Όλα τα μάτια στραμμένα στον ουρανό: «Περσείδες», έκλειψη ηλίου και ευθυγράμμιση πλανητών - Πού και πότε θα είναι ορατά τα αστρονομικά φαινόμενα

Απόψε το βράδυ κορυφώνεται το εντυπωσιακό αστρονομικό φαινόμενο των Περσείδων, προσφέροντας στους λάτρεις της παρατήρησης του ουρανού μια μοναδική ευκαιρία να απολαύσουν δεκάδες «πεφταστέρια» να διασχίζουν τον νυχτερινό θόλο. Η φετινή κορύφωση της βροχής διαττόντων αστέρων συνοδεύεται από τρία ακόμη αξιοσημείωτα ουράνια γεγονότα: έναν ασέληνο ουρανό που ευνοεί την παρατήρηση, την ολική έκλειψη Ηλίου που θα είναι ορατή από περιοχές της Ευρώπης αλλά όχι από την Κύπρο και μια εντυπωσιακή ευθυγράμμιση έξι πλανητών τα ξημερώματα της 13ης Αυγούστου.

Όπως αναφέρει ο αστροφυσικός Χρύσανθος Φάκας, το φαινόμενο των Περσείδων βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 17 Ιουλίου και θα διαρκέσει έως τις 24 Αυγούστου, με την κορύφωσή του να καταγράφεται απόψε και αύριο βράδυ.

«Οι διάττοντες αστέρες φαίνονται οπτικά να προέρχονται από τον αστερισμό του Περσέα και γι' αυτό φέρουν το όνομα Περσείδες», εξηγεί ο κ. Φάκας. Όπως σημειώνει, το ακτινοβόλο σημείο του φαινομένου βρίσκεται προς τη βορειοανατολική κατεύθυνση και οι καλύτερες ώρες παρατήρησης είναι μετά τις 11 το βράδυ, όταν ο αστερισμός ανέρχεται ψηλότερα στον ουρανό.

Ιδιαίτερα ευνοϊκές χαρακτηρίζονται οι συνθήκες παρατήρησης της φετινής βροχής. Σύμφωνα με τον κ. Φάκα, η Αυγουστιάτικη Πανσέληνος θα πραγματοποιηθεί στις 28 Αυγούστου, γεγονός που σημαίνει ότι κατά την κορύφωση του φαινομένου ο ουρανός θα είναι ασέληνος. Η απουσία σεληνιακού φωτός αναμένεται να επιτρέψει την παρατήρηση ακόμη και αμυδρότερων διαττόντων αστέρων, καθιστώντας το θέαμα ακόμη πιο εντυπωσιακό.

Ο Κυπριακός Οργανισμός Αστρονομίας συστήνει είτε οργανωμένες εκδηλώσεις, είτε για όσους «αναζητούν μια πιο ήσυχη και προσωπική συνάντηση με το φαινόμενο», ένα σκοτεινό σημείο μακριά από την φωτορύπανση της πόλης και τις οθόνες του κινητού.

Ολική έκλειψη Ηλίου και ευθυγράμμιση πλανητών

Η 12η Αυγούστου επιφυλάσσει ακόμη ένα σημαντικό αστρονομικό γεγονός, καθώς θα σημειωθεί ολική έκλειψη Ηλίου. Όπως διευκρινίζει ο Χρύσανθος Φάκας, το φαινόμενο δεν θα είναι ορατό από την Κύπρο. Η ολική έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη παρεμβάλλεται ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, αποκρύπτοντας πλήρως τον ηλιακό δίσκο για τους παρατηρητές που βρίσκονται εντός της ζώνης ολικότητας.

Σύμφωνα με την Αστρονομική Εταιρεία Κέρκυρας, η πορεία της έκλειψης θα ξεκινήσει από τον Αρκτικό Ωκεανό, ανοικτά των βόρειων ακτών της Ρωσίας, θα διασχίσει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τον Ατλαντικό Ωκεανό και θα καταλήξει στην Ισπανία. Στη βορειοδυτική και δυτική Ελλάδα το φαινόμενο θα είναι ελαφρώς ορατό λίγο πριν από τη δύση του Ηλίου, με τη Σελήνη να καλύπτει μόλις το 2,35% του ηλιακού δίσκου.

Παράλληλα, τα ξημερώματα της 13ης Αυγούστου, λίγο πριν από την ανατολή του Ηλίου, έξι πλανήτες θα βρεθούν στην ίδια περιοχή του ουρανού. Ο Δίας, ο Ερμής, ο Άρης, ο Ουρανός, ο Κρόνος και ο Ποσειδώνας θα συνθέσουν μια αξιοσημείωτη πλανητική ευθυγράμμιση, αν και ορισμένοι από αυτούς δεν θα είναι ορατοί με γυμνό μάτι και θα απαιτηθεί η χρήση τηλεσκοπίου ή κιαλιών.

Πώς δημιουργούνται οι Περσείδες

Σύμφωνα με τον Κυπριακό Οργανισμό Αστρονομίας, οι Περσείδες δημιουργούνται από τα μικροσκοπικά σωματίδια σκόνης που άφησε πίσω του ο κομήτης 109P/Swift-Tuttle κατά τα περάσματά του από το εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος.

Κάθε χρόνο η Γη διασχίζει αυτό το αόρατο νέφος υλικού και τα σωματίδια εισέρχονται στην ατμόσφαιρα με ταχύτητα περίπου 59 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Η έντονη τριβή με τα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας τα θερμαίνει και τα εξαϋλώνει, δημιουργώντας τις φωτεινές γραμμές που είναι γνωστές ως «πεφταστέρια».

Όπως εξηγεί και ο Χρύσανθος Φάκας, τα σώματα που εξαϋλώνονται πλήρως στην ατμόσφαιρα ονομάζονται μετέωρα ή διάττοντες αστέρες, ενώ όσα καταφέρνουν να φθάσουν μέχρι την επιφάνεια της Γης ονομάζονται μετεωρίτες. Οι ιδιαίτερα λαμπροί διάττοντες αστέρες είναι γνωστοί ως «βολίδες».

Η δραστηριότητα των Περσείδων μπορεί θεωρητικά να φτάσει έως και τους 100 διάττοντες αστέρες ανά ώρα κάτω από απόλυτα σκοτεινό και καθαρό ουρανό. Οι αστρονόμοι συνιστούν στους ενδιαφερομένους να επιλέξουν περιοχές μακριά από τα φώτα των πόλεων, να αφήσουν τα μάτια τους να προσαρμοστούν στο σκοτάδι για περίπου 20 λεπτά και να παρατηρούν τον ουρανό με γυμνό μάτι, χωρίς τη χρήση τηλεσκοπίου ή κιαλιών.

Για όσους επιλέξουν να κοιτάξουν απόψε ψηλά, ο αυγουστιάτικος ουρανός αναμένεται να προσφέρει μια από τις πιο εντυπωσιακές νύχτες του χρόνου, συνδυάζοντας το μεγαλύτερο σμήνος διαττόντων αστέρων του καλοκαιριού με σπάνια και ξεχωριστά αστρονομικά φαινόμενα.