Τα τελευταία χρόνια, ο δρόμος προς την απώλεια βάρους απέκτησε έναν νέο, ισχυρό «παίκτη». Από τις εξαντλητικές δίαιτες και τα κάθε λογής χάπια αδυνατίσματος, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε στα ενέσιμα φάρμακα, τα οποία από θεραπευτικά εργαλεία για συγκεκριμένες παθήσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο μιας παγκόσμιας συζήτησης γύρω από το αδυνάτισμα. Η τάση, που έγινε ιδιαίτερα ορατή μέσα από το Χόλιγουντ, τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και τις δημόσιες αναφορές διάσημων προσώπων, δεν άργησε να ξεπεράσει τα σύνορα των ΗΠΑ, μετατρέποντας ονόματα όπως το Ozempic και το Mounjaro σε όρους αναγνωρίσιμους ακόμη και σε ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με τον διαβήτη.
Πίσω, ωστόσο, από τη διεθνή δημοφιλία τους βρίσκονται φαρμακευτικά σκευάσματα και όχι προϊόντα αδυνατίσματος ελεύθερης χρήσης. Η μεγάλη ζήτηση που αναπτύχθηκε διεθνώς συνοδεύτηκε από συζητήσεις για τη χρήση τους εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων, την ανάγκη ιατρικής παρακολούθησης και τον κίνδυνο η επιθυμία για γρήγορη απώλεια βάρους να οδηγήσει σε αλόγιστη χρήση. Όταν, μάλιστα, τέτοιες θεραπείες αποζημιώνονται από ένα δημόσια χρηματοδοτούμενο σύστημα υγείας, η πρόσβαση σε αυτές δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς όρους και ελέγχους.
Στο ΓεΣΥ με πρωτόκολλο
Στην Κύπρο, η πρόσβαση στα δύο σκευάσματα μέσω του ΓεΣΥ δεν γίνεται με τον ίδιο τρόπο. Το Ozempic περιλαμβάνεται στον κατάλογο φαρμακευτικών προϊόντων του συστήματος, ενώ το Mounjaro βρίσκεται προς το παρόν εκτός ΓεΣΥ και τα σχετικά αιτήματα εξετάζονται σε ονομαστική βάση. Για το Mounjaro έχουν δοθεί οδηγίες στους γιατρούς αναφορικά με τα κριτήρια υποβολής των σχετικών αιτημάτων, ενώ στόχος είναι η κανονική ένταξη του φαρμάκου στον κατάλογο, ώστε οι ανάγκες των ασθενών να καλύπτονται πιο άμεσα και αποτελεσματικά.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι πρόκειται πλέον για μια καθόλου μικρή υπόθεση για το κυπριακό σύστημα υγείας. Χιλιάδες αιτήματα για Ozempic και Mounjaro υποβλήθηκαν στο ΓεΣΥ μέσα στο 2025 και στους πρώτους σχεδόν οκτώ μήνες του 2026, με εκατοντάδες ασθενείς να περνούν από τη διαδικασία έγκρισης και τη δαπάνη για τα δύο σκευάσματα να ανέρχεται ήδη σε εκατομμύρια ευρώ. Πίσω από τα συνολικά μεγέθη, όμως, η σύγκριση των δύο περιόδων αποκαλύπτει και μια εικόνα που αλλάζει, με το Mounjaro να κερδίζει αισθητά έδαφος μέσα στο 2026.
8.389 αιτήματα σε 20 μήνες
Συνολικά 8.389 αιτήματα για Ozempic και Mounjaro υποβλήθηκαν στο ΓεΣΥ από τις αρχές του 2025 μέχρι και τις 20 Αυγούστου 2026. Τη μερίδα του λέοντος εξακολουθεί να κατέχει το Ozempic, για το οποίο καταγράφηκαν 6.642 αιτήματα, που αντιστοιχούν σε 3.412 ασθενείς. Για το Mounjaro υποβλήθηκαν την ίδια περίοδο 1.747 αιτήματα, τα οποία αφορούσαν 972 ασθενείς.
Οι αριθμοί των αιτημάτων δεν ταυτίζονται με τον αριθμό των ασθενών, καθώς για τον ίδιο δικαιούχο μπορεί να έχουν υποβληθεί περισσότερα από ένα αιτήματα.
Στην περίπτωση του Ozempic, από τα 6.196 αιτήματα που είχαν αξιολογηθεί, εγκρίθηκαν 4.707 και απορρίφθηκαν 1.489. Οι εγκρίσεις αντιστοιχούν σε 2.775 ασθενείς, από τους συνολικά 3.412 για τους οποίους είχαν υποβληθεί αιτήματα.
Διαφορετική είναι η εικόνα για το Mounjaro. Από τα στοιχεία του ΟΑΥ προκύπτει ότι από τα συνολικά 1.747 αιτήματα είχαν αξιολογηθεί 422, εκ των οποίων εγκρίθηκαν 238 και απορρίφθηκαν 184. Οι εγκρίσεις αφορούν 85 ασθενείς, ενώ συνολικά αιτήματα είχαν υποβληθεί για 972.
Σημειώνεται ότι το Mounjaro εξετάζεται επί του παρόντος σε ονομαστική βάση, ενώ από πλευράς ΟΑΥ αναγνωρίζεται ότι παρατηρούνται και κάποιες καθυστερήσεις στην εξέταση των σχετικών αιτημάτων.
Κερδίζει έδαφος το Mounjaro
Πίσω από τα συνολικά μεγέθη, πάντως, η σύγκριση του 2025 με το 2026 δείχνει ότι η εικόνα των δύο σκευασμάτων δεν παραμένει στατική. Η μεγαλύτερη μεταβολή καταγράφεται στο Mounjaro. Σε ολόκληρο το 2025 είχαν υποβληθεί 436 αιτήματα, ενώ από την 1η Ιανουαρίου μέχρι τις 20 Αυγούστου 2026 ο αριθμός είχε ήδη φτάσει τα 1.311.
Η διαφορά μεταξύ των δύο περιόδων δεν μπορεί, ωστόσο, να διαβαστεί ως ευθεία σύγκριση. Όπως διευκρινίζεται από πλευράς ΟΑΥ, κατά την περίοδο Μαΐου-Ιουλίου 2025 δεν είχαν ακόμη αρχίσει να δίνονται εγκρίσεις για Mounjaro, με αποτέλεσμα να μην είναι ευρέως γνωστή η δυνατότητα υποβολής σχετικού αιτήματος και οι αριθμοί να παραμένουν χαμηλοί. Από πλευράς οργανισμού παρατηρείται, πάντως, αυξημένη προτίμηση προς το Mounjaro.
Στο Ozempic η πορεία είναι διαφορετική. Συνολικά το 2025 υποβλήθηκαν 3.881 αιτήματα, ενώ μέχρι τις 20 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί άλλα 2.761.
Τα στοιχεία των αντίστοιχων μηνών του 2025 και του 2026 δεν προσφέρονται, ωστόσο, για ασφαλή σύγκριση. Όπως διευκρινίζεται από πλευράς ΟΑΥ, την περίοδο Μαΐου-Ιουλίου 2025 είχε ανακοινωθεί η ένταξη του Ozempic στο ΓεΣΥ και δόθηκε η δυνατότητα κάλυψης ασθενών με διαβήτη που το λάμβαναν ήδη ιδιωτικά, υπό την προϋπόθεση ότι θα υποβαλλόταν σχετικό αίτημα εντός έξι μηνών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μαζική υποβολή αιτημάτων και, κατά συνέπεια, αυξημένους αριθμούς τη συγκεκριμένη περίοδο.
Τα δεδομένα δεν επιτρέπουν, συνεπώς, ασφαλές συμπέρασμα ότι το ένα σκεύασμα υποκαθιστά το άλλο. Καταγράφουν, ωστόσο, το αυξημένο ενδιαφέρον για το Mounjaro, το οποίο εξακολουθεί να εξετάζεται σε ονομαστική βάση. Στόχος του ΟΑΥ είναι η κανονική ένταξή του στον κατάλογο φαρμακευτικών προϊόντων, ώστε η κάλυψη των αναγκών των ασθενών να γίνεται πιο άμεσα και αποτελεσματικά.
Πάνω από €2,5 εκατ. το κόστος
Η αυξημένη χρήση αποτυπώνεται και στη δαπάνη του ΓεΣΥ. Για τα δύο σκευάσματα ο ΟΑΥ κατέβαλε συνολικά €2,56 εκατ. κατά το 2025 και την περίοδο Ιανουαρίου–20 Αυγούστου 2026. Το μεγαλύτερο μέρος αφορά το Ozempic. Η δαπάνη του ΟΑΥ ανήλθε σε €791 χιλιάδες το 2025, ενώ μόνο μέχρι τις 20 Αυγούστου 2026 είχε ήδη φτάσει το €1,6 εκατ. Για το Mounjaro η αντίστοιχη δαπάνη ήταν €22,6 χιλιάδες το 2025 και €118 χιλιάδες το 2026 μέχρι την ημερομηνία αναφοράς.
Πολλά αιτήματα, λίγοι γιατροί
Εκατοντάδες γιατροί έχουν υποβάλει αιτήματα για τα δύο σκευάσματα, με σημαντικές όμως διαφορές μεταξύ τους. Για το Ozempic αιτήματα υπέβαλαν 271 διαφορετικοί γιατροί το 2025 και 213 το 2026, ενώ για το Mounjaro οι αντίστοιχοι αριθμοί ήταν 75 και 82.
Μέρος των αιτημάτων συγκεντρώνεται σε μικρότερο αριθμό ιατρών. Στο Ozempic, πέντε γιατροί είχαν υποβάλει το 19% των αιτημάτων το 2025, ενώ το 2026 τέσσερις γιατροί αντιστοιχούν στο 21,5%. Στο Mounjaro η συγκέντρωση είναι μεγαλύτερη. Τέσσερις γιατροί είχαν υποβάλει το 48% των αιτημάτων το 2025, ενώ τρεις γιατροί αντιστοιχούν στο 35% των αιτημάτων του 2026.
Ο ίδιος ο ΟΑΥ, ωστόσο, υποδεικνύει ότι τα συγκεκριμένα δεδομένα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Το Ozempic μπορούν να το συνταγογραφούν και προσωπικοί γιατροί, δυνατότητα που δεν ισχύει για το Mounjaro, ενώ γιατροί με ειδικότητα στη διαβητολογία ή την ενδοκρινολογία είναι αναμενόμενο να παρακολουθούν μεγαλύτερο αριθμό ασθενών που ενδεχομένως χρειάζονται τις συγκεκριμένες θεραπείες.
Απορρίπτονται δύο στους δέκα
Οι δικλίδες που έχουν τεθεί από τον ΟΑΥ αποτυπώνονται και στις απορρίψεις αιτημάτων. Στην περίπτωση του Ozempic, μεταξύ των λόγων που καταγράφονται είναι η λανθασμένη συνταγή, η μη πλήρωση των κριτηρίων του σχετικού πρωτοκόλλου, καθώς και η μη προσκόμιση απόδειξης αγοράς για ασθενείς οι οποίοι είχαν αρχίσει ιδιωτικά τη θεραπεία πριν από τις 15 Μαΐου 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραχώρησε ο οργανισμός, οι περιπτώσεις στις οποίες δεν πληρούνταν τα κριτήρια του πρωτοκόλλου αντιστοιχούσαν στο 5% του συνόλου των αιτημάτων.
Για το Mounjaro, στους λόγους περιλαμβάνονται η ύπαρξη εναλλακτικών θεραπειών που αποζημιώνονται από το ΓεΣΥ, λανθασμένες συνταγές και η μη τήρηση των προϋποθέσεων που έχει καθορίσει η αρμόδια επιτροπή. Η τελευταία κατηγορία αντιστοιχεί, σύμφωνα με τον ΟΑΥ, στο 26% του συνόλου των αιτημάτων.
