Στην τελευταία συνεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου της κυβέρνησης Αναστασιάδη, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 2023, εγκρίθηκε το αίτημα της κ. Φιλίππας Καρσερά για χορήγηση άδειας άνευ απολαβών από το Υπουργείο Εξωτερικών για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Η σχετική απόφαση κρίθηκε επιβεβλημένη για να μπορεί η κ. Καρσερά να ασκεί απρόσκοπτα τα ιδιαίτερα αυξημένα και απαιτητικά καθήκοντα της Πρώτης Κυρίας.
Η Φιλίππα Καρσερά, διπλωμάτης καριέρας στο Υπουργείο Εξωτερικών από το 1999, κατείχε κατά τον επίμαχο χρόνο τη θέση της Πληρεξούσιας Υπουργού. Η κ. Καρσερά γνωστοποίησε ότι, καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της άδειας άνευ απολαβών δεν θα διεκδικούσε το εκπαιδευτικό επίδομα, το οποίο καταβάλλεται στους διπλωμάτες για την κάλυψη των διδάκτρων των παιδιών τους σε ιδιωτικά σχολεία, ούτε θα συμμετείχε στην εν εξελίξει διαδικασία πλήρωσης τεσσάρων θέσεων Πρέσβεων, κλίμακας Α15, παρότι είχε κληθεί σε συνέντευξη από την Επιτροπή Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ).
Η επιστροφή
Στις 2 Οκτωβρίου 2024, η κ. Καρσερά αποφάσισε να επιστρέψει στην εργασία της, αναλαμβάνοντας καθήκοντα Διευθύντριας Προξενικών Υποθέσεων. Παράλληλα, εξακολουθεί να επιτελεί και τα καθήκοντα της Πρώτης Κυρίας. Ωστόσο, η ταυτόχρονη άσκηση των δύο αυτών ρόλων εγείρει ποικίλα θεσμικά και ηθικά ζητήματα. Για παράδειγμα, η Πρώτη Κυρία έχει υπηρεσιακό προϊστάμενο, Γενικό Διευθυντή και πολιτικό προϊστάμενο τον Υπουργό Εξωτερικών που διόρισε ο σύζυγός της. Θα τολμήσει κανείς να της κάνει παρατήρηση ή να τη δυσαρεστήσει με οποιονδήποτε τρόπο; Υπάρχει περίπτωση να μην αξιολογηθεί ως «εξαίρετη»;
Υφιστάμενοι της κ. Καρσερά καταγγέλλουν διάφορα ζητήματα σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και συμπεριφοράς της στον χώρο εργασίας για όσο διάστημα, βεβαίως, βρίσκεται στο Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς παράλληλα ασκεί και τα καθήκοντα της Πρώτης Κυρίας εν ώρα εργασίας…
Η προαγωγή
Σήμερα βρίσκεται σε εξέλιξη ενώπιον της ΕΔΥ διαδικασία πλήρωσης θέσεων πρέσβεων. Όπως επιβεβαιώσαμε, μεταξύ των ενδιαφερομένων για τις θέσεις περιλαμβάνεται και η Πρώτη Κυρία. Ανθυποψήφιοί της θεωρούν ότι μία από τις θέσεις προορίζεται για την κ. Καρσερά. Οι πιο καχύποπτοι διερωτώνται: Υπάρχει άραγε περίπτωση η σύζυγος του Προέδρου της Δημοκρατίας να μη λάβει τη θέση προαγωγής που διεκδικεί στο δημόσιο;
Ο αντίλογος
Υπάρχει, βεβαίως, και ο αντίλογος: δεν έχει δικαίωμα η κ. Καρσερά να εργάζεται, να είναι οικονομικά ανεξάρτητη και να συνεχίσει την επαγγελματική της καριέρα; Και γιατί να μην αξιολογηθεί θετικά για τη θέση του πρέσβη εφόσον διαθέτει τα απαιτούμενα προσόντα, και μάλιστα με το παραπάνω; Υπό αυτή την οπτική, θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η ιδιότητα της Πρώτης Κυρίας δεν αποτελεί πλεονέκτημα για την κ. Καρσερά, αλλά αντίθετα λειτουργεί ως βαρίδι για την ίδια, δημιουργεί προκαταλήψεις και συνιστά αιτία και αφορμή για αμφισβήτηση της διαδικασίας που βρίσκεται σε εξέλιξη ενώπιον της ΕΔΥ.
Αν ήθελε…
Θα μπορούσε η κ. Καρσερά να συνεχίσει την άδεια άνευ απολαβών; Ασφαλώς και μπορούσε, εάν το επιθυμούσε. Ακόμη και στην περίπτωση που η κείμενη νομοθεσία δεν παρείχε ρητά τέτοια ευχέρεια, θα μπορούσε να εξεταστεί τροποποίησή της εφόσον αυτό κρινόταν αναγκαίο και επαρκώς αιτιολογημένο για εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως αυτή που αφορά την Πρώτη Κυρία.
Η αμφισβήτηση και η ΕΔΥ
Άποψη της στήλης είναι ότι η κ. Καρσερά δεν θα έπρεπε να επιστρέψει στο δημόσιο για όσο διάστημα κατέχει την ιδιότητα της Πρώτης Κυρίας για τους λόγους που αναλύονται πιο πάνω. Εφόσον, όμως, επέστρεψε στο δημόσιο, έχει κάθε δικαίωμα να διεκδικήσει προαγωγή, αλλά και να προσφύγει στη δικαιοσύνη εάν θεωρεί ότι αδικήθηκε.
Ακόμη και εάν ακολουθηθεί μια απολύτως σύννομη διαδικασία ενώπιον της ΕΔΥ, αυτή μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση από τους πολίτες. Στο σημερινό περιβάλλον όπου η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς έχει κλονιστεί, η συμμετοχή και μόνο της κ. Καρσερά στη διαδικασία πλήρωσης των θέσεων πρέσβεων δημιουργεί εύλογες εντυπώσεις ή υπόνοιες περί ευνοιοκρατίας, ανεξαρτήτως του εάν διαθέτει τα απαιτούμενα προσόντα.
Το μείζον, λοιπόν, στην προκειμένη περίπτωση είναι κατά πόσο το κράτος και οι θεσμοί του μπορούν να εγγυηθούν χωρίς σκιές και υπόνοιες ότι όλοι κρίνονται με τα ίδια μέτρα και σταθμά. Μπορούν;
Ας το εμπεδώσουν οι έχοντες και κατέχοντες εξουσία: η εμπιστοσύνη των πολιτών κερδίζεται μόνο μέσα από απόλυτη διαφάνεια, αυστηρή αιτιολόγηση και συνεπή εφαρμογή των νόμων και των κανόνων, χωρίς εξαιρέσεις.
