Σοβαρές καταγγελίες για πρακτικές βίαιων επαναπροωθήσεων στον Έβρο φέρνει στο φως έρευνα του BBC από τους δημοσιογράφους Τζέσικα Πάρκερ και Κώστα Καλλέργη, η οποία δημοσιεύθηκε στις 14 Απριλίου 2026. Σύμφωνα με το βρετανικό κρατικό μέσο, η Ελληνική Αστυνομία φέρεται να στρατολογεί μετανάστες ως «μισθοφόρους» για τη συμμετοχή σε επιχειρήσεις εξαναγκαστικής επιστροφής αιτητών ασύλου στην Τουρκία.
Όπως αναφέρει το BBC, η έρευνα βασίζεται σε εσωτερικά αστυνομικά αρχεία, μαρτυρίες μεταναστών, πρώην εμπλεκομένων, καθώς και διαρρεύσαντα έγγραφα και πρακτικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται αναφορές συνοριοφυλάκων που περιγράφουν τη στρατολόγηση «μισθοφόρων» υπό την επίβλεψη ανώτερων στελεχών.
Το δημοσίευμα καταγράφει σειρά ισχυρισμών για βίαιη μεταχείριση μεταναστών, μεταξύ των οποίων ξυλοδαρμοί, ληστείες, εξευτελισμοί (όπως εξαναγκαστική αφαίρεση ρούχων) αλλά και καταγγελίες για σεξουαλική κακοποίηση. Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται το BBC, ορισμένα περιστατικά περιλαμβάνουν ακραία βία, με θύματα να ξυλοκοπούνται μέχρι λιποθυμίας.
Ενδεικτική είναι η μαρτυρία μετανάστη, ο οποίος ανέφερε ότι μασκοφόρος άνδρας αφαίρεσε ακόμη και την πάνα της κόρης του, αναζητώντας πολύτιμα αντικείμενα.
Στρατολόγηση και δράση «μισθοφόρων»
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC, οι φερόμενοι ως «μισθοφόροι» είναι οι ίδιοι μετανάστες, συνήθως προερχόμενοι από χώρες όπως το Πακιστάν, η Συρία και το Αφγανιστάν. Όπως καταγράφεται, επιβραβεύονται με μετρητά και κινητά τηλέφωνα που αποσπούν από άλλους μετανάστες, μαζί με προσωπικά έγγραφα.
Το BBC αναφέρει ότι η πρακτική αυτή φέρεται να εφαρμόζεται τουλάχιστον από το 2020, ενώ μαρτυρίες πρώην εμπλεκομένων δείχνουν ότι η στρατολόγηση γινόταν είτε οικειοθελώς είτε υπό εξαναγκασμό.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση Μαροκινού, ο οποίος σύμφωνα με το βρετανικό μέσο στρατολογήθηκε από Έλληνα αξιωματούχο λόγω της γνώσης αγγλικών. Όπως περιέγραψε, εντάχθηκε σε ομάδα υπό την ηγεσία Αφγανού και για διάστημα δέκα εβδομάδων συμμετείχε σε επιχειρήσεις επαναπροώθησης, φορτώνοντας μετανάστες σε βάρκες προς την Τουρκία, ελέγχοντας την καταλληλότητά τους και καταστρέφοντας αντικείμενα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποδεικτικά στοιχεία.
Καταγγελίες και από αστυνομικές πηγές
Σύμφωνα με το BBC, συνοριοφύλακας κατέθεσε σε πειθαρχική διαδικασία ότι είχαν ενημερώσει προϊσταμένους για πληροφορίες περί «μισθοφόρων» που βίαζαν μετανάστριες.
Επιπλέον, δύο μετανάστες και ένας πρώην «μισθοφόρος» ανέφεραν ότι υπήρχε εκτεταμένη χρήση βίας τόσο από τους ίδιους όσο και από μέλη της Ελληνικής Αστυνομίας.
Αστυνομική πηγή φέρεται να δήλωσε στο βρετανικό μέσο ότι «δεν υπάρχει στρατιώτης, αστυνομικός ή αξιωματικός της Frontex που να μην ξέρει ότι γίνονται επαναπροωθήσεις».
Ευρήματα ερευνών και εμπλοκή Frontex
Το BBC αναφέρεται και σε έρευνα που ξεκίνησε μετά από περιστατικό στον Έβρο στις 22 Ιουνίου 2023, η οποία κατέληξε στο Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex. Σύμφωνα με τα ευρήματα που επικαλείται, 10 έως 20 πολίτες τρίτων χωρών δρούσαν υπό την καθοδήγηση Ελλήνων αξιωματούχων.
Η ίδια έρευνα κατέγραψε απειλές, άσκηση βίας και επαναπροωθήσεις προς την Τουρκία, πρακτικές που, όπως επισημαίνεται, συνιστούν παραβίαση του ευρωπαϊκού δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σημειώνεται ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό, καθώς και άλλες υποθέσεις έχουν εξεταστεί από το ίδιο γραφείο.
Η θέση της ελληνικής κυβέρνησης
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σύμφωνα με το BBC, δήλωσε ότι είχε «πλήρη άγνοια» των εν λόγω καταγγελιών. Το βρετανικό μέσο σημειώνει επίσης ότι αρχικά οι ελληνικές αρχές δεν ανταποκρίθηκαν σε αίτημα για σχολιασμό.
Μερικές ώρες μετά το δημοσίευμα, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη στην Ελλάδα δήλωσε στην ΕΡΤ ότι «η προστασία των συνόρων της χώρας πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου, με πλήρη σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια». Παράλληλα, το Υπουργείο διευκρίνισε ότι οι καταγγελίες αφορούν περιστατικά που έλαβαν χώρα επί υπηρεσιακής κυβέρνησης το 2023, όταν η ελληνική βουλή είχε διαλυθεί λόγω επερχόμενων εκλογών. Διαβεβαίωσαν μάλιστα ότι οι καταγγελίες θα ληφθούν σοβαρά υπόψη και θα αξιολογηθούν «άμεσα και θεσμικά».
Το πλαίσιο των επαναπροωθήσεων
Οι επαναπροωθήσεις (pushbacks) αποτελούν πρακτική εξαναγκαστικής επιστροφής μεταναστών και αιτητών ασύλου χωρίς εξέταση των αιτημάτων τους, και, όπως αναγράφεται στο δημοσίευμα, θεωρούνται παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η συνοριακή γραμμή του Έβρου, μήκους περίπου 200 χιλιομέτρων, αποτελεί βασικό πέρασμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και φυλάσσεται εντατικά, τόσο από ελληνικές δυνάμεις όσο και από ευρωπαϊκές, συμπεριλαμβανομένης της Frontex.
Προηγούμενες αποκαλύψεις
Το BBC σημειώνει ότι δεν είναι η πρώτη φορά που διατυπώνονται τέτοιοι ισχυρισμοί, καθώς αντίστοιχη αποκάλυψη είχε δημοσιευθεί από ολλανδικό μέσο το 2022.
Υπενθυμίζεται ότι το 2021, κατα τη διάρκεια επίσκεψης του τότε Ολλανδού πρωθυπουργού, Μαρκς Ρούττε, έγινε κοινή δημοσιογραφική διάσκεψη με τον Κυριάκος Μητσοτάκη στο Μαξίμου. Ο δεύτερος έχασε την ψυχραιμία του με ερώτηση της Ολλανδής δημοσιογράφου, Ίνγκεμποργκ Μπέγκελ η οποία ασχολήθηκε με αντίστοιχα περιστατικά στα ελληνικά νησιά.
