753 υποψήφιοι στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές, 19 νέα κόμματα πιστεύουν ότι μπορούν να συμβάλλουν με σοβαρό και ουσιαστικό τρόπο στη νομοθέτηση. Και ενώ είμαστε μόλις δυο βδομάδες μακριά, αυτό που παρατηρεί κανείς είναι ότι η τωρινή εκλογική αναμέτρηση μοιάζει όλο και λιγότερο με πολιτική διαδικασία και όλο και περισσότερο με μια σύγκρουση εντυπώσεων, παρορμήσεων και στιγμιαίων αντιδράσεων. Παρακολουθώντας τον δημόσιο λόγο αρκετών υποψηφίων, δύσκολα μπορεί να αγνοήσει κανείς ένα κυρίαρχο χαρακτηριστικό. Την απουσία λογικής πολιτικής σκέψης και την αντικατάστασή της από έναν σχεδόν μόνιμο συναισθηματικό αυτοματισμό.
Ίσως τελικά αυτή να είναι η πιο ακριβής περιγραφή του σημερινού πολιτικού σκηνικού! Μια πολιτική άνευ λογικής.
«Άνευ λογικής» σημαίνει χωρίς συνεκτικό συλλογισμό, χωρίς αιτιώδη σύνδεση, χωρίς τη στοιχειώδη διαδικασία μέσω της οποίας ο άνθρωπος οργανώνει τη σκέψη του για να καταλήξει σε έγκυρα συμπεράσματα. Και ακριβώς αυτό μοιάζει να λείπει σήμερα από μεγάλο μέρος του δημόσιου πολιτικού λόγου. Και αυτό δεν οφείλεται σε όλους τους νέους υποψηφίους. Οφείλεται, κυρίως, στα υφιστάμενα κόμματα που έπαψαν να αναπτύσσονται και έμειναν στάσιμα πάνω από μια δεκαετία. Και όταν μένεις στάσιμος, παύεις να διαφέρεις ως προς την ουσία και το βάθος. Το επίπεδο πέφτει και το επιχείρημα για υποψηφιότητα γίνεται το εξής: «Γιατί οι άλλοι είναι καλύτεροι;». Και αυτό το επιχείρημα είναι αρκετό για να σπρώξει 653 πολίτες (αφαιρώ 100 υποψηφίους που θεωρώ ότι έχουν το πολιτικό περιεχόμενο) να πιστέψουν ότι το να νομοθετούν είναι όπως να παίζουν μπιρίμπα στον καφενέ, candy crush στο κινητό τους ή να κάνουν βιντεάκια στο Tik Tok. Οφείλεται, επίσης, στο γεγονός ότι όλα τα συστημικά κόμματα επαναπαύονταν στις δάφνες τους τόσα χρόνια και στην εξάρτηση ψηφοφόρου με το κόμμα και την οποία εξαργύρωναν στην κάθε προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση. Και τέλος, όταν ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανήγαγε την πολιτική σε πόζες και στιγμιότυπα άνευ ουσίας, τότε πολύς κόσμος είπε: «Αφού μπορεί αυτός, μπορώ και εγώ!».
Η αναζήτηση όμως της αλήθειας ξεκινά από την ικανότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου να βάζει τάξη στο χάος των ερεθισμάτων. Και εμείς βιώνουμε ακριβώς το ανάποδο. Ο εγκέφαλος τους δημιουργεί το χάος εξαιτίας της ανικανότητας κατανόησης βασικών εννοιών της δημοκρατίας και των θεσμών. Αυτή η διαδικασία είναι η βάση της λογικής σκέψης. Η λογική μάς επιτρέπει να διακρίνουμε τους έγκυρους συλλογισμούς από τους πλανητικούς, τα καλά επιχειρήματα από τα κακά. Δεν εξετάζει απλώς τι λέγεται αλλά αν αυτό που λέγεται στηρίζεται σε τεκμήρια, συνέπεια και πραγματική ανάλυση.
Στην παρούσα προεκλογική περίοδο, αν εξαιρέσω κάποιες παλιές καραβάνες από τον χώρο του ΔΗΣΥ, του ΑΚΕΛ, κάποιους από το Άλμα αλλά και τους υποψηφίους του VOLT που είναι ίσως το μόνο κόμμα με νεαρά άτομα που είναι άνθρωποι σοβαροί, μετρημένοι και διαβασμένοι, η πολιτική συζήτηση σπάνια βασίζεται σε πραγματικά επιχειρήματα. Κυριαρχούν οι ατάκες, οι κραυγές, οι εύκολες καταγγελίες, η αγανάκτηση ως πολιτική ταυτότητα και η βεβαιότητα χωρίς γνώση. Η πολιτική μετατρέπεται σε μια αδιάκοπη παραγωγή συναισθηματικών ερεθισμάτων όπου η ένταση εκλαμβάνεται ως αυθεντικότητα και ο θυμός ως πολιτική επάρκεια.
Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο της εποχής. Δεν έχουμε απλώς έλλειψη πολιτικής εμπειρίας. Έχουμε υποτίμηση της ίδιας της σκέψης. Σαν να θεωρείται μειονέκτημα η σοβαρότητα, η γνώση θεσμών, η κατανόηση οικονομικών δεδομένων, η δυνατότητα σύνθεσης περίπλοκων ζητημάτων. Αντίθετα, επιβραβεύεται η άμεση αντίδραση, η επιθετικότητα, η απλουστευτική απάντηση σε σύνθετα προβλήματα.
Δυστυχώς η πολιτική κατάντησε άνευ λογικής! Η Βουλή δεν είναι χώρος διαδικτυακής επιρροής ούτε τηλεοπτικό πάνελ. Είναι νομοθετικό Σώμα. Οι άνθρωποι που θα εκλεγούν θα κληθούν να νομοθετήσουν για την οικονομία, τη δικαιοσύνη, την ενέργεια, το μεταναστευτικό, το στεγαστικό, τις διεθνείς σχέσεις, την ευρωπαϊκή πολιτική. Αυτό απαιτεί βαθιά γνώση, κρίση και πνευματική πειθαρχία. Όχι μόνο επικοινωνιακή δεξιότητα με βιντεάκια της πλάκας!
Η Κύπρος βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιάς κοινωνικής κόπωσης. Το στεγαστικό, η ακρίβεια, η δυσπιστία στους θεσμούς μετά από τόσα σκάνδαλα και ατιμωρησία, το μεταναστευτικό, η ενεργειακή ανασφάλεια, η κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος, όλα αυτά δημιουργούν εύφορο έδαφος για πολιτικούς που επενδύουν στο συναίσθημα και τον παρορμητισμό αντί στη σκέψη. Όμως, οι κοινωνίες δεν σώζονται με παρορμήσεις και Τικ Τοκ και κουβέντες του καφενέ. Χτίζονται με σοβαρότητα, γνώση, θεσμική αντίληψη και ικανότητα σύνθεσης. Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα αυτών των εκλογών να μην είναι ποιο κόμμα θα βγει πρώτο. Ίσως το ουσιαστικό ερώτημα να είναι αν οι πολίτες θα επιλέξουν εκπροσώπους που μπορούν πράγματι να σκέφτονται πολιτικά ή απλώς πρόσωπα που ξέρουν να αντιδρούν γρήγορα με βιντεάκια και επικοινωνιακά τερτίπια, όπως τον Πρόεδρο της χώρας. Μέχρι τώρα θεωρούσαμε ότι η δημοκρατία κινδυνεύει μόνο από τη διαφθορά ή την ανικανότητα. Η δημοκρατία, όμως, κινδυνεύει και όταν η κοινωνία παύει να ξεχωρίζει τα καλά επιχειρήματα από τα κακά. Όταν ο θόρυβος υπερισχύει της λογικής και η πολιτική μετατρέπεται από διαδικασία σκέψης σε στιγμιαία εκτόνωση συναισθημάτων και διαγωνισμό αρλούμπας!
