Στη δημόσια συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη νέα εικόνα της Πλατείας Ηρώων παρεμβαίνει ο πρώην δήμαρχος Λεμεσού, Νίκος Νικολαΐδης, υπενθυμίζοντας το ιστορικό και τους στόχους της ανάπλασης και επισημαίνοντας ότι η επιτυχία του έργου δεν μπορεί να κριθεί από τις πρώτες εντυπώσεις. Ως καθοριστικούς παράγοντες θέτει τη βιωσιμότητα των υλικών, την ανάπτυξη του πρασίνου και, κυρίως, το κατά πόσο οι πολίτες θα οικειοποιηθούν τον χώρο.
Σε ανάρτησή του, ο κ. Νικολαΐδης χαρακτηρίζει «απόλυτα φυσιολογικό» το έντονο ενδιαφέρον των δημοτών για την Πλατεία Ηρώων, όπως και τις διαφορετικές απόψεις που εκφράζονται μετά την προσωρινή παράδοση του αναδιαμορφωμένου χώρου.
Όπως υπενθυμίζει, η ανάπλαση της πλατείας αποτέλεσε μία από τις πρώτες αποφάσεις του προηγούμενου Δημοτικού Συμβουλίου Λεμεσού, το οποίο τον Νοέμβριο του 2019 προχώρησε σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Σύμφωνα με τον ίδιο, επρόκειτο για πολιτική απόφαση με στόχο «την αναβάθμιση και ανάδειξη της πιο εμβληματικής και ιστορικής πλατείας» της Λεμεσού, ως κεντρικού φυσιογνωμικού σημείου της πόλης.
Για την προετοιμασία του διαγωνισμού είχε συσταθεί Συμβουλευτική Επιτροπή, με αποστολή να διαμορφώσει το πλαίσιο και τις κατευθυντήριες γραμμές του έργου από ιστορική, αρχιτεκτονική, πολιτιστική και κοινωνιολογική σκοπιά. Στην Επιτροπή συμμετείχαν ο αείμνηστος Τίτος Κολώτας, οι Τάσος Ανδρέου, Μάριος Χριστοφίνης, Αδάμος Κόμπος και Λούκας Γρηγοριάδης, καθώς και ο Στέλιος Στυλιανίδης εκ μέρους του Δήμου.
Οι απόψεις της Συμβουλευτικής Επιτροπής κατατέθηκαν στην Κριτική Επιτροπή του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, στην οποία συμμετείχαν εκπρόσωποι του ΕΤΕΚ, του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Κύπρου, της Πολεοδομίας και του Δήμου Λεμεσού.
Οι αρχικοί στόχοι της ανάπλασης
Σύμφωνα με τον πρώην δήμαρχο, βασική επιδίωξη του διαγωνισμού ήταν η ανάδειξη της ιστορικής και κοινωνικής σημασίας της Πλατείας Ηρώων, λαμβάνοντας υπόψη τα αρχιτεκτονικά και μνημειακά χαρακτηριστικά της περιοχής και τον ρόλο που αυτή διαδραμάτισε στην ανάπτυξη της Λεμεσού.
Μεταξύ των στρατηγικών στόχων περιλαμβάνονταν η ανάδειξη της πλατείας ως ιστορικού και εμβληματικού στοιχείου της πόλης, η σύνδεσή της με άλλα σημαντικά σημεία της Λεμεσού, η διατήρηση της μνήμης του χώρου και η αποκατάσταση αυθεντικών στοιχείων του.
Παράλληλα, προβλέπονταν η βελτίωση των περιβαλλοντικών συνθηκών μέσω σκίασης και φύτευσης, η ανάπτυξη πολιτιστικής και καλλιτεχνικής δραστηριότητας, η ενθάρρυνση της επαφής διαφορετικών κοινοτήτων και πολιτισμών, η προσέλκυση νέων αλλά και ανθρώπων όλων των ηλικιών, καθώς και η διαφύλαξη της ποιότητας ζωής των κατοίκων της περιοχής.
Στον αρχιτεκτονικό διαγωνισμό υποβλήθηκαν συνολικά 14 προτάσεις. Η Κριτική Επιτροπή αποφάσισε να μην απονείμει πρώτο και τρίτο βραβείο, ενώ το δεύτερο βραβείο δόθηκε στη μελέτη των Σωκράτη Στρατή, AA&U for Architecture, Art and Urbanism, και Χρήστου Πασαδάκη, KIS architecture. Η συγκεκριμένη πρόταση επιλέχθηκε τελικά προς υλοποίηση.
«Ο χρόνος θα δείξει»
Με αφορμή την πρόσφατη προσωρινή παράδοση της πλατείας, ο Νίκος Νικολαΐδης σημειώνει ότι είναι εύλογο τόσο οι αρχές της πόλης όσο και οι δημότες να εξετάζουν κατά πόσο οι αρχικοί στόχοι έχουν επιτευχθεί.
Όπως αναφέρει, στην αρχιτεκτονική τοπίου και τον αστικό σχεδιασμό ισχύει περισσότερο η αρχή «ο χρόνος θα δείξει» παρά το «οι πρώτες εντυπώσεις είναι και οι καλύτερες».
«Εκείνο που θα την κρίνει τελικά είναι κυρίως η διάρκεια και η λειτουργικότητά της και όχι τόσο το οπτικό αποτέλεσμα της πρώτης μέρας», σημειώνει.
Ο πρώην δήμαρχος ξεχωρίζει τρεις παράγοντες που, κατά την άποψή του, θα καθορίσουν την πραγματική αξία της νέας πλατείας.
Πρώτος είναι η βιωσιμότητα των υλικών, δηλαδή το πώς θα ανταποκριθούν με την πάροδο του χρόνου το πλακόστρωτο, τα παγκάκια, ο φωτισμός και τα υπόλοιπα στοιχεία του σχεδιασμού στη χρήση και στις καιρικές συνθήκες.
Δεύτερος είναι η ανάπτυξη του πρασίνου και της σκίασης. Ο κ. Νικολαΐδης αναγνωρίζει ότι τα δέντρα και τα φυτά χρειάζονται χρόνο για να αναπτυχθούν και να διαμορφώσουν το τελικό τοπίο, σημειώνοντας ωστόσο ότι η περίοδος αναμονής θα μπορούσε να περιοριστεί με τη χρήση πιο ώριμων δέντρων.
Η «λυδία λίθος» της νέας πλατείας
Ως σημαντικότερο κριτήριο θέτει, ωστόσο, την οικειοποίηση του χώρου από τους ίδιους τους πολίτες, την οποία χαρακτηρίζει «λυδία λίθο» για την τελική επιτυχία της ανάπλασης.
Η επιτυχία, όπως εξηγεί, θα φανεί από το κατά πόσο ο κόσμος θα επισκέπτεται την πλατεία όλες τις ώρες της ημέρας, εάν τα παιδιά θα θέλουν να παίζουν σε αυτήν, εάν θα εξελιχθεί σε ζωντανό σημείο συνάντησης και κοινωνικοποίησης και εάν θα αναπτυχθεί μια αρμονική σχέση με το Θέατρο Ριάλτο.
Στην ίδια εξίσωση εντάσσει το κατά πόσο ο φοιτητικός κόσμος θα αγκαλιάσει την πλατεία, αλλά και εάν η ανάπλαση θα λειτουργήσει ως κίνητρο για την αναβάθμιση των υποδομών και των υπηρεσιών της γύρω περιοχής από τον ιδιωτικό τομέα.
Ο Νίκος Νικολαΐδης καταλήγει ότι, παρότι τα παραπάνω κριτήρια έχουν ως αφετηρία τις αρχιτεκτονικές επιλογές, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις παρεμβάσεις και τη φροντίδα της τοπικής αρχής.
Στόχος, όπως αναφέρει, πρέπει να είναι η πλατεία να εξελιχθεί σε έναν χώρο «έντονα Λεμεσιανό, “δικό μας”», τον οποίο θα χαίρονται κάτοικοι και επισκέπτες καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.
