Η δημοσκόπηση της Pulse, για λογαριασμό του ΔΗΣΥ που είδαμε χθες στον «Π», δεν είναι απλώς ένας πρόωρος πίνακας κατάταξης πιθανών υποψηφίων για τις Προεδρικές του 2028. Είναι, κυρίως, μια ακτινογραφία της σημερινής πολιτικής κατάστασης: της κρίσης ταυτότητας στον ΔΗΣΥ, της ανθεκτικότητας Χριστοδουλίδη, των επιλογών του ΑΚΕΛ και, πάνω απ’ όλα, της δραματικής απουσίας του Κυπριακού από τις πραγματικές προτεραιότητες του πολιτικού συστήματος. Τα νούμερα των δημοσκοπήσεων δεν είναι προφητείες. Καταγράφουν διαθέσεις μιας συγκεκριμένης στιγμής και όχι τελεσίδικες εκλογικές αποφάσεις. Ωστόσο, όταν οι ίδιες τάσεις επαναλαμβάνονται σε διαφορετικά σενάρια συνθέτουν ένα πολιτικό μήνυμα το οποίο κανένα από τα μεγάλα κόμματα δεν δικαιούται να αγνοήσει.
Το πρώτο και σημαντικότερο εύρημα αφορά τον ΔΗΣΥ. Η παράταξη που κυβέρνησε την Κύπρο για δύο συνεχόμενες προεδρικές θητείες εξακολουθεί να μην έχει απαντήσει στο θεμελιώδες ερώτημα που προέκυψε μετά την ήττα της το 2023: ποια ακριβώς πολιτική δύναμη θέλει να είναι;
Αν επιθυμεί να αποτελεί δύναμη ευρωπαϊκού εκσυγχρονισμού και επίλυσης του Κυπριακού οφείλει να το αποδεικνύει με τη στάση της. Αν επιλέγει να ανταγωνίζεται Χριστοδουλίδη, ΔΗΚΟ και ΕΛΑΜ στο πεδίο της συντήρησης, των συμβολισμών και της διαχείρισης των εθνικών φοβιών, τότε θα πρέπει να γνωρίζει ότι σε αυτό το γήπεδο οι άλλοι αγωνίζονται με μεγαλύτερη άνεση και χωρίς τις δικές του ιστορικές αντιφάσεις.
Η πρόσφατη επίσκεψη του ΓΓ του ΟΗΕ στην Κύπρο ήταν μια αποκαλυπτική δοκιμασία. Ο επικεφαλής των ΗΕ επισκέφθηκε το νησί για πρώτη φορά έπειτα από δεκαέξι χρόνια, σε μια προσπάθεια να αποτρέψει την οριστική διολίσθηση προς τη διχοτόμηση. Κι όμως, ο ΔΗΣΥ δεν αξιοποίησε το γεγονός για να θέσει τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη ενώπιον των ευθυνών του και να απαιτήσει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, χρονοδιάγραμμα και επιστροφή στις συγκλίσεις που επιτεύχθηκαν μέχρι το Κραν Μοντανά. Αντί να επιχειρήσει να καταστήσει το Κυπριακό κυρίαρχο ζήτημα της δημόσιας συζήτησης, προτίμησε να μπει και αυτός στο ρεύμα της αντιπαράθεσης για τις ταυτότητες. Ένα θέμα που, ανεξαρτήτως των επιμέρους απόψεων, λειτούργησε τελικά σαν ένα ακόμη βολικό παραπέτασμα πίσω από το οποίο εξαφανίστηκε η ουσία: τι ακριβώς εισηγήθηκε ο Νίκος Χριστοδουλίδης στον Αντόνιο Γκουτέρες; Ποια ήταν η απάντηση της τουρκικής πλευράς; Ποια βήματα συμφωνήθηκαν; Και γιατί, τριάμισι χρόνια μετά την ανάληψη της Προεδρίας, δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε μία ουσιαστική διαπραγματευτική συνάντηση για την τελική διευθέτηση του Κυπριακού;
Ο ΔΗΣΥ άφησε έτσι την αποκλειστική πρωτοβουλία στον Πρόεδρο. Του επέτρεψε να περιγράφει κατά το δοκούν το περιεχόμενο των επαφών του, να παρουσιάζει ως πρόοδο τη συντήρηση της διαδικασίας και να αποφεύγει τον απολογισμό των πεπραγμένων του. Δεν του άσκησε την πίεση που θα ανέμενε κανείς από μια παράταξη η οποία εξακολουθεί να επικαλείται την κληρονομιά του Γλαύκου Κληρίδη. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η βαθύτερη αδυναμία που δεν καταγράφεται στους πίνακες της Pulse: ουδείς από τα πρόσωπα που διεκδικούν ρόλο στον ΔΗΣΥ φαίνεται να έχει ως κυρίαρχο πολιτικό ζητούμενο τη λύση του Κυπριακού. Συζητούν ποιος μπορεί να νικήσει τον Χριστοδουλίδη αλλά όχι με ποια πολιτική θα κυβερνήσουν. Μετρούν συσπειρώσεις, μετακινήσεις και προσωπικές δημοτικότητες αλλά δεν εξηγούν τι θα πράξουν μπροστά στον κίνδυνο της οριστικής διχοτόμησης. Η δημοσκόπηση είναι, πάντως, αμείλικτη ως προς την εσωτερική εξίσωση του κόμματος. Η Αννίτα Δημητρίου εμφανίζεται σήμερα ως η μόνη επιλογή που μπορεί να συγκρατήσει ένα σημαντικό μέρος της συναγερμικής βάσης, να περιορίσει τις διαρροές προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη και να διεκδικήσει με αξιώσεις την είσοδο στον δεύτερο γύρο. Συγκεντρώνει 24% στο τετραπλό σενάριο και 27% στο τριπλό, ενώ συσπειρώνει το 53% των ψηφοφόρων του ΔΗΣΥ. Αντίθετα, η ενδεχόμενη νέα υποψηφιότητα του Αβέρωφ Νεοφύτου οδηγεί τον ΔΗΣΥ στο 15% ή στο 20%, ανάλογα με το σενάριο, και επιτρέπει στον Χριστοδουλίδη να αντλεί το 38% της προηγούμενης ψήφου του κόμματος. Οι αριθμοί δεν αφήνουν πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Αν ο Αβέρωφ επιμείνει σε υποψηφιότητα, δεν θα διεκδικεί απλώς μια προσωπική επιστροφή. Θα διακινδυνεύει μια δεύτερη, πιθανότατα βαρύτερη ήττα του ΔΗΣΥ και θα ανοίγει διάπλατα τον δρόμο για την επανεκλογή Χριστοδουλίδη. Το 2023, η σύγκρουση στην κορυφή του ΔΗΣΥ έβγαλε τον επίσημο υποψήφιο του κόμματος εκτός δεύτερου γύρου και οδήγησε ένα μεγάλο τμήμα της παράταξης στην αγκαλιά του αποστάτη από την κυβέρνηση Αναστασιάδη. Μια επανάληψη της ίδιας σύγκρουσης το 2028 δεν θα μπορεί να παρουσιαστεί ως ατύχημα. Θα είναι συνειδητή πολιτική αυτοχειρία. Η Αννίτα Δημητρίου διαθέτει, βάσει των σημερινών στοιχείων, το ισχυρότερο εκλογικό σημείο εκκίνησης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι διαθέτει ήδη πολιτική πρόταση. Για να μετατρέψει τη δημοσκοπική της υπεροχή σε πραγματική προοπτική εξουσίας, πρέπει να απαντήσει σε δύο δύσκολα ερωτήματα: 1. Μπορεί να επιβάλει την ενότητα σε ένα κόμμα με ανοιχτούς λογαριασμούς και προσωπικές στρατηγικές; 2. Και μπορεί να διατυπώσει μια καθαρή πολιτική γραμμή, ιδιαίτερα στο Κυπριακό, που να τη διαφοροποιεί ουσιαστικά από τον Νίκο Χριστοδουλίδη; Διότι ο σημερινός Πρόεδρος δεν είναι ανίκητος. Το 19% στην αυθόρμητη καταλληλότητα δεν συνιστά κυριαρχία. Στα σενάρια με την Αννίτα Δημητρίου υποχωρεί στο 22% ή στο 26% και κινδυνεύει ακόμη και να μείνει εκτός δεύτερου γύρου. Όταν, όμως, απέναντί του βρίσκονται ασθενέστερες επιλογές του ΔΗΣΥ, ανεβαίνει μέχρι το 34%. Η δύναμή του επομένως δεν είναι μόνο δική του. Τροφοδοτείται και από την αδυναμία, τη διάσπαση και τις λανθασμένες επιλογές της Πινδάρου.
Από την πλευρά του ΑΚΕΛ, ο Ανδρέας Μαυρογιάννης προβάλλει ως το μόνο, προς το παρόν, σίγουρο άλογο. Διατηρεί ποσοστά μεταξύ 30% και 38% σε όλα τα σενάρια και παρουσιάζει αντοχή ανεξάρτητα από το ποιος τοποθετείται απέναντί του. Το σημαντικότερο είναι ότι διαθέτει προσβάσεις πέραν του παραδοσιακού ακροατηρίου της Αριστεράς. Συγκρινόμενος με τον Στέφανο Στεφάνου, εμφανίζεται ως ευρύτερα αποδεκτή και εκλογικά ισχυρότερη υποψηφιότητα. Ο Μαυρογιάννης, ωστόσο, έχει να απαντήσει σε ένα σοβαρό πολιτικό ερώτημα. Υπήρξε για περίπου μία δεκαετία διαπραγματευτής του Νίκου Αναστασιάδη. Γνωρίζει όσο ελάχιστοι τι συνέβη στο Κραν Μοντανά, ποιες ευκαιρίες υπήρξαν, ποιες συγκλίσεις επιτεύχθηκαν και γιατί η διαδικασία κατέρρευσε. Δεν αρκεί, συνεπώς, να εμφανιστεί ως ο αξιοπρεπής και μετριοπαθής αντίπαλος του Χριστοδουλίδη. Θα πρέπει να διατυπώσει πειστικά επιχειρήματα για τη δική του συμμετοχή στη δεκαετία Αναστασιάδη και να εξηγήσει τι θα έκανε διαφορετικά ως Πρόεδρος.
Η μεγάλη εικόνα, λοιπόν, δεν είναι ότι οι Προεδρικές του 2028 έχουν ήδη τρία φαβορί. Είναι ότι το πολιτικό σύστημα άρχισε να μοιράζει άλογα και αναβάτες, πριν αποφασίσει προς ποια κατεύθυνση θέλει να οδηγήσει τη χώρα. Και ενώ όλοι εξετάζουν ποιος μπορεί να περάσει στον δεύτερο γύρο, ελάχιστοι ασχολούνται με το ερώτημα αν μέχρι το 2028 θα υπάρχει ακόμη δρόμος επιστροφής προς μια ομοσπονδιακή λύση.
Οι δημοσκοπήσεις μετρούν ποιος μπορεί να γίνει Πρόεδρος. Δεν μπορούν να μετρήσουν αν, όταν εκλεγεί, θα υπάρχει ακόμη Κυπριακό προς επίλυση -ή μόνο μια διχοτόμηση προς διαχείριση.
