Η Κύπρος έχει ήδη περισσότερες Ιατρικές Σχολές απ’ όσες μπορεί να υποστηρίξει με επαρκή κλινική εκπαίδευση, υπογραμμίζει ο Φορέας Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΔΙΠΑΕ). Με τέσσερις Ιατρικές Σχολές να στεγάζονται ήδη σε δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια της χώρας και ιδρύματα να ανακοινώνουν το τελευταίο διάστημα την πρόθεσή τους για δημιουργία σχολής ή επέκτασης της υφιστάμενης σχολής, την ίδια στιγμή που στην Κύπρο συνεχίζουν να μην υπάρχουν πανεπιστημιακές κλινικές, εν τη απουσία σχετικής νομοθεσίας, ο ΔΙΠΑΕ, επικαλούμενος σχετική επιστολή της World Federation for Medical Education (WFME), σημειώνει ότι «ο υφιστάμενος αριθμός Ιατρικών Σχολών στην Κύπρο είναι ήδη υπεραρκετός σε σχέση με τον πληθυσμό της χώρας και τις δυνατότητες παροχής ποιοτικής κλινικής εκπαίδευσης».
Σε σχετική ανακοίνωσή του, ο ΔΙΠΑΕ υπογραμμίζει ότι η αξιοποίηση των ίδιων κλινικών δομών που ήδη εξυπηρετούν υφιστάμενα προγράμματα δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής για την ανάπτυξη νέων σχολών, καθώς επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ασφάλεια των ασθενών και την απαιτούμενη αναλογία φοιτητών και διαθέσιμων κλινικών θέσεων. Την ίδια στιγμή που σπεύδει να επαναβεβαιώνει τις θέσεις του αναφορικά με την ίδρυση και λειτουργία νέων Ιατρικών Σχολών στην Κυπριακή Δημοκρατία, υπογραμμίζοντας ότι βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε περαιτέρω ανάπτυξη προγραμμάτων ιατρικής εκπαίδευσης αποτελεί η επάρκεια κλινικών περιστατικών και η ύπαρξη κατάλληλων δομών εκπαίδευσης. Στην ανακοίνωση γίνεται σαφής αναφορά σε επιστολή της World Federation for Medical Education προς τον ΔΙΠΑΕ, με ημερομηνία 15 Νοεμβρίου 2022, στην οποία επισημαίνεται ότι ο υφιστάμενος αριθμός Ιατρικών Σχολών στην Κύπρο κρίνεται ήδη υπεραρκετός σε σχέση με τον πληθυσμό της χώρας και τις δυνατότητες παροχής ποιοτικής κλινικής εκπαίδευσης. Ο Φορέας εξηγεί ότι η επάρκεια και η πολυμορφία των κλινικών περιστατικών αποτελεί βασικό στοιχείο για την εκπαίδευση των φοιτητών Ιατρικής, ενώ τονίζει ότι η αξιοποίηση υφιστάμενων κλινών του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα που ήδη εξυπηρετούν καθιερωμένα προγράμματα δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής. Σύμφωνα με τον ΔΙΠΑΕ, η πρακτική αυτή επηρεάζει άμεσα την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ασφάλεια των ασθενών αλλά και την αναλογία φοιτητών προς διαθέσιμες κλινικές θέσεις, όπως προβλέπουν τα διεθνή πρότυπα.
Οι προϋποθέσεις για νέα Σχολή
Ο ΔΙΠΑΕ επισημαίνει ότι η ίδρυση νέας Ιατρικής Σχολής προϋποθέτει συγκεκριμένες ακαδημαϊκές και κλινικές υποδομές. Μεταξύ άλλων, απαιτείται η δημιουργία νέων κλινικών δομών και κλινών που θα είναι αποκλειστικά διαθέσιμες για εκπαιδευτικούς σκοπούς, καθώς και η ύπαρξη επαρκών ακαδημαϊκών και φοιτητικών υποδομών. Παράλληλα, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που προκύπτουν από το περιορισμένο μέγεθος της χώρας και τον αριθμό των διαθέσιμων περιστατικών, ο Φορέας σημειώνει ότι για την ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών απαιτούνται και διεθνείς συνεργασίες. Συγκεκριμένα, ζητείται η σύναψη στρατηγικών συνεργασιών με εγκεκριμένα και διεθνώς αναγνωρισμένα κλινικά περιβάλλοντα στο εξωτερικό, ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης κλινική εκπαίδευση των φοιτητών. Ο ΔΙΠΑΕ υπογραμμίζει επίσης ότι καμία Ιατρική Σχολή ή πρόγραμμα σπουδών Ιατρικής δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς προηγούμενη πιστοποίηση από τον ίδιο τον Φορέα και χωρίς συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα ποιότητας και τα κριτήρια του WFME.
Το ενδιαφέρον για την ανάπτυξη νέων Ιατρικών Σχολών, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, παραμένει έντονο. Τα τελευταία χρόνια αρκετά ιδιωτικά πανεπιστήμια έχουν εκφράσει ενδιαφέρον για τη δημιουργία προγραμμάτων σπουδών Ιατρικής, στοχεύοντας κυρίως στην προσέλκυση ξένων φοιτητών και στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας τους στον τομέα της ιατρικής εκπαίδευσης. Η προοπτική αυτή ενισχύεται και από τη γενικότερη στρατηγική της Κύπρου για την ανάπτυξη της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης ως τομέα οικονομικής δραστηριότητας και διεθνούς προβολής. Ωστόσο, η νέα παρέμβαση του ΔΙΠΑΕ επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα κατά πόσον η περαιτέρω επέκταση των Ιατρικών Σχολών μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς την παράλληλη ανάπτυξη των απαραίτητων κλινικών υποδομών.
Το πολύπαθο νομοσχέδιο
Το ζήτημα των κλινικών υποδομών συνδέεται άμεσα με τη συζήτηση που εκκρεμεί εδώ και χρόνια γύρω από τη δημιουργία πανεπιστημιακών κλινικών στην Κύπρο. Το σχετικό νομοσχέδιο, το οποίο εξετάζεται από τη Επιτροπή Υγείας της Βουλή των Αντιπροσώπων, επιχειρεί να ρυθμίσει το πλαίσιο λειτουργίας πανεπιστημιακών κλινικών και να καθορίσει τους όρους συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και νοσοκομείων για σκοπούς εκπαίδευσης και έρευνας.
Ωστόσο, η προώθηση της νομοθεσίας παραμένει σε εκκρεμότητα, καθώς κατά τη συζήτησή της έχουν καταγραφεί σημαντικές διαφωνίες μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Αυτές αφορούν:
Ρόλος των ιδιωτικών νοσηλευτηρίων: Διαφωνία για το κατά πόσο οι πανεπιστημιακές κλινικές πρέπει να λειτουργούν αποκλειστικά σε δημόσια νοσοκομεία ή αν μπορούν να αναπτυχθούν και μέσω συνεργασιών με ιδιωτικά νοσηλευτήρια.
Μοντέλο ανάπτυξης της ιατρικής εκπαίδευσης: Το Πανεπιστήμιο Κύπρου επιμένει στη δημιουργία πλήρους πανεπιστημιακού νοσοκομείου ως βασικής προϋπόθεσης για την ανάπτυξη της Ιατρικής Σχολής, ενώ ιδιωτικά πανεπιστήμια υποστηρίζουν ένα πιο ευέλικτο μοντέλο συνεργασιών με νοσοκομεία.
Εκπαίδευση ειδικευόμενων γιατρών: Εκφράζονται ανησυχίες ότι το άνοιγμα της εκπαίδευσης ειδικευόμενων σε περισσότερα νοσηλευτήρια θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη επέκταση χωρίς επαρκείς προϋποθέσεις.
Κόστος λειτουργίας των πανεπιστημιακών κλινικών: Οι οργανώσεις των νοσοκομειακών γιατρών θέτουν ζήτημα για το ποιος θα καλύπτει το κόστος λειτουργίας του προτεινόμενου μοντέλου και κατά πόσο αυτό θα επιβαρύνει τα δημόσια νοσηλευτήρια και τους φορολογούμενους.
Επιπτώσεις στο δημόσιο σύστημα υγείας: Εκφράζονται ανησυχίες ότι το προτεινόμενο πλαίσιο μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις στη λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων και να επηρεάσει τη βιωσιμότητα του ΟΚΥπΥ.
