Σε μια κίνηση με έντονο πολιτικό συμβολισμό, οι ηγέτες της Σκωτίας, της Ουαλίας και της Βόρειας Ιρλανδίας υπέγραψαν τη Δευτέρα συμφωνία με την οποία ζητούν την προετοιμασία για συνταγματικές αλλαγές στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όπως μεταδίδει το Associated Press (AP), η πρωτοβουλία ενδέχεται να ενισχύσει τις αποσχιστικές τάσεις και να θέσει υπό νέα πίεση τη συνοχή της χώρας.
Οι πρώτοι υπουργοί των τριών ημιαυτόνομων περιοχών κάλεσαν τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ και την κυβέρνησή του να αποδεχθούν ότι το σημερινό συνταγματικό μοντέλο αλλάζει, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι το μέλλον τους βρίσκεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο μνημόνιο συναντίληψης που υπέγραψαν αναφέρουν ότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει σαφέστερη ένδειξη πως η κυριαρχία του Γουέστμινστερ πλησιάζει στο τέλος της.
Η ανακοίνωση έγινε περίπου δύο ημέρες μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υπέρ μιας ενωμένης Ιρλανδίας, κατά την επίσκεψή του στη χώρα με αφορμή τη διεξαγωγή του Irish Open σε γήπεδο γκολφ ιδιοκτησίας του.
Για πρώτη φορά, οι επικεφαλής και των τριών περιοχών προέρχονται από κόμματα τα οποία υποστηρίζουν είτε την ανεξαρτησία είτε, στην περίπτωση της Βόρειας Ιρλανδίας, την επανένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Απορρίπτει τα περί διάλυσης η βρετανική κυβέρνηση
Εκπρόσωπος του Άντι Μπέρναμ απέρριψε τη σχετική απειλή, υπογραμμίζοντας ότι ο πρωθυπουργός πιστεύει ακράδαντα στη διατήρηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση επικεντρώνεται περισσότερο στη μείωση του κόστους ζωής παρά στις συνταγματικές αντιπαραθέσεις.
Ο Τομ Γουέλς τόνισε ότι η χώρα λειτουργεί καλύτερα όταν οι πολίτες ενώνονται γύρω από κοινές αξίες και την επίλυση προβλημάτων, αντί να οδηγούνται στον διχασμό.
Η διευθύντρια του Κέντρου Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης, Νίκολα ΜακΓιούεν, χαρακτήρισε τη συνάντηση σημαντική σε συμβολικό επίπεδο, διευκρινίζοντας όμως ότι η συμφωνία δεν παράγει νομικά αποτελέσματα. Όπως εκτίμησε, η απειλή για τη συνοχή του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έχει αυξηθεί άμεσα.
Δημοψηφίσματα ζητούν Σκωτία και Βόρεια Ιρλανδία
Παρά την παραχώρηση διευρυμένων εξουσιών στη Σκωτία, την Ουαλία και τη Βόρεια Ιρλανδία στα τέλη της δεκαετίας του 1990, οι εντάσεις με την κεντρική κυβέρνηση του Λονδίνου δεν έχουν εκλείψει. Το Γουέστμινστερ εξακολουθεί να διατηρεί τον έλεγχο των εθνικών ζητημάτων, ενώ οι τρεις περιοχές διαθέτουν δικά τους κοινοβούλια και ορισμένο βαθμό αυτοδιοίκησης.
Ο πρώτος υπουργός της Σκωτίας Τζον Σουίνι και η πρώτη υπουργός της Βόρειας Ιρλανδίας Μισέλ Ο’Νιλ ζήτησαν τη διενέργεια δημοψηφισμάτων για το πολιτικό μέλλον των περιοχών τους. Αντίθετα, ο ηγέτης της Ουαλίας Ρουν απ Ιόργουερθ δεν έθεσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Οι τρεις ηγέτες εμφανίστηκαν με την κομματική και όχι τη θεσμική τους ιδιότητα. Η επιλογή αυτή ενδέχεται να συνδέεται με το μοντέλο συγκυβέρνησης στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου το Σιν Φέιν μοιράζεται την εξουσία με το ενωτικό Δημοκρατικό Ενωτικό Κόμμα.
Η αναπληρώτρια πρώτη υπουργός Έμα Λιτλ-Πένγκελι, μέλος του DUP, κατηγόρησε την Ο’Νιλ ότι εργαλειοποιεί το αξίωμά της. Η Μισέλ Ο’Νιλ απάντησε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη ιστορικές αλλαγές.
Στο προσκήνιο ξανά η ανεξαρτησία της Σκωτίας
Στο δημοψήφισμα του 2014, οι Σκωτσέζοι απέρριψαν την ανεξαρτησία με ποσοστό 55%, έναντι 45% που ψήφισε υπέρ. Σύμφωνα με τη ΜακΓιούεν, ωστόσο, η στήριξη προς την απόσχιση έχει αυξηθεί μετά το Brexit.
Ο Τζον Σουίνι εκτίμησε ότι, εάν πραγματοποιούνταν νέο δημοψήφισμα, η πλειοψηφία των πολιτών θα επέλεγε πλέον την ανεξαρτησία. Ο Μπέρναμ είχε δηλώσει ότι θα επέτρεπε μια τέτοια ψηφοφορία εφόσον υπήρχε «σαφής συναίνεση» στη Σκωτία, αργότερα όμως ενημέρωσε τον Σουίνι ότι το ζήτημα δεν τίθεται προς συζήτηση.
Η επανένωση της Ιρλανδίας
Η Συμφωνία της Μεγάλης Παρασκευής του 1998 προβλέπει δημοψήφισμα για την επανένωση της Ιρλανδίας, εφόσον οι ενδείξεις καταδεικνύουν ότι μια τέτοια πρόταση έχει πιθανότητες να εγκριθεί. Η βρετανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αναγκαίες προϋποθέσεις δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί. Για να προχωρήσει η επανένωση, θα απαιτείτο θετική ψήφος και στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η μεγαλύτερη πολιτική σημασία της συμφωνίας δεν βρίσκεται στην άμεση προοπτική διάλυσης του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά στη δέσμευση των τριών πλευρών να συνεργάζονται τακτικά. Μια τέτοια συμμαχία θα μπορούσε να ενισχύσει την πίεση προς το Λονδίνο και να διατηρήσει στο επίκεντρο το ερώτημα κατά πόσο εξακολουθεί να υπάρχει η αναγκαία συναίνεση για τη διατήρηση της Ένωσης.
