Αναθεωρημένο νομοσχέδιο που επιτρέπει την τοποθέτηση και χρήση φορητών καμερών σε αστυνομικές στολές και υπηρεσιακά οχήματα, κατέθεσε στη Βουλή προς ψήφιση το Υπουργείο Δικαιοσύνης. Το νομοσχέδιο αναμένεται να συζητηθεί στην αυριανή συνεδρία της Επιτροπής Νομικών της Βουλής.
Το επίμαχο νομοσχέδιο κατατέθηκε για πρώτη φορά στη Βουλή στις αρχές του 2023. Τόσο οι Σύνδεσμοι Ανώτερων Αξιωματικών της Αστυνομίας όσο και των Αστυνομικών είχαν εκφράσει την αντίθεσή τους στην ψήφισή του ως είχε, ζητώντας να εξαιρεθούν από τις πρόνοιες της προτεινόμενης νομοθεσίας συγκεκριμένες κατηγορίες αστυνομικών. Ειδικότερα, ζητούσαν να μην φέρουν φορητές κάμερες οι υπό κάλυψη αστυνομικοί που υπηρετούν στην Υπηρεσία Καταπολέμησης Ναρκωτικών, στο Τμήμα Ανιχνεύσεων Εγκλημάτων και στον Ουλαμό Πρόληψης Εγκλημάτων. Παράλληλα, ζητούσαν να εξαιρεθούν από την υποχρέωση χρήσης φορητών καμερών οι αστυνομικοί που χειρίζονται εμπιστευτικές πληροφορίες και έρχονται σε επαφή με πληροφοριοδότες, καθώς και όσοι συμμετέχουν στη συλλογή πληροφοριών για τη διερεύνηση ή εξιχνίαση υποθέσεων. Επιπλέον, αξίωναν όπως στο νομοσχέδιο προβλέπεται ρητά ποιος θα είναι ο διαχειριστής του οπτικοακουστικού υλικού που θα προκύπτει από τις φορητές κάμερες των αστυνομικών, ώστε να καθορίζεται με σαφήνεια η ευθύνη σε περίπτωση διαρροής.
Οι βασικές πρόνοιες
Οι κυριότερες πρόνοιες του αναθεωρημένου νομοσχεδίου έχουν ως εξής:
1 Οι φορητές κάμερες θα χρησιμοποιούνται για τη λήψη και καταγραφή ήχου και εικόνας και θα τοποθετούνται, κατόπιν έγκρισης του αρχηγού της Αστυνομίας, στην αστυνομική στολή και εξάρτυση των μελών της Αστυνομίας, στα ενδύματα μελών που υπηρετούν με πολιτική περιβολή και/ή σε οχήματα της Αστυνομίας, με ή χωρίς αστυνομικά διακριτικά. Κατά τη λήψη και καταγραφή ήχου και εικόνας, οι φορητές κάμερες θα εκπέμπουν φωτεινό σήμα ώστε η λειτουργία τους να καθίσταται οπτικά αντιληπτή. Το οπτικοακουστικό υλικό που θα προκύπτει από τη χρήση των φορητών καμερών θα δύναται να χρησιμοποιείται ως μαρτυρικό υλικό σε κάθε ποινική, πειθαρχική ή/και πολιτική δικαστική διαδικασία.
2. Η χρήση των φορητών καμερών αποσκοπεί: στην προστασία των μελών της Αστυνομίας κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, στην προστασία του κοινού από ενδεχόμενη αυθαιρεσία αστυνομικών και στη βελτίωση της ποιότητας της μαρτυρίας που αφορά τη διάπραξη ποινικών αδικημάτων.
3. Κάθε μέλος της Αστυνομίας δύναται να ενεργοποιεί φορητή κάμερα και να τη χρησιμοποιεί για τη λήψη και καταγραφή ήχου και εικόνας, στις ακόλουθες και μόνο περιπτώσεις:
- Κατά τη σύλληψη ή/και έρευνα οποιουδήποτε προσώπου.
- Κατά την είσοδο σε οποιονδήποτε χώρο για σκοπούς έρευνας, καθώς και κατά τη διεξαγωγή αυτής.
- Κατά την καταδίωξη οποιουδήποτε προσώπου ή μεταφορικού μέσου.
- Κατά την ανακοπή προσώπου ή/και μεταφορικού μέσου στο πλαίσιο έρευνας και κατά τη διεξαγωγή αυτής, καθώς και για σκοπούς διερεύνησης καταγγελίας οποιουδήποτε αδικήματος κατά παράβαση οποιουδήποτε νόμου.
- Κατά την προσέλευση μελών της Αστυνομίας σε σκηνή διάπραξης οποιουδήποτε αδικήματος κατά παράβαση οποιουδήποτε νόμου.
- Όταν μέλος της Αστυνομίας υφίσταται επίθεση, αντιμετωπίζει αντίσταση ή παρεμποδίζεται κατά την εκτέλεση του καθήκοντός του.
- Κατά τη διεξαγωγή επιχειρήσεων υψηλού κινδύνου. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο νομοσχέδιο, ο όρος «επιχείρηση υψηλού κινδύνου» σημαίνει κατάσταση η οποία εύλογα θεωρείται επικίνδυνη ή έκρυθμη, απρόβλεπτη και εύθραυστη, και η οποία εξελίσσεται κατά τρόπο ώστε να ενδέχεται να προκαλέσει θάνατο ή τραυματισμό προσώπου ή ζημιά σε περιουσία. Για την αποφυγή δυσμενών συνεπειών ή κλιμάκωσής της, καθώς και για τον περιορισμό της έντασης και της έκτασής της, απαιτείται η άμεση λήψη μέτρων και η ανάληψη ενεργειών από πλευράς της Αστυνομίας. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει, ενδεικτικά και όχι εξαντλητικά τα εξής αδικήματα: καταστολή ταραχών, τρομοκρατικό επεισόδιο, απαγωγή προσώπου, ομηρεία, πειρατεία, εξέγερση φυλακισμένων/κρατουμένων, οχύρωση καταζητούμενων προσώπων, οχλαγωγία ή μαζικά επεισόδια βίας, ένοπλη ληστεία, παγίδευση εγκληματιών σε κτήριο, ανταλλαγή πυροβολισμών, απόπειρα αυτοκτονίας και εκτέλεση δικαστικών διαταγμάτων βάσει του περί Ψυχιατρικής Νοσηλείας Νόμου.
4 Η ενεργοποίηση και χρήση φορητής κάμερας σε οχήματα της Αστυνομίας που δεν φέρουν αστυνομικά διακριτικά επιτρέπεται, εφόσον προηγουμένως καταστεί σαφές και εμφανές στο πρόσωπο που καταδιώκεται ή ανακόπτεται ότι πρόκειται για όχημα της Αστυνομίας, είτε με τη χρήση της αστυνομικής σειρήνας ή του αστυνομικού φάρου του οχήματος είτε με οποιονδήποτε άλλο κατανοητό τρόπο.
5Προϋποθέσεις και περιορισμοί:
- Αμέσως μετά την ενεργοποίηση της φορητής κάμερας, το μέλος της Αστυνομίας που τη θέτει σε λειτουργία αναφέρει, με σαφήνεια και για σκοπούς καταγραφής, την ημέρα, την ώρα και τον τόπο όπου ευρίσκεται.
- Οποτεδήποτε είναι εφικτό, το μέλος της Αστυνομίας ενημερώνει για τη λειτουργία της φορητής κάμερας τόσο το πρόσωπο για το οποίο αυτή τέθηκε εξαρχής σε λειτουργία όσο και κάθε πρόσωπο που εισέρχεται στο πεδίο λήψης και καταγραφής του οπτικοακουστικού υλικού.
- Το μέλος της Αστυνομίας που έθεσε σε λειτουργία τη φορητή κάμερα τερματίζει τη λειτουργία της αμέσως μετά την ολοκλήρωση του σκοπού για τον οποίο αυτή ενεργοποιήθηκε, αφού προηγουμένως αναφέρει, με σαφήνεια και για σκοπούς καταγραφής, την ημέρα, την ώρα και τον τόπο όπου ευρίσκεται.
6 Το οπτικοακουστικό υλικό που λήφθηκε και καταγράφηκε μέσω φορητής κάμερας και το οποίο αποτελεί μέρος μαρτυρικού υλικού, καταστρέφεται, σε περίπτωση περάτωσης της διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου ή διακοπής της διαδικασίας διερεύνησης.
Φυλάκιση μέχρι τρία έτη
Οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο εσκεμμένα θέτει σε λειτουργία φορητή κάμερα χωρίς εξουσιοδότηση ή εσκεμμένα και χωρίς εξουσιοδότηση αποκτά πρόσβαση σε οπτικοακουστικό υλικό φορητής κάμερας, ή επιτρέπει σε άλλο μη εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να αποκτήσει πρόσβαση σε τέτοιο υλικό, είναι ένοχο αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης του, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία έτη.
