Σοβαρές αδυναμίες στο σύστημα κοινωνικών παροχών καταγράφει η Ελεγκτική Υπηρεσία, αποκαλύπτοντας ένα πλέγμα καθυστερήσεων, ελλιπών ελέγχων και πληρωμών χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, που οδηγούν σε καταβολή εκατομμυρίων ευρώ σε μη δικαιούχους.
Η ειδική έκθεση για το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας φέρνει στο φως περιπτώσεις όπου επιδόματα καταβάλλονταν χωρίς αξιολόγηση, χωρίς επικαιροποίηση στοιχείων ή ακόμη και χωρίς βασικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τη λειτουργία του συστήματος.
Οι συνολικές δαπάνες για κοινωνικές παροχές ανήλθαν σε €412 εκατ. το 2022 και €410,7 εκατ. το 2023, εκ των οποίων σχεδόν €200 εκατ. ετησίως αφορούν το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ).
Η έκθεση καταγράφει σοβαρές ελλείψεις στους μηχανισμούς ελέγχου, με αποτέλεσμα να μην διασφαλίζεται ότι τα επιδόματα καταλήγουν σε πραγματικούς δικαιούχους.
Επιδοτήσεις χωρίς έλεγχο και χωρίς στοιχεία
Η έκθεση καταγράφει περιπτώσεις όπου παροχές δίνονταν χωρίς τελική εξέταση αίτησης, χωρίς επικαιροποιημένα δικαιολογητικά, χωρίς επιβεβαίωση διαμονής ή εισοδημάτων Σε αρκετές περιπτώσεις, προσωρινές εγκρίσεις επιδομάτων παρατείνονταν για χρόνια, χωρίς οριστική αξιολόγηση. Χαρακτηριστικά, καταβολές γίνονταν για περισσότερα από τρία χρόνια με καθεστώς “προέγκρισης”, ενώ η προβλεπόμενη προθεσμία είναι τρεις μήνες.
Μεταξύ των ευρημάτων περιλαμβάνονται και περιπτώσεις που αναδεικνύουν σοβαρά κενά ελέγχου:
• €231.907 καταβλήθηκαν σε υπήκοο τρίτης χώρας με ληγμένες άδειες παραμονής
• €63.281 δόθηκαν σε πολίτη ΕΕ που δεν προσκόμισε ποτέ τα απαιτούμενα στοιχεία
• €35.495 καταβλήθηκαν σε άτομο που δηλώθηκε ανάπηρο χωρίς να εξεταστεί από ιατροσυμβούλιο
• €19.391 υπερπληρωμή λόγω καταβολής επιδόματος για παιδί που είχε αποβιώσει
Τα περιστατικά αυτά καταδεικνύουν αδυναμία βασικών διασταυρώσεων και ελέγχων
629 περιπτώσεις «αναπηρίας» που δεν επιβεβαιώθηκαν
Ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα ευρήματα στον τομέα των αναπηρικών παροχών. Συγκεκριμένα, από χιλιάδες περιπτώσεις που εξετάστηκαν, 629 άτομα που λάμβαναν επίδομα αναπηρίας δεν πιστοποιήθηκαν τελικά ως ανάπηρα, οδηγώντας σε τερματισμό της καταβολής των επιδομάτων.
Την ίδια ώρα:
• 1.182 περιπτώσεις εκκρεμούσαν για παραπομπή για πιστοποίηση αναπηρίας
• 780 περιπτώσεις παρέμεναν σε εκκρεμότητα για εξέταση
Παρά ταύτα, τα επιδόματα συνέχιζαν να καταβάλλονται κανονικά.
Εισοδήματα που δεν «βγαίνουν»
Σε αρκετές περιπτώσεις εντοπίζονται σοβαρές ανακολουθίες μεταξύ δηλωθέντων εισοδημάτων και πραγματικών δαπανών.
Ενδεικτικά, καταγράφηκε αύξηση περιουσιακών στοιχείων μονογονέα κατά €667.341 μέσα σε ένα έτος, χωρίς να προκύπτει επαρκής διερεύνηση της πηγής χρηματοδότησης.
Παράλληλα, περιπτώσεις δικαιούχων εμφανίζουν επίπεδα δαπανών που δεν συνάδουν με τα δηλωθέντα εισοδήματα, υποδεικνύοντας πιθανή ύπαρξη αδήλωτων πόρων.
Καθυστερήσεις και θεσμικά κενά
Η έκθεση καταγράφει σημαντικές καθυστερήσεις:
• έως και 9 μήνες για εξέταση αιτημάτων φροντίδας
• εκκρεμότητα 10 ετών για τη θεσμοθέτηση πλαισίου κατ’ οίκον φροντίδας
Την ίδια ώρα, η απουσία ενιαίων πληροφοριακών συστημάτων και διασταυρώσεων περιορίζει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και αυξάνει τον κίνδυνο λαθών και καταχρήσεων.
Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, οι αδυναμίες αυτές δεν επηρεάζουν μόνο τη διαφάνεια και τη χρηστή διαχείριση των δημόσιων πόρων, αλλά και τη φιλοσοφία του ίδιου του συστήματος. Αντί τα επιδόματα να λειτουργούν ως δίχτυ κοινωνικής προστασίας, σε αρκετές περιπτώσεις καταλήγουν να ενισχύουν την εξάρτηση των δικαιούχων από αυτά, χωρίς ουσιαστική ένταξη στην αγορά εργασίας.
Διαβάστε εδώ ολόκληρη την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
