Η επιτυχία μιας μεταρρύθμισης κρίνεται από το αποτύπωμά της στις επόμενες γενιές. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για το συνταξιοδοτικό σύστημα, έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του κοινωνικού κράτους, που καλείται να ανταποκριθεί στις δημογραφικές προκλήσεις, στις αλλαγές στην αγορά εργασίας και στις αυξανόμενες απαιτήσεις για αξιοπρεπείς συντάξεις.
Η μεταρρύθμιση που προωθεί η κυβέρνηση αποτελεί την πρώτη ουσιαστική παρέμβαση στο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων εδώ και σχεδόν μισό αιώνα. Ανέλαβε ένα μεγάλο ρίσκο. Το υφιστάμενο σύστημα μπορεί να έχει ως βασική του ατέλεια την παροχή συντάξεων οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στο υφιστάμενο κόστος ζωής, αλλά από την άλλη προσφέρει βεβαιότητα σε ό,τι αφορά την καταβολή συνταξιοδοτικών παροχών.
Από μόνη της αυτή η διαπίστωση αναδεικνύει το μέγεθος της πρόκλησης. Θετικό στοιχείο της προσπάθειας είναι ότι επιχειρεί να συνδυάσει δύο στόχους που συχνά θεωρούνται αντικρουόμενοι, τη βελτίωση των παροχών και τη διατήρηση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η αύξηση των συντάξεων, η αναγνώριση ασφαλιστικών μονάδων για περιόδους φροντίδας παιδιών, αναπηρίας ή άτυπης φροντίδας, καθώς και η μείωση της αναλογιστικής περικοπής στην πρόωρη αφυπηρέτηση κινούνται προς την κατεύθυνση ενός δικαιότερου συστήματος. Τα παραπάνω περιγράφει ο υπουργός Εργασίας στο podcast του «Πολίτη» «Ματιά στην Οικονομία».
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν προτίθεται να αυξήσει ούτε τις εισφορές ούτε το όριο αφυπηρέτησης. Η επιλογή αυτή περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια και καθιστά ακόμα πιο αναγκαία τη συνετή διαχείριση των διαθέσιμων πόρων. Η πραγματικότητα είναι ότι κάθε πρόσθετη παροχή πρέπει να μπορεί να χρηματοδοτηθεί χωρίς να υπονομεύεται η βιωσιμότητα του συστήματος για τις επόμενες δεκαετίες.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η κυβέρνηση εμφανίζεται διατεθειμένη να ακούσει εισηγήσεις από τα πολιτικά κόμματα και τους κοινωνικούς εταίρους. Αυτή η στάση δημιουργεί προϋποθέσεις για ευρύτερη συναίνεση, απαραίτητη σε ζητήματα που ξεπερνούν τον εκλογικό κύκλο και αφορούν το μέλλον όλων μας.
Όμως, να γίνει κατανοητό ότι αυτή η μεταρρύθμιση δεν θα εξαλείψει όλες τις κοινωνικές ανισότητες. Ο ίδιος ο υπουργός αναγνωρίζει ότι θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν συνταξιούχοι κάτω από το όριο της φτώχειας και γι' αυτό αναδεικνύεται ο συμπληρωματικός ρόλος των ταμείων προνοίας. Η ειλικρίνεια αυτή είναι προτιμότερη από ανέφικτες υποσχέσεις.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η πολιτική βούληση. Αν η μεταρρύθμιση εγκριθεί χωρίς να χαθεί η ισορροπία ανάμεσα στην κοινωνική προστασία και τη δημοσιονομική υπευθυνότητα, η Κύπρος θα έχει πραγματοποιήσει ένα ουσιαστικό βήμα προς ένα συνταξιοδοτικό σύστημα πιο δίκαιο, πιο σύγχρονο και, κυρίως, πιο ανθεκτικό για τις επόμενες γενιές.
