Σάββατο βράδυ, γύρω στα μεσάνυχτα, μια ομάδα μαυροφορεμένων νέων συγκεντρώθηκε σε μια γειτονιά της Λευκωσίας. Κάποιοι έφηβοι, άλλοι λίγο μεγαλύτεροι. Οι κινήσεις τους φαινόντουσαν ύποπτες, στάθμευσαν και κατευθύνθηκαν προς το τσιμεντένιο περίγραμμα ενός χώρου στάθμευσης ιδιωτικής εταιρείας, ένα σημείο συνηθισμένο σε στρώσεις μπογιάς, μουτζούρες και ερασιτεχνικά γκράφιτι. Άρχισαν να το καλύπτουν με μαύρο χρώμα και μετά το έβαλαν στα πόδια.
Ένας ποδοσφαιρόφιλος θα καταλάβαινε αμέσως ότι επρόκειτο για μορφή πένθους. Πράγματι, η χρονική στιγμή συνέπεσε με την πρόσφατη τραγωδία: επτά οπαδοί της ελληνικής ομάδας ΠΑΟΚ είχαν χάσει τη ζωή τους στη Ρουμανία, ενώ τρεις άλλοι παραμένουν σε κρίσιμη κατάσταση, μετά από σύγκρουση του βαν που τους μετέφερε με φορτηγό. Τα 7 αετόπουλα ταξίδευαν στη Γαλλία για το ματς με τη Λυών.
Την επομένη, εμφανίστηκαν λευκά γκράφιτι πάνω στο μαύρο χρώμα, με την επιγραφή: «Αδέρφια. Ζείτε. 27/1/2026». Ήταν η συγκινητική έκφραση του πένθους τους σε έναν κόσμο όπου η δυνατή τους φωνή ακούγεται μόνο μέσα στα γήπεδα. Η Κύπρος νιώθει πολύ κοντά στην Ελλάδα όταν συμβαίνουν τραγωδίες, στην πραγματικότητα, όλος ο κόσμος φαίνεται μικρός όταν χάνεται η ζωή νέων ανθρώπων. Όλοι οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι της Κύπρου εξέδωσαν συλλυπητήριες ανακοινώσεις.
Πίσω απ’ τον τοίχο
Αυτό που μπορεί να φαίνεται ως βανδαλισμός, συχνά φέρει βαθύτερο κοινωνικό και ψυχολογικό νόημα. Οι έρευνες λένε πως οι έφηβοι που γράφουν σε τοίχους, σπάνια ενεργούν τυχαία. Τέτοιες πράξεις συχνά λειτουργούν ως μορφή έκφρασης ταυτότητας. Αφήνουν ένα σημάδι σε δημόσιο χώρο για να επιβεβαιώσουν την παρουσία τους σε έναν κόσμο όπου συχνά αισθάνονται αόρατοι (Erikson, 1968).
Οι δυναμικές των ομάδων και η αίσθηση του ανήκειν παίζουν επίσης ρόλο. Τα γκράφιτι συχνά γίνονται ομαδικά, όπου η ίδια η πράξη ενισχύει τους κοινωνικούς δεσμούς και προσφέρει συλλογικό νόημα (Tajfel & Turner, 1979). Για τους
οπαδούς, το βάψιμο του τοίχου ήταν ένα κοινοτικό τελετουργικό πένθους, που μετέτρεπε τον προσωπικό πόνο σε κοινή, ορατή εμπειρία.
Επιπλέον, η συμπεριφορά αυτή αντανακλά αντίδραση σε αίσθημα αδυναμίας και περιορισμένων διαύλων έκφρασης. Οι νέοι συχνά στοχεύουν χώρους που δεν νιώθουν ότι τους ανήκουν, διεκδικώντας εξουσία και ορατότητα (Durkheim, 1897, Zuckerman, 1979). Μεταμόρφωσαν τον χώρο στάθμευσης σε μνημείο, δίνοντας βαρύτητα σε συναισθήματα που οι επίσημες ανακοινώσεις δεν μπορούσαν να μεταφέρουν πλήρως.
Τέλος, η πράξη λειτουργεί ως συναισθηματική εκτόνωση. Οι έφηβοι συχνά δεν έχουν ασφαλείς τρόπους να εκφράσουν έντονα συναισθήματα θλίψης, θυμού ή απογοήτευσης. Μια καθαρτική έκφραση που ταυτόχρονα μεταφέρει τη λύπη στην ευρύτερη κοινότητα (Lapsley & Hill, 2008).
Στη Συρία, μια μικρή πράξη εφηβικής ανυπακοής ήταν εκείνη που άναψε τη σπίθα της επανάστασης, μια στιγμή χαραγμένη για πάντα στη συριακή ιστορία. Όταν ο 15χρονος Μουαουίγια Σιασνέ και μια ομάδα συμμαθητών του από τη Νταράα έγραψαν με σπρέι τα λόγια «Ήρθε η σειρά σου, γιατρέ» στον τοίχο του σχολείου τους, η αναφορά στον δικτάτορα Μπασάρ αλ-Άσαντ θα συνδεόταν άρρηκτα με έναν 13χρονο εμφύλιο πόλεμο.
Απέναντι ή δίπλα στους βανδάλους
Πρόσφατα, ο Δήμαρχος Πάφου, Φαίδωνας Φαίδωνος, έγινε μάρτυρας παρόμοιου περιστατικού, όταν οπαδός έβαψε με σπρέι μια πινακίδα. Ο Φαίδωνος ανάρτησε πως είναι κρίμα να καταστρέφουν δημόσια περιουσία. «Σημειώνω ότι είδα προσωπικά αστυνομικούς συγκεντρωμένους περίπου 100 μέτρα πιο κάτω να μην κάνουν τίποτα, κάτι που είναι πολύ λυπηρό», είπε.
Το λυπηρό, φυσικά, δεν είναι η παρουσία της αστυνομίας, που δεν μπορεί να είναι παντού. Είναι αφενός η κατεστραμμένη πινακίδα που δεν μπορούσε πια να δώσει πληροφορίες και, αφετέρου η έλλειψη επικοινωνίας από τις αρχές, τους ποδοσφαιρικούς συλλόγους και τους δήμους με τη νεολαία που χωρίς εναλλακτικές στρέφεται σε τοίχους για να μεταφέρει συναισθήματα και κοινωνικό σχόλιο.
Τη Δευτέρα, η ζωή συνεχίστηκε κανονικά. Τα αυτοκίνητα στάθμευσαν μπροστά από τα γκράφιτι, καλύπτοντάς τα. Ίσως το περιστατικό να πρόσθεσε στη «βιβλιογραφία των αντιλήψεων» ότι οι νέοι είναι αδιάφοροι, αναίσθητοι ή απλώς καταστροφικοί. Και έτσι χωρίς να το καταλάβει η ομάδα ίσως έκανε κάτι μεγαλύτερο από ό,τι φαντάζονταν, να επικοινωνήσει πένθος, αλληλεγγύη και κοινωνική ταυτότητα.
