Της απεσταλμένης του «Π», Μαρίνας Σχίζα
Σε μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις των τελευταίων ετών για την Κύπρο, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε ψήφισμα για τις επιπτώσεις της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου, αποδίδοντας ισχυρή πολιτική και ηθική αναγνώριση στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος τους και καλώντας σε διατήρηση της ιστορικής μνήμης και καταπολέμηση της ατιμωρησίας.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 575 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 43 αποχές, γεγονός που καταδεικνύει τη συντριπτική στήριξη της Ολομέλειας στις θέσεις που αναγνωρίζουν τις τραγικές συνέπειες της τουρκικής εισβολής για τις γυναίκες της Κύπρου.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 51 χρόνων από την τουρκική εισβολή και βασίστηκε στις εργασίες της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM), ενώ εισηγήτρια του ψηφίσματος ήταν η Ελληνίδα ευρωβουλευτής Ελεονώρα Μελέτη, η οποία έκανε λόγο για μια ιστορική πράξη δικαιοσύνης απέναντι στις γυναίκες που επί δεκαετίες παρέμεναν σιωπηλές.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναγνωρίζει ότι χιλιάδες γυναίκες υπέστησαν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής, μεταξύ των οποίων εκτοπισμό, απώλεια συγγενών, οικογενειακό διαχωρισμό, ψυχολογικό τραύμα, σεξουαλική βία και βιασμούς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατήρηση στο τελικό κείμενο της αναφοράς ότι ο βιασμός και κάθε μορφή σεξουαλικής βίας χρησιμοποιήθηκαν ως όπλα πολέμου, συνιστώντας σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των Συμβάσεων της Γενεύης. Το ψήφισμα καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τη στήριξη των επιζωσών, να τεκμηριώσουν τα εγκλήματα και να διασφαλίσουν ότι οι μαρτυρίες τους θα αποτελέσουν μέρος της ευρωπαϊκής ιστορικής μνήμης.
Η μάχη των τροπολογιών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η διαδικασία των τροπολογιών, καθώς κατά τις διαπραγματεύσεις κατατέθηκαν συνολικά δεκαέξι τροπολογίες από πολιτικές ομάδες και ευρωβουλευτές.
Υπηρξαν προσπάθειες να αφαιρεθούν ή να αμβλυνθούν οι αναφορές στην τουρκική εισβολή και να αντικατασταθούν από γενικότερες διατυπώσεις περί «σύγκρουσης» ή «γεγονότων του 1974». Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές δεν επικράτησαν.
Η πλειοψηφία της Ολομέλειας διατήρησε στο τελικό ψήφισμα όλες τις βασικές αναφορές:
- στην τουρκική εισβολή του 1974,
- στη συνεχιζόμενη κατοχή μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας,
- στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος γυναικών και κοριτσιών,
- στη χρήση του βιασμού και της σεξουαλικής βίας ως όπλων πολέμου,
- στην ανάγκη λογοδοσίας και καταπολέμησης της ατιμωρησίας.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτράπηκε η αποδυνάμωση του πολιτικού μηνύματος του ψηφίσματος και διατηρήθηκε η σαφής αναφορά στην ευθύνη της τουρκικής εισβολής για τα εγκλήματα που υπέστησαν οι γυναίκες της Κύπρου.
Ιστορική δικαίωση
Το ψήφισμα υπογραμμίζει ότι πολλές γυναίκες που υπήρξαν θύματα σεξουαλικής βίας δεν μίλησαν ποτέ δημόσια εξαιτίας του φόβου και του κοινωνικού στιγματισμού. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι η αναζήτηση της αλήθειας και της δικαιοσύνης παραμένει υποχρέωση της διεθνούς κοινότητας, ανεξάρτητα από το χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί ακόμη τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τις πολιτικές στήριξης των θυμάτων, να προωθήσουν την τεκμηρίωση των εγκλημάτων πολέμου και να διασφαλίσουν την ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στις διαδικασίες ειρήνευσης και επίλυσης συγκρούσεων, σύμφωνα με το θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών για τις γυναίκες, την ειρήνη και την ασφάλεια.
Ισχυρό μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα
Η έγκριση του ψηφίσματος αποτελεί μία από τις πιο ξεκάθαρες τοποθετήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κυπριακή τραγωδία του 1974. Με τη διατήρηση των σαφών αναφορών στην τουρκική εισβολή και στα εγκλήματα που διαπράχθηκαν σε βάρος των γυναικών, η Ολομέλεια έστειλε το μήνυμα ότι η ιστορική αλήθεια δεν μπορεί να παραγράφεται και ότι η μνήμη των θυμάτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των ευρωπαϊκών αξιών.
Για την Κυπριακή Δημοκρατία, η απόφαση συνιστά μια σημαντική πολιτική και ηθική δικαίωση, καθώς η Ευρώπη αναγνωρίζει επισήμως ότι οι γυναίκες της Κύπρου υπήρξαν θύματα εγκλημάτων πολέμου, των οποίων οι συνέπειες εξακολουθούν να σημαδεύουν την κυπριακή κοινωνία περισσότερο από μισό αιώνα μετά την τουρκική εισβολή.
