Γιατί γίνεται «viral» στο διαδίκτυο μία ψευδής καταγγελία για απόρριψη νερού από όχημα της Πολιτικής Άμυνας την ώρα μίας μεγάλης πυρκαγιάς ή η παραπληροφόρηση σε σχέση με την άρνηση βοήθειας σε ομάδες μη εγγεγραμμένων εθελοντικών ομάδων, οι οποίες, όπως είναι γνωστό, δεν έχουν καμία θέση στο μέτωπο της πυρκαγιάς; Οι πολίτες ποιον πρέπει ακολουθούν για αιτήματα συλλογής τροφίμων; Έναν «influencer», μία τοπική πρωτοβουλία, ένα κοινοτικό συμβούλιο ή έναν επίσημο κρατικό λογαριασμό; Μήπως η Πολιτική Άμυνα Κύπρου πρέπει να βελτιώσει την πολιτική επικοινωνίας, προς όφελος της σωστής και έγκαιρης ενημέρωσης του κοινού, ώστε αυτό να λαμβάνει σωστές αποφάσεις, να μειώνεται ο πανικός, να ενισχύεται η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς και να επιτυγχάνεται η αποτελεσματική διαχείριση μιας κρίσης;
Αυτά ήταν μόνο μερικά από τα ερωτήματα, τα οποία απασχόλησαν όσους συμμετείχαν στο εργαστήριο πολιτικής προστασίας με θέμα «Αποτελεσματική ενημέρωση για καταστάσεις κινδύνου», που διοργάνωσε τη Δευτέρα η Πολιτική Άμυνα, η οποία βλέπει το έργο της κατά καιρούς να υποσκάπτεται από παραπληροφόρηση και ψευδείς ειδήσεις, ειδικά κατά τη διαχείριση κρίσεων, σε μία περίοδο όπου, μεταξύ άλλων, λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές αυξάνονται συνεχώς, τόσο από άποψη συχνότητας όσο από άποψη έντασης.
«Μπορούν να επιδεινώσουν μια δύσκολη κατάσταση»
Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, οι δασικές πυρκαγιές, οι πλημμύρες, οι σεισμοί, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, οι υγειονομικές κρίσεις αλλά και οι γεωπολιτικές εξελίξεις δημιουργούν ένα περιβάλλον αυξημένων προκλήσεων για τις αρμόδιες αρχές, ανέφερε στον χαιρετισμό του ο αναπληρωτής διοικητής της Πολιτικής Άμυνας Κύπρου, Θεόδωρος Λεμονιάτης. «Η έγκαιρη, αξιόπιστη και σαφής πληροφόρηση μπορεί να σώσει ζωές. Από την άλλη πλευρά, η καθυστέρηση, ασάφεια ή η παραπληροφόρηση μπορούν να επιδεινώσουν σημαντικά μιαν ήδη δύσκολη κατάσταση», τόνισε.
«Προκειμένου να καθησυχάζουμε τους πολίτες σε μία κρίση, οφείλουμε να αξιοποιούμε και να κατευθύνουμε σωστά τις δράσεις μας και συγχρόνως να παρέχουμε μία υπεύθυνη ροή πληροφοριών», τόνισε ο διοικητής Σεμπτί Χαντιμάλα, επικεφαλής του Γραφείου Επικοινωνίας της Γενικής Διεύθυνσης Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων (DGSCGC) του Γαλλικού Υπουργείου Εσωτερικών.
Το παράδειγμα της Γαλλίας
Η πρόκληση της βελτίωσης της επικοινωνίας με το κοινό απασχόλησε πριν 4,5 χρόνια και τη Γενική Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας και Διαχείρισης Κρίσεων (DGSCGC) του Γαλλικού Υπουργείου Εσωτερικών. «Βλέποντας τον πολλαπλασιασμό των κρίσεων, ο οποίος εξελισσόταν παράλληλα με την ανάγκη των ΜΜΕ να λαμβάνουν άμεση και έγκαιρη πληροφόρηση, καταστήσαμε την επικοινωνία ως στρατηγικό πυλώνα δράσης», ανέφερε, ο διοικητής Σεμπτί Χαντιμάλα, επικεφαλής του Γραφείου Επικοινωνίας της Γενικής Διεύθυνσης. Μάλιστα, μετά την ομιλία του έδωσε και κάποιες συμβουλές στην Πολιτική Άμυνα Κύπρου, σε σχέση με την αντίστοιχη προσπάθεια που ξεκινά. Μεταξύ άλλων, τόνισε τη σημασία του να επικοινωνούν οι ίδιοι με τους δημοσιογράφους και να μην αφήνουν κάποιους τρίτους να το κάνουν για λογαριασμό της Πολιτικής Άμυνας, οι οποίοι, τόνισε, δεν είναι αρμόδιοι, είναι λιγότερο ικανοί και λιγότερο υπεύθυνοι από τους λειτουργούς της Πολιτικής Άμυνας.
Ο κ. Χαντιμάλα έχει σήμερα υπό την ευθύνη μου 250 δημοσιογράφους μεγάλων Μέσων Ενημέρωσης, φροντίζοντας να λαμβάνουν συνεχή και άμεση πληροφόρηση κατά τη διάρκεια μίας κρίσης, έχοντας στήσει ομάδες σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επίσης, η υπηρεσία του διαθέτει έξι εκπροσώπους Τύπου, οι οποίοι, τόνισε, είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται τα διακυβεύματα του κράτους, ενός πυροσβέστη και του πληθυσμού. Εξάλλου έχουν λάβει ειδική εκπαίδευση για να μπορούν να επιτελούν αυτά τα καθήκοντα, ενώ την ίδια ώρα είναι πυροσβέστες και εξακολουθούν να αναλαμβάνουν και να εκτελούν αποστολές στο πεδίο. «Προκειμένου να καθησυχάζουμε τους πολίτες σε μία κρίση, οφείλουμε να αξιοποιούμε και να κατευθύνουμε σωστά τις δράσεις μας και συγχρόνως να παρέχουμε μία υπεύθυνη ροή πληροφοριών», υπογράμμισε.
Σε πολύπλοκο πλαίσιο η σύγχρονη επικοινωνία
Στην αναγκαιότητα να κατανοήσουν οι δημοσιογράφοι το περιεχόμενο της έννοιας «πολιτική προστασία» στάθηκε από την πλευρά του ο δρ Χρήστος Δημόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και επιστημονικός διευθυντής στον Τομέα Πολιτικής Προστασίας στο Κέντρο Αριστείας CERIDES. Επίσης, ανέφερε ότι ιστορικά οι δημοσιογράφοι καταγράφουν τέτοιες κρίσεις. Ενδεικτικά είπε ότι το 1956, στον μεγάλο σεισμό της Πάφου, μία κάτοικος, η Ελένη Επαμεινώνδα, έκανε δηλώσεις σε έναν δημοσιογράφο του ΡΙΚ, αποτελώντας πρωτογενή πηγή για το πώς γλίτωσε από τον σεισμό, για να τονίσει το πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των δημοσιογράφων στη διάσωση της ιστορικής μνήμης στο πεδίο των καταστροφών.
Ακολούθως ο δρ Δημόπουλος σημείωσε ότι στις προκλήσεις της σύγχρονης επικοινωνίας κωδικοποιούνται κάποια σημεία, τα οποία δημιουργούν ένα πολύπλοκο πλαίσιο και καθιστούν κρίσιμο τον ρόλο και αναγκαία τη συμμετοχή των ΜΜΕ στον κύκλο διαχείρισης καταστροφών. Τα σημεία που παρέθεσε είναι τα εξής: η κλίμακα επικοινωνίας, η ταχύτητα επικοινωνίας, ο κορεσμός της πληροφορίας, η επέκταση του κοινωνικού πλαισίου επικοινωνίας (εκτός από τον υπεύθυνο Τύπου της Πολιτικής Άμυνας, ο δημοσιογράφος μπορεί να πάρει δηλώσεις και από κάποιον τρίτο, χωρίς αυτό να είναι κακό), η αύξηση του αριθμού και της πολυπλοκότητας των καναλιών επικοινωνίας (πέρα από το κανάλι κυβέρνησης – δημοσιογράφων) και το γεγονός ότι πλέον όλοι βλέπουν «ζωντανά» τα γεγονότα. Την ίδια ώρα ξεκαθάρισε ότι σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι δημοσιογράφοι δεν είναι όργανα του κράτους, βοηθάνε το κράτος και κάνουν συγχρόνως τη δουλειά τους.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, οι δημοσιογράφοι δεν είναι όργανα του κράτους, βοηθάνε το κράτος και κάνουν συγχρόνως τη δουλειά τους, σημείωσε ο δρ Χρήστος Δημόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου και επιστημονικός διευθυντής στον Τομέα Πολιτικής Προστασίας στο Κέντρο Αριστείας CERIDES.
«Από τους πιο κρίσιμους πυλώνες»
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος Τύπου της Πολιτικής Άμυνας, Παναγιώτης Λιασίδης, χαρακτήρισε την αποτελεσματική επικοινωνία κινδύνου ως έναν από τους πιο κρίσιμους πυλώνες της πολιτικής προστασίας. Όπως εξήγησε, σε κάθε συμβάν, από τις πρώτες ενδείξεις μέχρι την πλήρη αποκατάσταση η ποιότητα, η ταχύτητα και η αξιοπιστία της ενημέρωσης προς το κοινό επηρεάζουν άμεσα την ασφάλεια των πολιτών, την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα και την κοινωνική εμπιστοσύνη.
