Η κυβέρνηση παρουσίασε τις προηγούμενες εβδομάδες νομοσχέδιο για αλλαγές στη φοιτητική χορηγία ως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Και πράγματι, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς ότι υπάρχει αύξηση του συνολικού κονδυλίου και διεύρυνση των δικαιούχων, με πιο χαλαρά εισοδηματικά κριτήρια και πρόσθετες πρόνοιες για πολύτεκνες οικογένειες.
Όμως, αρκούν αυτά για να στηρίξουν ουσιαστικά έναν φοιτητή σήμερα;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρα όχι.
Ακόμη και στην περίπτωση που ένας φοιτητής λαμβάνει το ανώτατο ποσό χορηγίας, το οποίο φτάνει περίπου τα 1.800 ευρώ ετησίως, έχει γίνει ένας υπολογισμός του τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Για να το κατανοήσουμε, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε
περίπου 150 ευρώ τον μήνα,
γύρω στα 35 ευρώ την εβδομάδα,
μόλις 5,3 ευρώ την ημέρα.
Τι μπορεί να καλύψει μια οικογένεια που έχει φοιτητή με 5 ευρώ την ημέρα;
Πρόκειται για ένα εξευτελιστικό, θα τολμήσω να πω, ποσό, το οποίο με τα σημερινά δεδομένα δεν καλύπτει ούτε τα στοιχειώδη. Αρκεί να δει κανείς τις τιμές στην αγορά στα ενοίκια σε φοιτητικές περιοχές όπως η Αγλαντζιά, τα οποία ξεπερνούν τα 600 ευρώ, ενώ στη Λεμεσό η εξεύρεση ακόμα και ενός μικρού διαμερίσματος έχει καταστεί δυσπρόσιτη. Μόνο για ενοίκιο, η φοιτητική χορηγία εξανεμίζεται μέσα σε δύο μήνες - και μετά;
Πώς καλύπτονται τα υπόλοιπα; Διατροφή, μετακινήσεις, λογαριασμοί, βασικές ανάγκες καθημερινότητας;
Τα ποσά αυτά αντανακλούν μια οικονομική πραγματικότητα άλλης εποχής, πολύ πριν την εκτίναξη του κόστους ζωής. Δεν έχουν προσαρμοστεί στις σημερινές συνθήκες, με αποτέλεσμα να λειτουργούν περισσότερο ως συμβολική ενίσχυση παρά ως ουσιαστική στήριξη.
Και εδώ αναδεικνύεται μια βαθύτερη αντίφαση: ως κοινωνία προωθούμε την πανεπιστημιακή εκπαίδευση ως μονόδρομο. Ενθαρρύνουμε τους νέους να αποκτήσουν πτυχίο, να συνεχίσουν τις σπουδές τους, να επενδύσουν στη γνώση. Την ίδια ώρα, όμως, δεν διαμορφώνουμε τις προϋποθέσεις ώστε αυτή η επιλογή να είναι πραγματικά προσβάσιμη για όλους.
Ακόμα περισσότερο σε μια εποχή που ένα πρώτο πτυχίο δεν αρκεί, τίθεται εύλογα το ερώτημα: γιατί η κρατική στήριξη σταματά εκεί; Γιατί να μην υπάρχει, έστω υπό προϋποθέσεις, ενίσχυση και για μεταπτυχιακές σπουδές ή δεύτερο πτυχίο;
Η κυβέρνηση μπορεί να επικαλείται τη διεύρυνση των δικαιούχων και την αύξηση του προϋπολογισμού. Όμως, το ζήτημα δεν είναι μόνο πόσοι λαμβάνουν τη χορηγία, αλλά κατά πόσον αυτή επιτελεί τον σκοπό της. Και σήμερα, δεν τον επιτελεί.
Αν πραγματικά θέλουμε να μιλάμε για στήριξη των φοιτητών, τότε χρειάζεται μια ουσιαστική επαναξιολόγηση του θεσμού. Όχι απλώς αυξήσεις στα όρια και μικρές προσαρμογές, αλλά ένας συνολικός επανασχεδιασμός που να λαμβάνει υπόψη το πραγματικό κόστος σπουδών και διαβίωσης. Γιατί αλλιώς η φοιτητική χορηγία θα συνεχίσει να είναι μια πολιτική που φαίνεται καλή στα χαρτιά αλλά αποδεικνύεται ανεπαρκής στην πράξη. Και το κόστος αυτής της ανεπάρκειας θα το πληρώνουν, για ακόμα μία φορά, οι ίδιοι οι φοιτητές.
ΥΓ: Το νομοσχέδιο θα ψηφιστεί, όπως όλα δείχνουν, από την Ολομέλεια της Βουλής πριν τη διάλυση της Βουλής, ενδεχομένως ακόμη και στη σημερινή συνεδρία. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι αν θα περάσει, αλλά τι θα γίνει μετά. Αν υπάρχει πραγματική πρόθεση από πλευράς κυβέρνησης να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση για τον επανασχεδιασμό της φοιτητικής χορηγίας, με βάση τις πραγματικές ανάγκες των φοιτητών και όχι τα δεδομένα μιας άλλης εποχής. Και βεβαίως, μένει να φανεί αν η επόμενη σύνθεση της Βουλής θα επιλέξει να ασχοληθεί πιο σοβαρά με το ζήτημα ή αν θα αρκεστεί, για ακόμα μία φορά, σε μικρές διορθώσεις που δεν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος.
