Μία σημαντική νομοθετική ρύθμιση βρίσκεται ενώπιον της Επιτροπής Περιβάλλοντος της Βουλής, ώστε μετά από εξέταση και συζήτηση να την οδηγήσει στην Ολομέλεια για ψήφιση. Πρόκειται για τη δέσμη κανονισμών που αφορούν τη διαχείριση αποβλήτων πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη και καύση τους ρυπαίνει το έδαφος, τα ύδατα, την ατμόσφαιρα, εντείνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, βλάπτουν σοβαρά την ανθρώπινη υγεία και υποβαθμίζουν την αισθητική του τοπίου. Σκοπός των κανονισμών είναι η διαχείριση και η αξιοποίηση των συγκεκριμένων αποβλήτων, μέσα από τη δημιουργία συλλογικών συστημάτων διαχείρισης, για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας αλλά και για εξοικονόμηση των φυσικών πόρων. Το νέο νομοθετικό πλαίσιο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Ιούλιο του 2024 και τον Οκτώβριο του ίδιου έτους κατατέθηκε από την απερχόμενη υπουργό Γεωργίας στη Βουλή.
Νάιλον θερμοκηπίων, λάστιχα, δίχτυα
Οι κανονισμοί θα εφαρμόζονται στα απόβλητα όλων των τύπων πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης (π.χ. πλαστικά κάλυψης θερμοκηπίων, λάστιχα, δίχτυα), καθώς και σε προϊόντα που χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς (π.χ. άλλα πλαστικά που χρησιμοποιούνται σε αντιχαλαζικές υποδομές). Σημειώνεται ότι οι πλαστικές συσκευασίες προϊόντων γεωργικής χρήσης δεν καλύπτονται από τους παρόντες κανονισμούς αλλά από τον περί Συσκευασιών και Αποβλήτων Συσκευασιών Νόμο και τυγχάνουν διαχείρισης μέσω του αδειοδοτημένου συλλογικού συστήματος της Green Dot. Αναλυτικά, σύμφωνα με τους νέους κανονισμούς, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
(α) υλικά κάλυψης θερμοκηπίων: νάιλον πολυαιθυλενίου ή άλλου πλαστικού, πλαστικά κάλυψης PVC, πλαστικά δίκτυα σκίασης πολυετή, ετήσια δίκτυα κάλυψης (τούλια), θερμοκουρτίνες·
(β) υλικά εδαφοκάλυψης θερμοκηπίων: νάιλον πολυαιθυλενίου ή άλλου πλαστικού, πολυετές πλαστικό εδαφοκάλυψης, νάιλον πολυαιθυλενίου για χημική απολύμανση, νάιλον πολυαιθυλενίου για ηλιοαπολύμανση·
(γ) μεμβράνες υδατοδεξαμενών και κάλυψης
(δ) υλικά υποστύλωσης καλλιεργειών: πλαστικά καρούλια, σπάγκοι και δίκτυα υποστύλωσης·
(ε) νάιλον silage, σπάγκοι και δίκτυα που χρησιμοποιούνται για δέσιμο των μπαλών σανού·
(στ) βάσεις υποστρωμάτων υδροπονίας·
(ζ) νάιλον σωλήνες αερόθερμων θέρμανσης θερμοκηπίων·
(η) λάστιχα άρδευσης και εξαρτήματα άρδευσης·
(θ) πλαστικές σωλήνες στήριξης χαμηλών σκεπάστρων (χαμηλά τούνελ)·
(ι) δίκτυα εντομοπροστασίας, δίκτυα σκίασης, αντιχαλαζικά δίκτυα· και
(κ) δίκτυα ελαιοσυλλογής.
Διαχωρισμός και συλλογή
Σύμφωνα με τους κανονισμούς, οι γεωργοί και άλλοι κάτοχοι αποβλήτων πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης, υποχρεούνται να τα διαχωρίζουν και να τα παραδίδουν δωρεάν στα σημεία συλλογής που θα δημιουργηθούν. Θα έχουν την υποχρέωση εντός 12 μηνών από την έναρξη ισχύος των κανονισμών, να μεριμνήσουν για την οργάνωση και λειτουργία συλλογικών συστημάτων διαχείρισης των αποβλήτων πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης. Τα συστήματα αυτά θα οφείλουν να μεριμνούν για τη δημιουργία κατάλληλων σημείων συλλογής των αποβλήτων αυτών, όπου οι γεωργοί και άλλοι κάτοχοι θα μπορούν να παραδίδουν τα εν λόγω απόβλητά τους δωρεάν. Από την πλευρά τους, τα συλλογικά συστήματα θα διασφαλίζουν τη συλλογή και μεταφορά τους σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις διαχείρισης. Το κόστος για τη χωριστή συλλογή, περιλαμβανομένης της εγκατάστασης και λειτουργίας των σημείων συλλογής, τη συλλογή, τη μεταφορά και τη διαχείριση των αποβλήτων, θα καλύπτεται από τους παραγωγούς. Την ίδια ώρα, οι διανομείς πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης οφείλουν να διευκολύνουν τη λειτουργία των συστημάτων που θα δημιουργηθούν και να παραλαμβάνουν τα απόβλητα από τους γεωργούς ή άλλους κατόχους, ώστε να τα παραδώσουν στο σύστημα. Κατά τη διάθεση πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης στην αγορά, οι παραγωγοί οφείλουν να επιδεικνύουν στους διανομείς το πιστοποιητικό συμμετοχής τους σε συλλογικό σύστημα, ενώ οι διανομείς απαγορεύεται να συνεργάζονται με παραγωγούς που δεν κατέχουν πιστοποιητικό.
Συλλογικά συστήματα
Στους νέους κανονισμούς καθορίζονται διαδικασίες αδειοδότησης των συλλογικών συστημάτων και προϋποθέσεων πιστοποίησης, ανανέωσης ή ανάκλησης της άδειας. Περιλαμβάνονται επίσης πρόνοιες για τη συνεργασία των συλλογικών συστημάτων με τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, ειδικά για τη χωροθέτηση και λειτουργία των σημείων συλλογής, καθώς και με άλλα αδειοδοτημένα συστήματα. Πρέπει να σημειωθεί ότι από το 2017 μέχρι το 2021 ήταν σε εξέλιξη διάλογος εμπλεκομένων (Τμήμα Περιβάλλοντος, Τμήμα Γεωργίας, αγροτικές οργανώσεις, παραγωγοί-εισαγωγείς και διαχειριστές), ώστε να καταλήξουν στην τελική μορφή των κανονισμών. Μάλιστα από τις 14 Ιουλίου 2021 μέχρι τις 30 Οκτωβρίου 2021 το προσχέδιο των κανονισμών τέθηκε σε ανοιχτή δημόσια διαβούλευση.
Τα οφέλη
Σύμφωνα με την ανάλυση αντικτύπου που εκπόνησε το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, η εφαρμογή των προτεινόμενων κανονισμών αναμένεται να έχει οικονομικές επιπτώσεις στις επιχειρήσεις που παράγουν ή/και εισάγουν πλαστικά προϊόντα γεωργικής χρήσης. Ωστόσο, ταυτόχρονα αναμένεται να επιφέρουν σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη με τη μείωση των αντικτύπων των αποβλήτων πλαστικών προϊόντων γεωργικής χρήσης στο περιβάλλον, στην ανθρώπινη υγεία και την ποιότητα της ζωής των πολιτών. Αξίζει να σημειωθεί ότι την ίδια ώρα θα μειωθεί το κόστος των δημόσιων δαπανών και δημόσιων πόρων για καθαρισμό δημόσιων χώρων, χώρων πρασίνου και γεωργοκτηνοτροφικών περιοχών της υπαίθρου από την ανεξέλεγκτη απόρριψη και καύση των αποβλήτων αυτών.
