Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης ανακοίνωσε την Τρίτη το πρωί, κατά την έναρξη της συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου, ότι επικοινώνησε με την αμερικανική κυβέρνηση για να ζητήσει τη συνδρομή του FBI στην υπόθεση «Σάντη», και ότι η ανταπόκριση ήταν άμεσα θετική. Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, κλιμάκιο αναμένεται στην Κύπρο εντός ημερών, με κύρια αποστολή την ανάλυση καταθέσεων και μαρτυριών. Δεν έχουν επιβεβαιωθεί περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τη σύνθεση της ομάδας, την ακριβή εντολή της ή τη διάρκεια παραμονής της. Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα από τα ενδεχόμενα είναι να αποστείλει το FBI μια από τις Μονάδες Συμπεριφορικής Ανάλυσης (BAUs) στο νησί, εισάγοντας στην έρευνα μια μορφή εξειδίκευσης που υπερβαίνει κατά πολύ τη συμβατική δικανική υποστήριξη.
Αν αυτό επαληθευτεί, θα προσθέσει μια νέα διάσταση σε μια έρευνα που στηρίχθηκε ως τώρα κυρίως σε καταθέσεις μαρτύρων, αμφισβητούμενες αρνήσεις και ένα εκτεταμένο δίκτυο φερόμενων συνδέσεων σε δικαστικούς και πολιτικούς κύκλους Κύπρου και Ελλάδας. Η Αστυνομία συνεργάζεται ήδη με την Europol σε δικανικούς ελέγχους, ιδίως ψηφιακών συσκευών. Οποιαδήποτε εμπλοκή του FBI θα είχε πιθανώς διαφορετικό χαρακτήρα, εστιάζοντας σε πρότυπα συμπεριφοράς παρά σε δικανικά στοιχεία.
Από τα πιο εξειδικευμένα σώματα
Οι Μονάδες Συμπεριφορικής Ανάλυσης του FBI (BAUs) είναι από τα πιο εξειδικευμένα σώματα έρευνητικής υποστήριξης στον κόσμο. Διαμορφωμένες μέσα από δεκαετίες έρευνας στην εγκληματική ψυχολογία, παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη σε ενεργές, παγωμένες και σύνθετες υποθέσεις για ομοσπονδιακές, πολιτειακές και ξένες αρχές επιβολής του νόμου. Δεν λειτουργούν ως ανεξάρτητη ερευνητική δύναμη εκτός αμερικανικού εδάφους. Στο διεθνές πλαίσιο, ο ρόλος τους είναι συμβουλευτικός, αλλά αυτός ο συμβουλευτικός ρόλος μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός. Οι BAUs καλύπτουν ευρύ φάσμα τύπων υποθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας, του κυβερνοεγκλήματος, των οργανωμένων δικτύων κακοποίησης και των βίαιων εγκλημάτων κατά ενηλίκων και ανηλίκων. Αν ειδικοί από αυτή τη μονάδα αποτελέσουν μέρος της ομάδας που θα έρθει, η πιο σχετική εξειδίκευση για την υπόθεση «Σάντη» θα αφορά πιθανότατα δύο τομείς: την ανάλυση καταθέσεων και τη στρατηγική συνέντευξης.
Ανάγνωση μαρτυριών
Σε υποθέσεις όπου τα υλικά αποδεικτικά στοιχεία είναι περιορισμένα ή αμφισβητούμενα, οι μαρτυρίες γίνονται το κύριο πεδίο διαπάλης. Οι ειδικοί των BAUs είναι εκπαιδευμένοι να εξετάζουν καταθέσεις αναζητώντας συμπεριφορικούς δείκτες: ασυνέπειες στη σειρά των γεγονότων, γλώσσα που παραπέμπει σε προετοιμασμένη απάντηση, παραλείψεις που ακολουθούν συγκεκριμένο μοτίβο, και ενδείξεις ότι ένας μάρτυρας ενδέχεται να αποκρύπτει ή να παραποιεί πληροφορίες υπό πίεση.
Χρησιμοποιούν δομημένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας και της συνοχής των καταθέσεων. Σε μια υπόθεση όπως η «Σάντη», όπου πολλά άτομα με σημαντική θεσμική ισχύ έχουν είτε αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή είτε προσφέρει αντικρουόμενες εκδοχές των γεγονότων, αυτού του είδους η ανάλυση θα μπορούσε να βοηθήσει τους ερευνητές να προσδιορίσουν πού να εστιάσουν, ποιους να επανεξετάσουν και ποιες ερωτήσεις δεν έχουν ακόμα τεθεί.
Στρατηγική συνέντευξης
Πέρα από την ανάλυση του υπάρχοντος υλικού, οι BAUs είναι επίσης εξοπλισμένες να σχεδιάζουν προσεγγίσεις συνέντευξης προσαρμοσμένες σε συγκεκριμένα ψυχολογικά προφίλ. Συνδυάζουν συμπεριφορικές αρχές με επιστημονικές μεθόδους για να προετοιμάσουν τους ερευνητές για συνομιλίες υψηλού διακυβεύματος, ιδίως με άτομα που ενδέχεται να είναι εξοικειωμένα με τη διαχείριση θεσμικού ελέγχου ή να διαθέτουν νομικούς και επαγγελματικούς πόρους.
Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε μια υπόθεση που αφορά άτομα που δεν είναι συνηθισμένοι ύποπτοι. Δικηγόροι, δικαστές και πολιτικά πρόσωπα παρουσιάζουν πολύ διαφορετική δυναμική κατά τη διάρκεια συνέντευξης σε σχέση με τους συνηθισμένους υπόπτους. Το να γνωρίζει κανείς πώς να προσεγγίσει αυτές τις συνομιλίες, τι να ρωτήσει, με ποια σειρά και πώς να ερμηνεύσει τις απαντήσεις, είναι ξεχωριστή δεξιότητα και ακριβώς αυτή που οι BAUs είναι ειδικά εκπαιδευμένες να παρέχουν.
Ασυνήθιστο επίπεδο διερεύνησης
Οποιαδήποτε εξειδικευμένη ομάδα του FBI θα μπορούσε να εισφέρει ένα επίπεδο εξειδίκευσης στο οποίο οι κυπριακές αρχές δεν έχουν συνήθως πρόσβαση, και που θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικό σε μια υπόθεση όπου η αξιοπιστία των μαρτυριών και η συμπεριφορά εκείνων που τις δίνουν ενδέχεται τελικά να κρίνουν την έκβαση. Με την Europol ήδη ενεργή στον τομέα της ψηφιακής δικανικής ανάλυσης και την πιθανή προσθήκη αναλυτών του FBI τόσο στη συμπεριφορική όσο και στη δικανική διάσταση, η υπόθεση «Σάντη» θα μπορούσε σύντομα να στηρίζεται σε διεθνή εξειδίκευση σε επίπεδο ασυνήθιστο για την Κύπρο.
