Σε μια Κύπρο όπου ζουν, εργάζονται, φορολογούνται και μεγαλώνουν τα παιδιά τους χιλιάδες πολίτες άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξακολουθεί να εφαρμόζεται μια κρατική ρύθμιση που τους αντιμετωπίζει σαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας. Πρόκειται για την επιδότηση/έκπτωση στα δίδακτρα μαθητών που ανήκουν στις θρησκευτικές ομάδες των Αρμενίων, Μαρωνιτών και Λατίνων και φοιτούν σε συγκεκριμένα ιδιωτικά σχολεία. Η χορηγία, η οποία δεν είναι καθόλου αμελητέα καθώς αφορά το 40% των διδάκτρων, θεσπίστηκε ως μέτρο στήριξης των συνταγματικά αναγνωρισμένων θρησκευτικών ομάδων, ώστε τα παιδιά τους να μπορούν να φοιτούν στα σχολεία που συνδέονται με την κοινότητα, τη γλώσσα, την ιστορία και την ταυτότητά τους. Ωστόσο, 21 χρόνια μετά, το κριτήριο της κυπριακής υπηκοότητας παραμένει ανέγγιχτο, αποκλείοντας παιδιά Ευρωπαίων πολιτών που ανήκουν στις ίδιες κοινότητες.
Η καταγγελία στον «Π»
Η διάκριση έγινε γνωστή σε εμάς κατόπιν σχετικής καταγγελίας στον «Π» από μητέρα δύο παιδιών, υπήκοο κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ζει και εργάζεται μόνιμα στην Κύπρο για περισσότερα από 15 χρόνια. Τα παιδιά γεννήθηκαν στην Κύπρο, μεγάλωσαν εδώ και, σύμφωνα με την ίδια, η οικογένεια ανήκει στη λατινική/καθολική κοινότητα. Με αυτή την ιδιότητα, η μητέρα θεώρησε ότι τα παιδιά της θα μπορούσαν να επωφεληθούν από την κρατική επιδότηση διδάκτρων που παραχωρείται σε μαθητές των θρησκευτικών ομάδων των Αρμενίων, Μαρωνιτών και Λατίνων.
Σύμφωνα με την καταγγελία της, κατά τη διαδικασία εγγραφής δεν της γνωστοποιήθηκε ότι η κυπριακή υπηκοότητα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορηγία. Αντιθέτως, όταν το ένα παιδί έφτασε στην τάξη από την οποία η επιδότηση καθίσταται εφαρμόσιμη, τα δίδακτρα τιμολογήθηκαν αρχικά με τη σχετική μείωση. Λίγο αργότερα, όμως, η οικογένεια ενημερώθηκε ότι δεν δικαιούται την επιδότηση.
Η μητέρα αναζήτησε εξηγήσεις από το σχολείο αλλά και από την αντιπρόσωπο της θρησκευτικής ομάδας των Λατίνων στη Βουλή, Αντωνέλλα Μαντοβάνη, από όπου και την παρέπεμψαν στο Υπουργείο Παιδείας. Το Υπουργείο Παιδείας, απαντώντας γραπτώς, επικαλέστηκε δύο αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, σύμφωνα με τις οποίες η επιδότηση διδάκτρων αφορά μαθητές που είναι μέλη των αρμενικών, λατινικών και μαρωνιτικών μειονοτήτων και έχουν κυπριακή υπηκοότητα. Στην απάντηση του υπουργείου αναφέρεται ρητά ότι η κυπριακή υπηκοότητα αποτελεί προϋπόθεση για την παραχώρηση της σχολικής επιδότησης και, ως εκ τούτου, το αίτημα της οικογένειας δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί.
Ευρωπαϊκό δικαίωμα, κυπριακό φίλτρο
Ακολούθως, η μητέρα προσέφυγε στην επίτροπο Διοικήσεως και Προστασίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μαρία Στυλιανού-Λοττίδη. Η απάντηση που έλαβε ήταν ότι το Γραφείο της Επιτρόπου δεν μπορεί να διερευνήσει περαιτέρω την υπόθεση, καθώς οι σχετικές αποφάσεις λήφθηκαν από το Υπουργικό Συμβούλιο. Η επίτροπος σημείωσε ότι η επιδότηση αποτελεί μέτρο θετικής δράσης για στήριξη των αναγνωρισμένων θρησκευτικών ομάδων και ότι δεν τίθεται ζήτημα διάκρισης μεταξύ Κύπριων και Ευρωπαίων πολιτών, αφού από τη χορηγία αποκλείονται και Κύπριοι μαθητές που δεν ανήκουν στις συγκεκριμένες ομάδες.
Το επιχείρημα αυτό, όμως, αφήνει αναπάντητο το ουσιώδες. Εδώ δεν συγκρίνονται παιδιά που ανήκουν και παιδιά που δεν ανήκουν στις θρησκευτικές ομάδες. Συγκρίνονται παιδιά της ίδιας κοινότητας, με μόνο διαχωριστικό κριτήριο την υπηκοότητα. Και όταν το ευρωπαϊκό δίκαιο απαγορεύει, εντός του πεδίου εφαρμογής του, τις διακρίσεις λόγω ιθαγένειας, η συνέχιση μιας τέτοιας πρακτικής δεν μπορεί να θεωρείται απλή διοικητική λεπτομέρεια. Είναι διάκριση που το κράτος οφείλει να διορθώσει.
