Ο νέος είναι ωραίος, ο παλιός είναι αλλιώς* - Αβέρωφ ή Παμπορίδης: Η μάχη για το χρίσμα, το παιγνίδι της επόμενης ημέρας στην Πινδάρου και οι υπολογισμοί του Προεδρικού για το ’28

kateliadi@politis.com.cy

Η επιλογή του υποψηφίου του Δημοκρατικού Συναγερμού για τις προεδρικές εκλογές του 2028 δεν ενδιαφέρει μόνο την Πινδάρου, αλλά και το Προεδρικό, το οποίο έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί ποιος από τους Αβέρωφ Νεοφύτου και Γιώργο Παμπορίδη, θα βρεθεί απέναντι στον Νίκο Χριστοδουλίδη - ο οποίος, παρόλο που λέει ότι ακόμα να αποφασίσει εάν θα επαναδιεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας, συνεχίζει κανονικά τις προεκλογικές του δραστηριότητες, που δεν σταμάτησε ποτέ από τις Προεδρικές του 2023. Και δεδομένου ότι μέλη του Συναγερμού είναι αρκετοί υποστηρικτές του Νίκου Χριστοδουλίδη, οι οποίοι μπορούν να ψηφίσουν στις 28 Νοεμβρίου για το χρίσμα του υποψηφίου του ΔΗΣΥ, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ποιον από τους Νεοφύτου – Παμπορίδη θεωρεί το Προεδρικό ως ευκολότερο αντίπαλο.

Τρεις διαστάσεις

Η δεύτερη διάσταση της μάχης των δύο διεκδικητών του χρίσματος στον Συναγερμό, εκτός από το εσωκομματικό διακύβευμα (ποιος θα εκπροσωπήσει τον ΔΗΣΥ και ποια πολιτική κατεύθυνση θα επιλέξει η παράταξη), στηρίζεται και στο προεδρικό διακύβευμα (πώς αξιολογείται στο Προεδρικό η προοπτική μιας αναμέτρησης με τον Αβέρωφ Νεοφύτου ή τον Γιώργο Παμπορίδη), στη στρατηγική του συναγερμικού κόσμου (ποιοι ψηφοφόροι του κόμματος εξακολουθούν να βλέπουν θετικά τον Νίκο Χριστοδουλίδη και πώς θα κινηθούν στην εσωκομματική διαδικασία) και στην πολιτική αυτονομία του Συναγερμού (κατά πόσο μπορεί το κόμμα να επιλέξει υποψήφιο με αποκλειστικά δικά του πολιτικά και εκλογικά κριτήρια, χωρίς να επηρεαστεί από τους υπολογισμούς του Προεδρικού). Έχει ενδιαφέρον, λοιπόν, η ύπαρξη δύο διαφορετικών ψηφοφοριών στην ίδια πολιτική αναμέτρηση. Τα μέλη του ΔΗΣΥ θα ψηφίζουν για τον υποψήφιο του κόμματός τους, έχοντας ταυτόχρονα κατά νου ποιος θα είναι ο καλύτερος Πρόεδρος της Δημοκρατίας για τη χώρα, αλλά και ποιος ο ευκολότερος ή ο δυσκολότερος αντίπαλος του Χριστοδουλίδη.

Δίλημμα

Επιπλέον, η αντιπαράθεση ανάμεσα στον Αβέρωφ Νεοφύτου και τον Γιώργο Παμπορίδη αφορά και την επόμενη ημέρα του μεγαλύτερου κόμματος της Δεξιάς, την πολιτική του ταυτότητα, την προσπάθεια επανασυσπείρωσης της βάσης του, αλλά και τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν λόγω των προεδρικών εκλογών. Συνεπώς, τίθεται το ερώτημα «ποιον από τους δύο θα προτιμούσε να έχει απέναντί του ο Νίκος Χριστοδουλίδης; Τον Αβέρωφ Νεοφύτου, με τον οποίο έχει ήδη αναμετρηθεί το 2023, ή τον Γιώργο Παμπορίδη, ο οποίος επιχειρεί να εισέλθει για πρώτη φορά στην προεδρική εκλογική εξίσωση;».

Εκκρεμότητες του ’23

Για τον Αβέρωφ Νεοφύτου, η προοπτική μιας νέας αναμέτρησης με τον Νίκο Χριστοδουλίδη δεν θα είναι μία άγνωστη πολιτική περιπέτεια. Οι δύο τους βρέθηκαν απέναντι στις προεδρικές εκλογές του 2023, σε μία αναμέτρηση που άφησε πληγές που δεν έχουν κλείσει μέχρι σήμερα, καθώς και σημαντικές πολιτικές εκκρεμότητες στο εσωτερικό του ΔΗΣΥ. Η ήττα του τότε προέδρου του κόμματος και η εκλογή Χριστοδουλίδη, ο οποίος είχε αποχωρήσει από τον κομματικό χώρο (εξαναγκάστηκε να παραιτηθεί από την κυβέρνηση Αναστασιάδη ένα χρόνο πριν τις προεδρικές του 2023) για να διεκδικήσει την Προεδρία ως ανεξάρτητος υποψήφιος, δημιούργησαν μία νέα πραγματικότητα στην παράταξη της Δεξιάς. Οι διαφωνίες, οι διαφορετικές προσεγγίσεις και οι πολιτικές επιλογές εκείνης της περιόδου εξακολουθούν να αποτελούν σημεία τριβής μεταξύ Συναγερμικών – από την Πινδάρου μέχρι τους καφενέδες των χωριών.

Αβέρωφ Νεοφύτου

Για το Προεδρικό, ο Αβέρωφ Νεοφύτου θεωρείται ένας αντίπαλος με προβλέψιμη πολιτική συμπεριφορά, του οποίου τα δυνατά και αδύνατα σημεία είναι ήδη γνωστά. Μία νέα αναμέτρηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη θα αναβιώσει τις αντιθέσεις του 2023 και ενδεχομένως να δυσκολέψει την προσπάθεια τού Δημοκρατικού Συναγερμού να εμφανιστεί ενωμένος. Αν και η προηγούμενη ήττα δεν αποτελεί κατ' ανάγκην μόνιμο πολιτικό μειονέκτημα, αφού ο κ. Νεοφύτου διαθέτει μακρά πολιτική διαδρομή, εμπειρία στην ηγεσία του κόμματος και γνώση των μηχανισμών της παράταξης. Εάν καταφέρει να εξασφαλίσει ευρεία εσωκομματική συσπείρωση και να παρουσιάσει ένα ανανεωμένο πολιτικό αφήγημα, η επόμενη αναμέτρηση θα διεξαχθεί υπό διαφορετικές συνθήκες. Άρα, το ερώτημα δεν είναι απλώς εάν ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα προτιμούσε έναν γνώριμο αντίπαλο, αλλά κατά πόσον ο Αβέρωφ του 2028 θα είναι ο ίδιος πολιτικός αντίπαλος που αντιμετώπισε το 2023 ή ένας διαφορετικός διεκδικητής, με διαφορετικές συμμαχίες και διαφορετική στρατηγική.

Αβέρωφ του 2026

Οι πρόσφατες κινήσεις του Αβέρωφ Νεοφύτου δείχνουν ότι επιχειρεί να επανέλθει στην πολιτική σκηνή με διαφορετική στρατηγική από εκείνη που ακολούθησε το 2023. Ωστόσο, φαίνεται να αλλάζει περισσότερο ο τρόπος με τον οποίο διεκδικεί την πολιτική του επιστροφή, παρά να έχει αλλάξει συνολικά το πολιτικό του στίγμα. Στις 28 Σεπτεμβρίου 2026 ο κ. Νεοφύτου ανακοίνωσε την πρόθεσή του να διεκδικήσει την Προεδρία της Δημοκρατίας το ’28. Στις 21 Οκτωβρίου επιβεβαίωσε ότι θα ζητήσει την ψήφο εμπιστοσύνης των μελών του ΔΗΣΥ, ενώ στις 26 Οκτωβρίου υπέβαλε επίσημα την υποψηφιότητά του για το προεδρικό χρίσμα του κόμματος, μετά τον γνωστό πολιτικό «εκβιασμό» που οδήγησε τη νυν πρόεδρο του κόμματος, Αννίτα Δημητρίου, να πάρει πίσω το ενδιαφέρον της για το 2028. Το 2023 η υποψηφιότητά του ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την ιδιότητά του ως πρόεδρος του ΔΗΣΥ. Το 2028 επιχειρεί να εμφανιστεί ως πολιτική προσωπικότητα με δική της ατζέντα, η οποία διεκδικεί ευρύτερη κοινωνική απήχηση. Δείχνει να μην θέλει να περιορίσει την πολιτική του επιστροφή σε μία εσωκομματική διαδικασία. Κάνει ανοίγματα και στους υπόλοιπους -πέραν του ΔΗΣΥ- πολιτικούς χώρους. Η εισήγησή του αναφορικά με τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, την οποία απέρριψε το κόμμα του, τη βρίσκει καλή και κόσμος πέραν του χώρου του Συναγερμού.

Πολιτική επικοινωνία

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή του να παρουσιάσει την υποψηφιότητά του με φόντο το έργο του Βασιλικού για το φυσικό αέριο, το οποίο έχει βαλτώσει. Κάνει δηλώσεις με μηνύματα για το κόστος ζωής και την ενεργειακή ακρίβεια, το στεγαστικό, την ανάγκη για αποτελεσματικότερο κράτος, το Κυπριακό, μιλά για ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο και διαφορετικό τρόπο διακυβέρνησης κ.λπ. Εμφανίζεται δε ως παράγοντας ενότητας. Προσπαθεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το ερώτημα «γιατί έχασε το 2023» στο «τι προτείνει για την Κύπρο του 2028». Ο Αβέρωφ Νεοφύτου δεν μπορεί σήμερα να λειτουργήσει με τον τρόπο που κινείτο το ’23, αλλά πρέπει να διαπραγματευτεί νέους συσχετισμούς και να διεκδικήσει εκ νέου πολιτική νομιμοποίηση μέσα στο κόμμα.

Γιώργος Παμπορίδης

Από την άλλη, ο Γιώργος Παμπορίδης δεν έχει δοκιμαστεί σε προεδρικές εκλογές ή/και σε ευρωεκλογές, ώστε να έχει εκλογικό αποτέλεσμα που να επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα για την απήχησή του σε ολόκληρο το εκλογικό σώμα. Αυτό μπορεί να αποτελεί πλεονέκτημα, αλλά ταυτόχρονα και πηγή αβεβαιότητας για τους πολιτικούς σχεδιασμούς του Προεδρικού, διότι ένας νέος αντίπαλος δεν είναι κατ' ανάγκην ευκολότερος αντίπαλος. Παραμένει για την ώρα άγνωστος «Χ» το κατά πόσο ο Γιώργος Παμπορίδης θα μπορούσε να προσελκύσει ψηφοφόρους πέρα από τα παραδοσιακά όρια του ΔΗΣΥ, θα μπορούσε να συσπειρώσει μέλη που αποστασιοποιήθηκαν από το κόμμα, ποια θα ήταν η στάση των ψηφοφόρων που υποστήριξαν τον Χριστοδουλίδη στις τελευταίες Προεδρικές και εάν η υποψηφιότητά του θα δημιουργούσε μια διαφορετική πολιτική αντιπαράθεση από εκείνη του 2023. Ο κ. Παμπορίδης επιχειρεί να εμφανιστεί ως μία διαφορετική -αντιαβερωφική τόσο όσο- πρόταση για τον ΔΗΣΥ, απευθυνόμενος όχι μόνο στα παραδοσιακά κομματικά στελέχη, αλλά και σε ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από την παράταξη. Η υπουργική του θητεία και η δημόσια παρουσία του αποτελούν στοιχεία της πολιτικής του διαδρομής που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στην προσπάθεια διαμόρφωσης ενός ευρύτερου πολιτικού προφίλ, το οποίο θα προσελκύει ψηφοφόρους που δεν θα αισθάνονταν πλέον εγκλωβισμένοι στις παλιές κομματικές αντιπαραθέσεις.

Ανανέωση-Eνότητα

Ο Γιώργος Παμπορίδης μπαίνει στη μάχη για το χρίσμα με τη διεκδίκηση της ανανέωσης και το στοίχημα της ενότητας. Από διαφορετική πολιτική αφετηρία, επιχειρεί να εμφανιστεί ως μία εναλλακτική επιλογή για τον Δημοκρατικό Συναγερμό, σε μία περίοδο κατά την οποία η παράταξη αναζητεί πολιτικό προσανατολισμό και εσωτερική ισορροπία. Πλασάρει την απόφασή του να διεκδικήσει το χρίσμα για τις προεδρικές εκλογές του ’28, ως πέραν της προσωπικής του πολιτικής φιλοδοξίας. Τη συνδέει με την προσπάθειά του να εκφράσει την ανάγκη ανανέωσης και επαναπροσδιορισμού της φυσιογνωμίας του κόμματος. Σε αντίθεση με τον Αβέρωφ Νεοφύτου, ο Γιώργος Παμπορίδης δεν διαθέτει αντίστοιχη μακρά διαδρομή στην κορυφή της κομματικής ιεραρχίας. Διαθέτει, ωστόσο, κυβερνητική εμπειρία από τη σχετικά πρόσφατη θητεία του στο υπουργείο Υγείας (ο Α. Νεοφύτου διετέλεσε υπουργός Συγκοινωνιών την περίοδο 1999-2003), σύντομη κοινοβουλευτική παρουσία και ένα διακριτό πολιτικό στίγμα. Η επιλογή του να προτάξει την ουσία των πολιτικών προτάσεων, παρουσιάζοντας ένα πρόγραμμα με έντεκα πυλώνες, δείχνει την πρόθεσή του να μεταφέρει την αντιπαράθεση από τα πρόσωπα και τους εσωκομματικούς συσχετισμούς στα ζητήματα διακυβέρνησης. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η επιμονή του στο ζήτημα της ενότητας. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η υποψηφιότητά του μπορεί να λειτουργήσει συνενωτικά για την παράταξη, ενώ είχε εισηγηθεί ακόμη και μια συναινετική λύση, με την απόσυρση τόσο του ιδίου όσο και του Αβέρωφ Νεοφύτου, προκειμένου να υπάρξει κοινή υποψηφιότητα. Επιπλέον, ο κ. Παμπορίδης αποπειράται να εκφράσει την ανάγκη αλλαγής, χωρίς να ταυτιστεί αποκλειστικά με την εσωκομματική αμφισβήτηση του Αβέρωφ. Βασικός του στόχος δεν είναι να αποτελέσει την εναλλακτική πρόταση απέναντι σε έναν πολιτικό αντίπαλο, αλλά να πείσει ότι διαθέτει το σχέδιο, τις συμμαχίες και την πολιτική απήχηση για να διαμορφώσει την επόμενη ημέρα της παράταξης.

Οι χριστοδουλιδικοί του ΔΗΣΥ

Πέρα από τα πρόσωπα, υπάρχει ένα ζήτημα με ιδιαίτερη σημασία για το 2028, που είναι η εκλογική δεξαμενή του Δημοκρατικού Συναγερμού. Η υποστήριξη που εξασφάλισε ο Νίκος Χριστοδουλίδης από ψηφοφόρους της παραδοσιακής Δεξιάς στις εκλογές του 2023, υπήρξε σημαντική παράμετρος της εκλογικής του επικράτησης. Η διατήρηση αυτής της σχέσης αποτελεί μία από τις προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει στην προσπάθεια επανεκλογής του. Και είναι εδώ που η εσωκομματική διαδικασία του ΔΗΣΥ αποκτά το πρόσθετο ενδιαφέρον για το πώς θα κινηθούν οι ψηφοφόροι που στήριξαν τον Χριστοδουλίδη το 2023, αλλά εξακολουθούν να διατηρούν κομματικούς δεσμούς με τον ΔΗΣΥ.

Η σκιά του ’23

Η εσωκομματική διαδικασία, λοιπόν, ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία έμμεση πολιτική αναμέτρηση για την αποτίμηση των γεγονότων του 2023. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου και ο Γιώργος Παμπορίδης εκπροσωπούν διαφορετικές πολιτικές διαδρομές και έχουν διαφορετική σχέση με τις εσωτερικές ισορροπίες του κόμματος. Η συζήτηση για τις ευθύνες της προηγούμενης εκλογικής ήττας, την απομάκρυνση ψηφοφόρων και τη σχέση του ΔΗΣΥ με τον σημερινό Πρόεδρο είναι πιθανό να επανέλθει στο προσκήνιο. Για τον ίδιο τον Νίκο Χριστοδουλίδη, η εξέλιξη αυτή δεν είναι αδιάφορη. Άλλες οι πολιτικές συνθήκες που θα έχει να αντιμετωπίσει από έναν Συναγερμό που θα παραμείνει εγκλωβισμένος στις εσωτερικές του αντιπαραθέσεις, και διαφορετικές πολιτικές από έναν που θα καταφέρει να αποκαταστήσει την ενότητά του και να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο του.

Διακύβευμα για Πινδάρου

Τελικά, το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι ποιον αντίπαλο θα προτιμούσε ο Νίκος Χριστοδουλίδης, αλλά με ποια κριτήρια θα επιλέξει ο ΔΗΣΥ τον δικό του υποψήφιο. Εάν η εσωκομματική συζήτηση περιοριστεί στο ποιος από τους δύο θα αποτελούσε ευκολότερο αντίπαλο για τον σημερινό Πρόεδρο, τότε η παράταξη κινδυνεύει να χάσει την ουσία της πολιτικής διαδικασίας. Η επιλογή δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα των υπολογισμών του Προεδρικού, ούτε να καθορίζεται από το ποιος θεωρείται περισσότερο ή λιγότερο απειλητικός για την υφιστάμενη εξουσία. Ο Δημοκρατικός Συναγερμός καλείται να απαντήσει σε πολύ πιο ουσιώδη ερωτήματα, όπως ποια πολιτική ταυτότητα θέλει να έχει, πώς θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, πώς θα επανασυσπειρώσει την κομματική του βάση και ποια πρόταση διακυβέρνησης θα καταθέσει για την Κύπρο της επόμενης δεκαετίας. Το 2028 δεν θα κριθεί μόνο από το ποιος θα βρίσκεται απέναντι στον Νίκο Χριστοδουλίδη, αλλά και από το κατά πόσο ο ΔΗΣΥ θα έχει καταφέρει να ξαναγίνει μια συγκροτημένη πολιτική δύναμη, με σαφή προσανατολισμό και πειστική πρόταση εξουσίας. Εάν την επόμενη ημέρα θα εξακολουθεί να υπάρχει ένας ενιαίος και πολιτικά λειτουργικός Συναγερμός.

Πολιτικό παράδοξο

Το Προεδρικό φοβάται περισσότερο έναν Δημοκρατικό Συναγερμό που θα καταφέρει να ξεπεράσει τα βαθιά τραύματα του 2023, θα επανασυσπειρώσει τη βάση του και θα διεκδικήσει ξανά με αξιώσεις την εξουσία. Κυρίως, φοβάται μία υποψηφιότητα που θα προσελκύσει τόσο τους παραδοσιακούς Συναγερμικούς όσο και απογοητευμένους ψηφοφόρους του Χριστοδουλίδη. Με τα σημερινά δεδομένα, ο Αβέρωφ Νεοφύτου φαίνεται να αποτελεί την πιο βολική επιλογή για τον Χριστοδουλίδη. Είναι ένας γνώριμος αντίπαλος, τον οποίο έχει ήδη κερδίσει το 2023. Αντίθετα, ο Παμπορίδης αποτελεί λιγότερο προβλέψιμη εκλογική μεταβλητή, χωρίς προηγούμενη προεδρική ήττα. Όμως, ο κ. Νεοφύτου διαθέτει ισχυρότερες παραδοσιακές προσβάσεις στον κομματικό μηχανισμό και ίσως και με άλλα κόμματα (όπως άνθρωποι του υποστηρίζουν ΑΛΜΑ, Άμεση Δημοκρατία, διείσδυση στο ΕΛΑΜ). Κάπως έτσι, η εσωκομματική κάλπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε έμμεση παρέμβαση στην επιλογή του αντιπάλου του Προεδρικού. Και το πολιτικό παράδοξο είναι να κερδίσει το χρίσμα ο Αβέρωφ Νεοφύτου ή ο Γιώργος Παμπορίδης ενδεχομένως με τη βοήθεια ψηφοφόρων που δεν επιθυμούν να δουν Πρόεδρο τον έναν ή τον άλλο, αλλά θέλουν να επανεκλεγεί ο Χριστοδουλίδης.

Παγίδα

Τέλος, μία παγίδα για τον Δημοκρατικό Συναγερμό θα ήταν να μπει στη λογική να επιλέξει υποψήφιο με βάση τον αντίπαλο και όχι τη δική του πολιτική προοπτική. Δηλαδή, να εγκλωβιστεί στη λογική της αντιπαράθεσης με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και στην επιλογή υποψηφίου ο οποίος να μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα τον νυν Πρόεδρο, παραμερίζοντας τα πολιτικά κριτήρια επιλογής. Μία τέτοια προσέγγιση ενέχει τον κίνδυνο να μετατρέψει την εσωκομματική διαδικασία σε άσκηση εκλογικών υπολογισμών, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα την πολιτική ταυτότητα, τις προτεραιότητες της παράταξης και το όραμα για τη χώρα. Αυτή τη στιγμή, ζητούμενο είναι να αποφασίσει ο Συναγερμός τι κόμμα θέλει να είναι την επόμενη ημέρα. Γιατί η πολιτική ανασυγκρότηση ενός κόμματος δεν αρχίζει από την επιλογή του αντιπάλου που θέλει να κερδίσει, αλλά από τον καθορισμό της δικής του κατεύθυνσης και κυρίως την προστασία του DNA του, του γενετικού του πολιτικού υλικού.

*Τίτλος τραγουδιού της Ναταλίας Γερμανού, που τραγούδησαν ντουέτο ο Λάμπης Λιβιεράτος (ο νέος) και ο Θάνος Καλλίρης (ο παλιός), το 1993.