Του Δρ. Κυριάκου Α. Κενεβέζου
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας συνάντησε αυτές τις μέρες τους μαθητές που πρώτευσαν στις Παγκύπριες Εξετάσεις.
Και πολύ σωστά έπραξε.
Τα παιδιά που προσπάθησαν και πέτυχαν πρέπει να επιβραβεύονται. Η αριστεία πρέπει να αναγνωρίζεται. Οι νέοι άνθρωποι που ξεχώρισαν πρέπει να αισθάνονται ότι η Πολιτεία βλέπει την προσπάθειά τους.
Μόνο που ένας Πρόεδρος δεν μπορεί να βλέπει μόνο αυτούς.
Γιατί ένας Πρόεδρος δεν κοιτάζει μόνο την καλύτερη εικόνα μιας κοινωνίας.
Οφείλει να κοιτάζει ολόκληρη την κοινωνία.
Και πίσω από τα παιδιά που πρώτευσαν υπάρχουν χιλιάδες άλλα παιδιά.
Παιδιά που δεν πέρασαν.
Παιδιά που έμειναν κάτω από τη βάση.
Παιδιά που δυσκολεύτηκαν.
Παιδιά που δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν.
Παιδιά που δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες, τις ίδιες οικογενειακές συνθήκες, τις ίδιες ευκαιρίες.
Αυτά τα παιδιά δεν πρέπει να είναι έξω από το κάδρο.
Αντίθετα.
Αυτά πρέπει να απασχολούν περισσότερο την Πολιτεία.
Τους αριστούχους πρέπει να τους συγχαρείς και να τους δείξεις ως παράδειγμα.
Αλλά αυτούς που έμειναν πίσω πρέπει να τους αναζητήσεις.
Να τους ακούσεις.
Να τους ρωτήσεις γιατί έμειναν πίσω.
Και να δεις τι πρέπει να αλλάξει ώστε την επόμενη φορά να είναι περισσότεροι εκείνοι που θα τα καταφέρουν.
Γιατί εδώ βρίσκεται η πραγματική εικόνα της παιδείας μας.
Και αυτή η εικόνα δεν είναι ευχάριστη.
Η PISA δεν είναι το θέμα. Είναι απλώς μία από τις ενδείξεις.
Η ευρωπαϊκή έκθεση του 2025, που αξιοποιεί τα αποτελέσματα της PISA, καταγράφει για την Κύπρο μία από τις μεγαλύτερες επιδεινώσεις στις βασικές δεξιότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πάνω από τους μισούς μαθητές υποεπιδίδουν στα μαθηματικά και μόλις το 1,4% των νέων Κυπρίων εμφανίζει προχωρημένες δεξιότητες στην ανάγνωση και 2% στις φυσικές επιστήμες.
Αυτή είναι η εικόνα.
Προφανώς ο Πρόεδρος δεν έχει ευθύνη για το πώς γράφτηκαν τα αποτελέσματα της PISA 2022. Η εξέταση έγινε πριν από την ανάληψη της σημερινής κυβέρνησης.
Έχει όμως ευθύνη για κάτι άλλο.
Για το τι λέει και τι κάνει από τότε που ανέλαβε.
Γιατί τα αποτελέσματα αυτά είναι πλέον γνωστά.
Και μαζί τους είναι γνωστή και η μεγάλη εικόνα.
Μετά από τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης, θα περίμενε κανείς, όταν ο Πρόεδρος συναντά τους νέους ανθρώπους, να τους μιλήσει διαφορετικά.
Όχι σαν να βρίσκεται σε προεκλογική εκστρατεία.
Πριν από πέντε χρόνια μιλούσε για τους νέους που θα επιστρέψουν από το εξωτερικό.
Για τις ευκαιρίες που θα δημιουργηθούν.
Για μια καλύτερη Κύπρο.
Και όλα αυτά, μεταξύ άλλων, ήταν και μέσα στους λόγους που ο λαός τον επέλεξε.
Τότε όμως διεκδικούσε την εξουσία.
Σήμερα την έχει.
Εδώ και τέσσερα χρόνια την έχει.
Άρα σήμερα δεν αρκεί να επαναλαμβάνονται οι ίδιες διακηρύξεις, με φόντο την αίγλη που προσφέρει η εξουσία.
Σήμερα χρειάζεται απολογισμός.
Πόσοι νέοι έφυγαν;
Πόσοι επέστρεψαν;
Πόσοι εξακολουθούν να βρίσκονται στο εξωτερικό;
Τι τους έκανε να φύγουν;
Τι έχει αλλάξει πραγματικά για να θέλουν να επιστρέψουν;
Τι έγινε στην παιδεία;
Τι έγινε στην αγορά εργασίας;
Τι έγινε με τις πραγματικές μεταρρυθμίσεις που θα άνοιγαν δρόμους για τη νέα γενιά;
Αυτά θα ήθελε να ακούσει κανείς από έναν Πρόεδρο που βρίσκεται τέσσερα χρόνια στην εξουσία.
Όχι επειδή πρέπει να χαλάσουμε τη χαρά των αριστούχων.
Αλλά ακριβώς επειδή πρέπει να τη δούμε μέσα στη μεγαλύτερη εικόνα.
Η αριστεία είναι η φωτεινή εξαίρεση.
Και πρέπει να την τιμούμε.
Αλλά ο ρόλος της Πολιτείας δεν είναι να φωτογραφίζει μόνο τις εξαιρέσεις.
Είναι να ασχολείται με τον κανόνα.
Να μειώνει τις αποτυχίες.
Να περιορίζει τις ανισότητες.
Να δίνει δεύτερες ευκαιρίες.
Να δημιουργεί συνθήκες ώστε περισσότερα παιδιά να μπορούν να πετύχουν.
Αυτό είναι το δύσκολο.
Και αυτό είναι που απαιτεί πραγματική πολιτική.
Όχι εικόνα.
Όχι χαμόγελα.
Όχι μια ακόμη συνάντηση που θα καταγραφεί φωτογραφικά ως μια ωραία στιγμή οικειότητας του Προέδρου με τη νέα γενιά.
Η νέα γενιά δεν χρειάζεται να αισθανθεί απλώς ότι ο Πρόεδρος είναι «κοντά της».
Χρειάζεται να ξέρει ότι το κράτος δουλεύει γι’ αυτήν.
Και κυρίως χρειάζεται έναν Πρόεδρο που να μπορεί να την κοιτάξει στα μάτια και να της πει την αλήθεια.
Ακόμη και όταν η αλήθεια δεν είναι ευχάριστη.
Γιατί αυτό είναι το πρώτο καθήκον της εξουσίας.
Να μην παρουσιάζει στα παιδιά μόνο την Κύπρο που θέλει να δείξει, αλλά την Κύπρο που πραγματικά υπάρχει.
Να τους πει τι παραλαμβάνει.
Τι άλλαξε.
Τι δεν άλλαξε.
Και τι σκοπεύει πραγματικά να αλλάξει.
Αυτό θα ήταν μια ουσιαστική συζήτηση με τη νέα γενιά.
Και τότε η συνάντηση με τους αριστούχους θα αποκτούσε πραγματικό νόημα.
Να τους συγχαρείς.
Να τους αναδείξεις.
Να τους πεις ότι είναι παράδειγμα.
Αλλά ταυτόχρονα να τους πεις και κάτι ακόμη.
Ότι η χώρα δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο καλά τα πήγαν αυτοί που πρώτευσαν. Θα κριθεί από το τι θα κάνουμε για όλα τα παιδιά που έμειναν πίσω.
Εκεί βρίσκεται η πραγματική αγωνία για το αύριο.
Και εκεί θα φανεί αν μια κυβέρνηση θέλει πράγματι να αφήσει παρακαταθήκη.
Γιατί είναι καλή άσκηση να μαθαίνουμε πώς δένουμε τα χέρια, πώς κοιτάμε τον φακό, πώς κρατάμε σωστά το πρόσωπο και τα χείλη καθώς και πώς χαμογελάμε.
Αλλά πολύ πιο παραγωγικό και ελπιδοφόρο είναι να έχουμε αγωνία για το πώς θα φτιάξουμε έναν καλύτερο τόπο για τα παιδιά μας.
