Διερωτώμαι πόσοι Κύπριοι έχουν συνειδητοποιήσει το θανάσιμο κίνδυνο στον οποίο θα εκτεθεί η Κύπρος αν τελικά εκπληρωθεί η φιλοδοξία του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Από την ισλαμική επανάσταση του 1979, το Ιράν θεωρεί το Ισραήλ ως μια παράνομη οντότητα και ως «καρκινικό όγκο», και γι΄αυτό ο εθνικός στόχος του είναι να σβήσει το Ισραήλ από το χάρτη. Αν το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν δεν εμποδιστεί να προχωρήσει με το πυρηνικό του πρόγραμμα, μπορεί σε 5 ή 10 χρόνια, όχι μόνο να αποκτήσει πυρηνικές βόμβες αλλά και πυραύλους μεγάλης εμβέλειας με πυρηνικές κεφαλές που θα μπορούν να φτάσουν όχι μόνο μέχρι το Ισραήλ, αλλά ακόμα και τις ΗΠΑ.
Μελλοντικά, αν ξεσπάσει ένας πυρηνικός πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν και μετατραπούν αυτές οι χώρες σε ραδιενεργό σκόνη πώς θα επηρεαστεί η Κύπρος που απέχει μόλις 350 χιλιόμετρα από το Ισραήλ; Είναι και για εμάς ένα εφιαλτικό σενάριο, μια πολύ δυσάρεστη αλήθεια που δεν πρέπει να την αγνοούμε. Θα αντιμετωπίζαμε σημαντικούς μακροπρόθεσμους κινδύνους, ιδιαίτερα από ραδιενεργή σκόνη και σοβαρές διαταραχές στην υποδομή. Ενώ η πιο θανατηφόρα ακτινοβολία βρίσκεται πιο κοντά στην έκρηξη, τα ραδιενεργά σωματίδια μπορούν να διανύσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, ειδικά αν ο άνεμος τα μεταφέρει προς την Κύπρο. Η ραδιενεργή σκόνη μπορεί να φτάσει σε λίγες ώρες ή ακόμα και μέρες αργότερα, αλλά θα εξακολουθεί να είναι επικίνδυνη. Tα ραδιενεργά κατάλοιπα της πυρηνικής έκρηξης θα απαιτούσαν αυστηρά μέτρα για την προστασία των πολιτών, καθώς θα μολύνουν τα τρόφιμα, το νερό και το έδαφος, δημιουργώντας μακροπρόθεσμα κινδύνους για το περιβάλλον και την υγεία (π.χ. δραματική αύξηση των ποσοστών καρκίνου). Η πικρή αλήθεια είναι ότι η επιβίωση θα ήταν άκρως προβληματική.
Έχει, λοιπόν, δίκιο ο Τραμπ όταν επιτίθεται κατά του Ιράν; Καυτηριάζω τον Τραμπ όταν επικαλείται τα ανθρώπινα δικαιώματα του Ιράν ως δικαιολογία για τις στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του. Το ιστορικό του θεοκρατικού καθεστώτος σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας χιλιάδων διαδηλωτών, είναι απαίσιο. Όμως, ο πόλεμος κατά του Ιράν δεν θα φέρει ειρήνη ή ανθρώπινα δικαιώματα στους Ιρανούς πολίτες. Καυτηριάζω τον Τραμπ όταν ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ηθικό υψηλότερο επίπεδο, όταν κρατά ανθρώπους υπό κράτηση, χωρίς να τους δίνει τη δυνατότητα να αμυνθούν, όταν ακολουθεί πολιτική δολοφονιών με στόχο την εξόντωση στη Λατινική Αμερική. Δεν έχει καμία αξιοπιστία σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μετά από δύο χρόνια υποστήριξης του Ισραήλ στη Γάζα, όπου συντελέστηκε μια ανήκουστη γενοκτονία. Δεν μπορώ όμως να καυτηριάσω τον Τραμπ που φοβάται ότι αν το Ιράν είχε πυρηνικά όπλα, δεν θα δίσταζε να τα χρησιμοποιήσει ή να τα παραδώσει σε μια από τις πολιτοφυλακές πληρεξουσίων του.
Για να εξετάσουμε το θέμα σφαιρικά και αντικειμενικά, είναι απαραίτητο να αξιολογηθεί η φύση και η συμπεριφορά του Ιράν από το 1979. Για 47 χρόνια, το Ιράν εργάζεται για να εξάγει τα σχέδιά του — που βασίζονται στην επανάσταση, τη βία, τον θάνατο και την καταστροφή μέσω του ένοπλου χάους — αντί να επιδιώκει σταθερότητα ή περιφερειακή εταιρική σχέση. Το καθεστώς έχει επενδύσει εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την οικοδόμηση ενός διασυνοριακού δικτύου πολιτοφυλακών μεσολάβησης και τους προμήθευσε με πυραύλους, drones, εκπαίδευση και χρήματα. Στον Λίβανο, το κράτος αγωνίζεται να αφοπλίσει τη Χεζμπολάχ από τα όπλα που προμήθευε το Ιράν. Στο Ιράκ, η κρατική κυριαρχία έχει αποδυναμωθεί υπό την πίεση ένοπλων πολιτοφυλακών που υποστηρίζονται από το Ιράν. Στη Συρία, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν καθώς πολιτοφυλακές που υποστηρίζονται από το Ιράν μετέτρεψαν τη χώρα σε περιφερειακό πεδίο μάχης. Στην Υεμένη, η υποστήριξη του Ιράν στην εξέγερση των Χούτι οδήγησε σε έναν μακρύ πόλεμο που κατέστρεψε την οικονομία, βύθισε εκατομμύρια σε ανθρωπιστική κρίση και μετέτρεψε την κατεχόμενη από τους Χούτι Υεμένη, σε βάση για τη στόχευση του διεθνούς εμπορίου και των θαλάσσιων οδών. Αυτό το αρχείο δεν μιλά για λάθος υπολογισμούς ή περιορισμένες παρεμβάσεις. Είναι μια πλήρως ολοκληρωμένη στρατηγική που βασίζεται σε μια σαφή αρχή: την επέκταση της ιρανικής επιρροής μέσω των πολιτοφυλακών και το χάος που δημιουργούν.
Η πυρηνική απειλή γίνεται ακόμη πιο επικίνδυνη από την ιδεολογική διάσταση του ιρανικού καθεστώτος. Ο επίσημος λόγος του καθεστώτος είναι γεμάτος με συνθήματα θανάτου (π.χ. Death to America) και εχθρότητας και παρουσιάζει τη σύγκρουση ως μέρος της πολιτικής του ταυτότητας! Η στρατηγική του προσέγγιση δεν μπορεί να αξιολογηθεί χρησιμοποιώντας παραδοσιακά πρότυπα πυρηνικής αποτροπής, τα οποία υποθέτουν ότι τα κράτη, ανεξάρτητα από το πόσο βαθιές είναι οι διαφωνίες τους, επιδιώκουν τελικά να αποφύγουν την καταστροφή. Αντίθετα, το ιρανικό καθεστώς έχει οικοδομήσει τη στρατηγική του γύρω από την επιδίωξη όπλων μαζικής καταστροφής μέσω της ανάπτυξης ενός πυρηνικού προγράμματος, συστημάτων βαλλιστικών πυραύλων, δυνατοτήτων drone και ένοπλων πληρεξουσίων που λειτουργούν πέρα από τα σύνορά του. Σταδιακά, η Τεχεράνη έχει μεταφέρει πυραυλική τεχνολογία, drones και προηγμένα όπλα στις συνδεδεμένες τρομοκρατικές πολιτοφυλακές της. Με κάθε γύρο σύγκρουσης στην περιοχή, αυτές οι δυνατότητες έχουν εξαπλωθεί περαιτέρω. Φανταστείτε για μια στιγμή τη Μέση Ανατολή υπό αυτές τις συνθήκες: την ύπαρξη ενός καθεστώτος που διαθέτει πυρηνικά όπλα και ένα δίκτυο παραστρατιωτικών οργανώσεων που δραστηριοποιούνται σε πολλά κράτη και εμπλέκονται σε ανοιχτές συγκρούσεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, τα πυρηνικά όπλα δεν θα αποτελούσαν πλέον το παραδοσιακό αποτρεπτικό μέσο. Θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα νέο στοιχείο στους πολέμους της Τεχεράνης και των εντολοδόχων της. Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Σήμερα, ο κόσμος δεν αντιμετωπίζει απλώς το παραδοσιακό πρόβλημα της διάδοσης των πυρηνικών όπλων, αλλά και το ενδεχόμενο να διασπαρθούν αυτά τα όπλα σε δίκτυα ενόπλων μη κρατικών φορέων. Αυτή η πιθανότητα από μόνη της θα έπρεπε να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο η διεθνής κοινότητα αντιμετωπίζει το καθεστώς του Ιράν διότι αν αυτό γίνει πραγματικότητα, οι χώρες της Μέσης Ανατολής θα αφανιστούν από το χάρτη της Γης.
*Οικονομολόγος, κοινωνικός επιστήμονας
