Το Κυπριακό μπορεί να δίνει την εντύπωση ενός πολιτικά παγωμένου ζητήματος, ωστόσο στην πραγματικότητα έχει υποστεί μια βαθιά «κοινωνιολογική μεταμόρφωση» τις τελευταίες δεκαετίες, υποστηρίζει ο Τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός, συγγραφέας και αρθρογράφος της Τ/κ εφημερίδας Οζγκιουρ, Μπουλούτ Ουνβάν.
Από διακοινοτική σύγκρουση σε κρίση θεσμών
Όπως αναφέρει μιλώντας στον «Π», το πρόβλημα ξεκίνησε ως αποτέλεσμα της σκόπιμης υποκίνησης διακοινοτικών συγκρούσεων, όμως σήμερα η βασική πηγή του αδιεξόδου δεν είναι πλέον οι δύο κοινότητες αλλά οι ίδιοι οι πολιτικοί θεσμοί που αναπαράγουν και συντηρούν το πρόβλημα.
Παράλληλα, σημειώνει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί σημαντικά ανοίγματα μέσω των οδοφραγμάτων, των δικοινοτικών δραστηριοτήτων και ορισμένων κοινών πολιτικών διαδικασιών. Για τους Τουρκοκύπριους, εξηγεί, η σημασία της επίλυσης του Κυπριακού δεν περιορίζεται μόνο στη σχέση τους με τους Ελληνοκύπριους. Συνδέεται άμεσα και με την ανάγκη επανακαθορισμού της σχέσης τους με την Τουρκία σε μια πιο ισότιμη και βιώσιμη βάση, καθώς το σημερινό μοντέλο χαρακτηρίζεται από μια ασύμμετρη εξάρτηση που δυσκολεύεται να επιβιώσει μακροπρόθεσμα.
Η επίσκεψη Ολγκίν σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων
Αναφερόμενος στην επίσκεψη της προσωπικής απεσταλμένης του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρίας Άνχελα Ολγκίν, εκτιμά ότι πραγματοποιείται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία. Όπως παρατηρεί, τα πολιτικά κατεστημένα σε πολλές χώρες του κόσμου δοκιμάζονται, όπως λόγου χάρη στο Ηνωμένο Βασίλιο, ενώ οι διεθνείς ισορροπίες ισχύος μεταβάλλονται ραγδαία.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, θεωρεί ότι η Κύπρος δεν μπορεί να παραμείνει ανεπηρέαστη. Εκφράζει μάλιστα την ελπίδα ότι η αποστολή της Ολγκίν θα συμβάλει στη δημιουργία των προϋποθέσεων για έναν συμβιβασμό, ο οποίος, όπως λέει, καθίσταται ολοένα και πιο αναπόφευκτος καθώς αναδιαμορφώνονται σύνορα, συμμαχίες και σφαίρες επιρροής σε παγκόσμιο επίπεδο.
Γιατί βλέπει πιθανότητες προόδου
Ο Μπουλούτ Ουνβάν εμφανίζεται αισιόδοξος για το ενδεχόμενο θετικών εξελίξεων στο Κυπριακό. Η αισιοδοξία του στηρίζεται σε δύο βασικούς παράγοντες. Πρώτον, εκτιμά ότι η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον την ίδια δυνατότητα μονομερούς ελέγχου επί της Κύπρου που διέθετε στο παρελθόν. Δεύτερον, θεωρεί ότι η ελληνοκυπριακή δεξιά δεν έχει πλέον την πολιτική ισχύ που απαιτείται για να εμποδίσει μια πιθανή συμφωνία.
Παρόλα αυτά, διευκρινίζει ότι η μορφή της λύσης που ενδέχεται να προκύψει ίσως να μην ανταποκρίνεται στο όραμα μιας ειρήνης που θα οικοδομηθεί από τις ίδιες τις δύο κοινότητες. Αντίθετα, ενδέχεται να πρόκειται κυρίως για μια πολιτική διευθέτηση που θα προκύψει μέσα από τις διεθνείς εξελίξεις και τους συσχετισμούς ισχύος. Ακόμη κι έτσι, θεωρεί ότι μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί πλέον ζωτική ανάγκη.
Η πολιτική ισορροπιών του Τουφάν Ερχιουρμάν
Σχολιάζοντας την πολιτική του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, Τουφάν Ερχιουρμάν, ο Ουνβάν εκτιμά ότι ακολουθεί συνειδητά μια πολιτική ισορροπιών.
Όπως αναφέρει, ο Τουφάν Ερχιουρμάν φαίνεται να πιστεύει ότι το πιο επικίνδυνο πράγμα που μπορεί να κάνει ένας Τουρκοκύπριος πολιτικός είναι να έχει μια ξεκάθαρη θέση ή ακόμη και να δίνει την εντύπωση ότι έχει. Αποφεύγει να υιοθετεί απόλυτες και ξεκάθαρες θέσεις, καθώς δεν επιθυμεί να συγκρουστεί ούτε με την Άγκυρα ούτε με σημαντικά τμήματα της τουρκοκυπριακής κοινωνίας.
Παρά τη στάση αυτή, πιστεύει ότι επιθυμεί πραγματικά μια λύση και επιχειρεί να φέρει την Τουρκία πιο κοντά σε αυτήν μέσα από μια προσεκτική πολιτική προσέγγιση. Θεωρεί, μάλιστα, ότι ακόμη και η απομάκρυνση από τη ρητορική που υιοθετούσε ο Ερσίν Τατάρ συνιστά από μόνη της μια μορφή προόδου για το πολιτικό κλίμα στα κατεχόμενα.
Οι καθημερινές συνέπειες του Κυπριακού
Πέρα από το πολιτικό σκέλος, ο Τουρκοκύπριος ακαδημαϊκός υποστηρίζει ότι σχεδόν κάθε πτυχή της καθημερινότητας των Τουρκοκυπρίων επηρεάζεται άμεσα από το άλυτο πολιτικό πρόβλημα.
Αναφέρει ως χαρακτηριστικά παραδείγματα την αδυναμία πραγματοποίησης απευθείας πτήσεων προς το εξωτερικό, την απουσία διεθνώς αναγνωρισμένου ταχυδρομικού συστήματος για ηλεκτρονικές αγορές, τις δυσκολίες εξαγωγής τοπικών προϊόντων και την έλλειψη σταθερού νομίσματος.
Κατά την άποψή του, οι επιπτώσεις επεκτείνονται και σε άλλους τομείς, όπως η αύξηση της εγκληματικότητας σε μια οικονομία που εξαρτάται ολοένα περισσότερο από αδιαφανείς και παράνομες ροές χρήματος, αλλά και η περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκαλεί ένα μοντέλο ανάπτυξης βασισμένο σχεδόν αποκλειστικά στην οικοδομική δραστηριότητα.
Ο φόβος της σταδιακής εξαφάνισης
Όλα αυτά, καταλήγει, «τροφοδοτούν έναν ολοένα και εντονότερο φόβο μέσα στην τουρκοκυπριακή κοινωνία: ότι η συνέχιση της συλλογικής της ύπαρξης καθίσταται ολοένα δυσκολότερη και ότι, εάν δεν υπάρξουν ουσιαστικές αλλαγές, η κοινότητα κινδυνεύει σταδιακά να χάσει τη συνοχή, την αυτονομία και τελικά την ίδια της την ύπαρξη μέσα σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα».
