιδιών. Η επικαιροποίηση της ισχύουσας οδηγίας του 2009 ανταποκρίνεται στην αύξηση των αγορών που πραγματοποιούνται μέσω διαδικτύου (μεταξύ άλλων και από χώρες εκτός ΕΕ) και στην αυξανόμενη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών.
10. Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia 2025: Το βραβείο θεσπίστηκε στις 16 Οκτωβρίου 2020 από το ΕΚ προς τιμή της Μαλτέζας ερευνήτριας δημοσιογράφου και μπλόγκερ Daphne Caruana Galizia, που ήταν γνωστή για τον αγώνα της κατά της διαφθοράς και δολοφονήθηκε το 2017. Tο βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 20.000 ευρώ και αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της σημαντικής στήριξης που παρέχει το ΕK στην ερευνητική δημοσιογραφία και την ελευθερία του Τύπου. Το Βραβείο Δημοσιογραφίας Daphne Caruana Galizia 2025 απονέμεται στην έρευνα της πλατφόρμας «Follow the Money», η οποία αποκαλύπτει τα κρυφά δίκτυα μέσω των οποίων η Ρωσία παρακάμπτει τις κυρώσεις στο εμπόριο πετρελαίου.
11. Έγκριση του προϋπολογισμού της ΕΕ για το 2026: Το ΕΚ διαπραγματεύεται με επιτυχία πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 372,7 εκατ. ευρώ πέραν της αρχικής πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και επικεντρώνεται στην αύξηση της χρηματοδότησης προγραμμάτων και πολιτικών που αποσκοπούν στη βελτίωση της ζωής των πολιτών, στην τόνωση της ανταγωνιστικότητας και στην αντιμετώπιση των αμυντικών προκλήσεων. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2026 τίθεται σε ισχύ μετά την υπογραφή του από την πρόεδρο του ΕΚ, Ρομπέρτα Μέτσολα. Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου το 94% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού έχει καθαρά αναπτυξιακό χαρακτήρα και επιστρέφει μέσω ευρωπαϊκών, κατά κύριο λόγο προγραμμάτων, στα κράτη μέλη, στηρίζοντας νέους, αγρότες, επιχειρήσεις και άλλους δικαιούχους.
12. Βραβείο Ζαχάρωφ 2025: Το Βραβείο Ζαχάρωφ για την Ελευθερία της Σκέψης 2025 απονέμεται στους δημοσιογράφους Andrzej Poczobut και Mzia Amaglobeli, σε αναγνώριση του γενναίου αγώνα τους για την ελευθερία της έκφρασης και το δημοκρατικό μέλλον της Λευκορωσίας και της Γεωργίας. H πρόεδρος του ΕΚ, Ρομπέρτα Μέτσολα, παρέδωσε το Βραβείο Ζαχάρωφ 2025 σε εκπροσώπους των δύο δημοσιογράφων, οι οποίοι παραμένουν φυλακισμένοι στη Λευκορωσία και τη Γεωργία. Το Βραβείο Ζαχάρωφ θεσπίστηκε το 1988 προς τιμήν των ατόμων και οργανώσεων που υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, και απονέμεται κάθε χρόνο από το EK.
*Επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο
*Επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο
