Η Αθηνά Μιχαηλίδου ανοίγει τα χαρτιά της στον «Π»: Αξιολόγηση χωρίς αναβολή και νέο σύστημα διορισμών σε έναν χρόνο

Στις 31 Αυγούστου 2025, εν μέσω αντιπαράθεσης με τις εκπαιδευτικές οργανώσεις για το προτεινόμενο τότε νέο σχέδιο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, η υπουργός Παιδείας, Αθηνά Μιχαηλίδου, είχε, σε συνέντευξή της στον «Π», αναφερθεί ούτε σε ένα ούτε σε δύο αλλά σε 13 συνολικά στοιχήματα για την προηγούμενη σχολική χρονια. 

Έναν χρόνο μετά, ο «Π» επιστρέφει και βάζει αυτή τη φορά την ίδια την υπουργό Παιδείας σε ένα διαφορετικό διαγώνισμα, με ερωτήσεις τους στόχους που η ίδια είχε θέσει έναν χρόνο προηγουμένως. Η Αθηνά Μιχαηλίδου μιλά πλέον για αλλαγή του ίδιου του παιδαγωγικού μοντέλου, σημειώνοντας πως «το σχολείο αλλάζει όταν βελτιστοποιούνται τα εργαλεία με τα οποία στηρίζουμε, ανατροφοδοτούμε και εξελίσσουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά μέσα στην τάξη». Το ερώτημα είναι πόσο άλλαξε τελικά το σχολείο μέσα σε αυτόν τον έναν χρόνο. Στα 13 περσινά στοιχήματα, ο απολογισμός δεν βγάζει παντού το ίδιο αποτέλεσμα. Κάποια προχώρησαν, άλλα παραμένουν ανοικτά, ενώ ορισμένα περνούν από τη μία σχολική χρονιά στην επόμενη...

Στο επίκεντρο βρίσκονται, για άλλη μια φορά, δύο μεταρρυθμίσεις. Η πρώτη αφορά την εφαρμογή πλέον του νέου συστήματος αξιολόγησης και η δεύτερη την αλλαγή του συστήματος διορισμών. Στην πρώτη περίπτωση, η υπουργός δεν αποδέχεται το αίτημα των εκπαιδευτικών οργανώσεων για αναβολή της διαμορφωτικής αξιολόγησης, παρότι αναγνωρίζει ότι οι νέες θέσεις που προβλέπει το σύστημα δεν έχουν ακόμη πληρωθεί. Στη δεύτερη, δηλώνει ανοικτή σε βελτιώσεις της πρότασης του ΥΠΑΝ, με το χρονόμετρο ωστόσο να μετρά αντίστροφα για μια αλλαγή της οποίας η καταληκτική ημερομηνία είναι γνωστή από το 2015. Στην υπόδειξη ότι το υπουργείο οδηγεί τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις στο «παρά ένα», γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί και ως προσπάθεια να διευκολυνθεί η ψήφιση της πρότασής του από τη Βουλή, η απάντησή της είναι κατηγορηματική. «Δεν κάνουμε τακτικισμούς». 

«Καμία αναβολή στην αξιολόγηση»

Το πρώτο μεγάλο στοίχημα της περασμένης χρονιάς ήταν το νέο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Η νομοθεσία έχει πλέον ψηφιστεί και από τη νέα σχολική χρονιά αρχίζει η εφαρμογή της διαμορφωτικής αξιολόγησης. Οι εκπαιδευτικές οργανώσεις, ωστόσο, έχουν ζητήσει αναβολή, θέτοντας μεταξύ άλλων το ζήτημα των νέων θέσεων που προβλέπονται από το σύστημα και οι οποίες δεν έχουν ακόμη πληρωθεί.

Το γεγονός αυτό αναγνωρίζει και η ίδια η υπουργός. Οι θέσεις ανώτερου εκπαιδευτικού και επιθεωρητών θα πληρωθούν το 2027 και το 2028, κάτι που ωστόσο δεν αλλάζει τον σχεδιασμό για έναρξη της διαμορφωτικής αξιολόγησης. Όπως εξηγεί, η νομοθεσία προβλέπει ότι κατά το μεταβατικό στάδιο τον ρόλο του ανώτερου εκπαιδευτικού μπορεί να αναλάβει έμπειρος εκπαιδευτικός με τις ανάλογες απαλλαγές στον χρόνο του. Παρά τις ενστάσεις, επομένως, η αναβολή δεν βρίσκεται στους σχεδιασμούς του ΥΠΑΝ. «Οι σημαντικές μεταρρυθμίσεις κρίνονται στην εφαρμογή τους», αναφέρει η κ. Μιχαηλίδου, σημειώνοντας ότι εκεί επικεντρώνεται πλέον η προσπάθεια του υπουργείου.

Κατάλογος διοριστέων: Ανοικτή σε εισηγήσεις αλλά...

Ακόμη πιο δύσκολο προμηνύεται το μέτωπο του νέου συστήματος διορισμών, με την ίδια την υπουργό να υπενθυμίζει ότι η κατάργηση του καταλόγου διοριστέων προβλέπεται από τη νομοθεσία του 2015. Έντεκα χρόνια αργότερα, και ενώ πλησιάζει η ημερομηνία κατάργησής του, η τελική φόρμουλα του συστήματος που θα τον διαδεχθεί εξακολουθεί να βρίσκεται υπό συζήτηση. Το ΥΠΑΝ έχει ήδη καταθέσει την πρότασή του στις εκπαιδευτικές οργανώσεις, χωρίς η υπουργός να την παρουσιάζει ως τετελεσμένη. Η υπουργός πάντως δηλώνει ανοικτή σε εισηγήσεις και αναφέρει ότι οι προτάσεις των οργανώσεων θα εξεταστούν, ενώ, όπου χρειάζεται, μπορούν να γίνουν βελτιώσεις σε συνεργασία και με τη Νομική Υπηρεσία.

Εκεί που τα περιθώρια εμφανίζονται σαφώς στενότερα είναι στον χρόνο. Στόχος είναι η πρόταση να οριστικοποιηθεί και το νομοσχέδιο να κατατεθεί στη Βουλή το φθινόπωρο, ώστε η τελική ρύθμιση να εφαρμοστεί από τον Σεπτέμβριο του 2027.

Το γεγονός ότι δύο μεγάλες μεταρρυθμίσεις του ΥΠΑΝ έφτασαν να συζητούνται υπό την πίεση συγκεκριμένων προθεσμιών έφερε και το ερώτημα κατά πόσον το «παρά ένα» λειτουργεί τελικά υπέρ του υπουργείου, περιορίζοντας τα περιθώρια αντιδράσεων και διευκολύνοντας την ψήφιση των προτάσεών του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων. «Δεν κάνουμε τακτικισμούς», απαντά η κ. Μιχαηλίδου, υποστηρίζοντας ότι το ΥΠΑΝ δίνει χώρο και χρόνο στη σύνθεση απόψεων και χαρακτηρίζει το σύστημα διορισμών μία από τις πλέον σύνθετες και νομικά απαιτητικές μεταρρυθμίσεις.

Αργεί η Ειδική Εκπαίδευση

Στα περσινά στοιχήματα περιλαμβανόταν και η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου της Ειδικής Εκπαίδευσης, με στόχο ένα περισσότερο συμπεριληπτικό σχολείο. Έναν χρόνο αργότερα, το νομοσχέδιο δεν έχει ακόμη φτάσει στη Βουλή, με τον νέο στόχο να τοποθετείται το φθινόπωρο.

Η υπουργός υπενθυμίζει ότι πρόκειται για εκσυγχρονισμό ενός πλαισίου που ισχύει εδώ και περίπου 30 χρόνια και ότι προηγήθηκε διαβούλευση με όλους τους εμπλεκομένους, με τη συνδρομή και του Ευρωπαϊκού Φορέα για την Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση.

Στο ερώτημα τι ήταν αυτό που καθυστέρησε τη μεταρρύθμιση, δεν αποδίδει την καθυστέρηση σε έναν συγκεκριμένο παράγοντα αλλά παραπέμπει στην έκταση των αλλαγών και στη διαβούλευση που προηγήθηκε. «Όταν η αλλαγή απαιτεί περισσότερο χρόνο για να διασφαλιστεί η ουσία, δεν είναι αυτοσκοπός η ταχύτητα. Είναι αυτοσκοπός η ποιότητα», αναφέρει η υπουργός. Σύμφωνα με την ίδια, το νέο πλαίσιο θα δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην εξατομικευμένη αξιολόγηση, Εκπαίδευση και υποστήριξη κάθε παιδιού, καθώς και στον ρόλο της οικογένειας.

Ο Σεπτέμβριος έφτασε, τα κλιματιστικά;

Από τα πιο συγκεκριμένα περσινά στοιχήματα ήταν εκείνο των κλιματιστικών. Τον Αύγουστο του 2025 η υπουργός δήλωνε στον «Π» ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2026 θα υπήρχαν κλιματιστικά σε όλα τα σχολεία που δεν διέθεταν τότε. Ο Σεπτέμβριος έφτασε, η καθολική κάλυψη των σχολικών μονάδων όμως όχι.

Η υπουργός αναγνωρίζει ότι υπήρξαν «προβλήματα και καθυστερήσεις» και αναφέρει ότι η νέα σχολική χρονιά αρχίζει με κλιματιστικά σε «όλα σχεδόν τα Λύκεια, τα περισσότερα Γυμνάσια, μεγάλο ποσοστό των Δημοτικών μας και σχεδόν όλα τα Νηπιαγωγεία».

Στην ερώτηση για το πόσα σχολεία απομένουν και πότε θα ολοκληρωθεί η εγκατάσταση, δεν δίνει συγκεκριμένο αριθμό ή νέα καταληκτική ημερομηνία. Αποδίδει, ωστόσο, τις καθυστερήσεις σε ζητήματα ασφάλειας, στην κατάσταση των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην ανάγκη αναβάθμισης του δικτύου ή εγκατάστασης υποσταθμών. «Προτιμούμε να δώσουμε τον απαραίτητο χρόνο ώστε οι εγκαταστάσεις να γίνουν σωστά και με ασφάλεια, παρά να τρέχουμε πίσω από χρονοδιαγράμματα», σημειώνει, διαβεβαιώνοντας ότι ο στόχος για κλιματισμό σε όλα τα σχολεία παραμένει.

Εναλλακτικό Σχολείο: Η Λεμεσός ακόμη περιμένει

Σε εκκρεμότητα παραμένει και ένα άλλο από τα 13 στοιχήματα. Η επέκταση του Εναλλακτικού Σχολείου στη Λεμεσό δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί και, σύμφωνα με την υπουργό, το ΥΠΑΝ εξακολουθεί να την «προετοιμάζει». Η Αθηνά Μιχαηλίδου υπεραμύνεται πάντως της λειτουργίας του θεσμού στη Λευκωσία, αναφέροντας ότι εφαρμόστηκε μέσα σε ένα δύσκολο περιβάλλον, με αντιδράσεις και παρανοήσεις από μικρό αριθμό εμπλεκομένων. Επισημαίνει δε ότι η μεγάλη πλειοψηφία των μαθητών ολοκλήρωσε το πρόγραμμα και επανεντάχθηκε επιτυχώς στο σχολικό περιβάλλον. 

Τα υπόλοιπα του «διαγωνίσματος»

• Στο μέτωπο των αναλυτικών προγραμμάτων, η υπουργός υποστηρίζει ότι συνεχίστηκε η προσπάθεια περιορισμού της υπερβολικής ύλης και εκσυγχρονισμού του περιεχομένου. Στη Μέση Εκπαίδευση, όπως αναφέρει, επιχειρείται για πρώτη φορά η ευθυγράμμιση της διδακτέας με την εξεταστέα ύλη, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι σε ορισμένα μαθήματα χρειάζεται περαιτέρω εξορθολογισμός.
• Στα Ολοήμερα Σχολεία, η κατεύθυνση παραμένει η επέκταση του θεσμού, με την υπουργό να θέτει ως τελικό στόχο όλα τα Δημοτικά να μπορούν να λειτουργήσουν ως προαιρετικά ολοήμερα.
• Για τα Αθλητικά και Μουσικά Σχολεία, ένα ακόμη περσινό στοίχημα, αναφέρει ότι προωθείται η θεσμοθέτηση και αναβάθμισή τους, με κανονισμούς που θα καθορίζουν τη λειτουργία, τη φοίτηση, τη στελέχωση και τις διαδικασίες εισδοχής.
• Η Επαγγελματική Αγωγή, η οποία επίσης είχε τεθεί ψηλά στην περσινή ατζέντα, επεκτάθηκε κατά την περασμένη σχολική χρονιά σε 16 σχολεία παγκύπρια και, σύμφωνα με την υπουργό, συνεχίζεται και φέτος.
• Στον αλφαβητισμό, η Αθηνά Μιχαηλίδου επικαλείται τις αξιολογήσεις του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης, οι οποίες, όπως αναφέρει, καταγράφουν μείωση των ποσοστών αναλφαβητισμού στη Δημοτική Εκπαίδευση. Αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι στη Μέση Εκπαίδευση οι δεξιότητες αλφαβητισμού εξακολουθούν να υστερούν. Στο ίδιο περσινό στοίχημα εντάσσονταν η χρηματοοικονομική παιδεία, η οποία εφαρμόζεται στην Στ΄ Δημοτικού, και η πολιτότητα, για την οποία, σύμφωνα με την ίδια, έχει ετοιμαστεί εκπαιδευτικό υλικό.
• Στο κεφάλαιο της Τεχνητής Νοημοσύνης, το ΥΠΑΝ έχει προχωρήσει σε κείμενο πολιτικής και κατευθυντήριες γραμμές για υπεύθυνη και ηθική αξιοποίησή της και σε δράσεις επιμόρφωσης. 
• Για τα κινητά τηλέφωνα η υπουργός κάνει λόγο για «ιδιαίτερα θετικά» πρώτα αποτελέσματα από την αυστηρότερη εφαρμογή των κανονισμών, επικαλούμενη την εικόνα που μεταφέρουν οι Διευθύνσεις των σχολείων. 
• Το τελευταίο στοίχημα αφορούσε την πιλοτική εφαρμογή του Τεχνικού Γυμνασίου. Η υπουργός κρίνει ότι ο θεσμός έχει ήδη «δικαιωθεί στην πράξη» και συνδέει την εφαρμογή του με το αυξημένο ενδιαφέρον για την Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση. Στο ευρύτερο πρόβλημα των περιορισμένων θέσεων, παραπέμπει στη δημιουργία νέων Τεχνικών Σχολών σε Λεμεσό και Λάρνακα και στον σχεδιασμό για νέα Τεχνική Σχολή στη Λευκωσία.

Νέα χρονιά, ίδια στοιχήματα

Δεκατρία στοιχήματα είχε βάλει πέρσι η Αθηνά Μιχαηλίδου, 13 βάζει και φέτος. Ο αριθμός έμεινε ίδιος και, όπως φαίνεται, κάποια από τα στοιχήματα επίσης. Η εφαρμογή του νέου συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, η αλλαγή του συστήματος διορισμών, ο εκσυγχρονισμός της Ειδικής Εκπαίδευσης και των αναλυτικών προγραμμάτων επιστρέφουν στη λίστα, όπως και η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα Αθλητικά και Μουσικά Σχολεία, τα Ολοήμερα και η Αγωγή του Πολίτη. Κάπως έτσι, η νέα λίστα μοιάζει σε σημεία περισσότερο με συνέχεια προηγούμενου επεισοδίου παρά με πρεμιέρα νέας σεζόν. Και αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκην παράδοξο. Μεταρρυθμίσεις όπως η αξιολόγηση χρειάζονται χρόνο για να περάσουν από τη νομοθέτηση στην εφαρμογή. Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, η επανεμφάνιση έχει διαφορετική εξήγηση. Η αλλαγή στην Ειδική Εκπαίδευση και το νέο σύστημα διορισμών παραμένουν ανοικτά, ενώ η θεσμοθέτηση των Αθλητικών και Μουσικών Σχολείων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.

Στη φετινή δεκατριάδα υπάρχουν και «νεοφερμένοι». Ξεχωρίζει η εισαγωγή του θεσμού του κοινωνικού λειτουργού στα σχολεία, μαζί με την έγκαιρη παρέμβαση στον αλφαβητισμό ήδη από την προσχολική ηλικία και η διαμορφωτική αξιολόγηση των μαθητών. Στα στοιχήματα προστίθεται και η συνεχής ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών μέσω συστηματικής επιμόρφωσης.

Τη δεκατριάδα συμπληρώνουν η αναβάθμιση των σχολικών υποδομών βάσει προτεραιοτήτων, η περαιτέρω ενίσχυση της Αγωγής του Πολίτη και του Ολοήμερου, η στροφή των αναλυτικών προγραμμάτων στις δεξιότητες και η υπεύθυνη και δεοντολογική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.