Με μόλις 50 έως 55 κατοίκους σήμερα, η κοινότητα Σταυροκόννου της επαρχίας Πάφου συνεχίζει να δίνει τη δική της μάχη για επιβίωση, διατηρώντας ζωντανή την ιστορία, την παράδοση και την ταυτότητά της. Η κοινοτάρχης Ελένη Καμαρλίγκου, η οποία βρίσκεται στο τιμόνι της κοινότητας εδώ και μία δεκαετία, περιγράφει μια μικρή κοινότητα που παρά τις δυσκολίες αρνείται να εγκαταλειφθεί. Η κ. Καμαρλίγκου, με καταγωγή από την κατεχόμενη Μόρφου, ανέφερε ότι σήμερα στη Σταυροκόννου διαμένουν λίγοι Ελληνοκύπριοι, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στο χωριό μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και την ανταλλαγή πληθυσμών που ακολούθησε. Οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι μετακινήθηκαν στις κατεχόμενες περιοχές στα βόρεια του νησιού, ενώ Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες από τις κατεχόμενες περιοχές εγκαταστάθηκαν στην ελεύθερη Κύπρο και σε κοινότητες όπως η Σταυροκόννου. Η Ελένη Καμαρλίγκου είναι μία απ’ αυτούς.
Στην κοινότητα υπάρχουν αρκετές εξοχικές κατοικίες, κάποιες εξ αυτών είναι εγκαταλελειμμένες, ενώ σήμερα διαμένουν τρεις οικογένειες. Η ίδια θυμάται ότι όταν εγκαταστάθηκε στο χωριό το 1976, η περιοχή ήταν κυριολεκτικά μια ερημιά. «Τώρα η κατάσταση έχει διαφοροποιηθεί κάπως, όμως το κοινοτικό συμβούλιο δεν διαθέτει τους απαραίτητους πόρους. Όταν έχεις χρήματα μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα. Όταν δεν έχεις, δεν μπορείς να κάνεις σχεδόν τίποτα, αφού η κινητήριος δύναμη είναι τα χρήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Βαριά κληρονομιά
Η Σταυροκόννου κουβαλά έντονα τα σημάδια του παρελθόντος της. Στην κοινότητα δεσπόζουν η εγκαταλελειμμένη εκκλησία του Τιμίου Σταυρού και το μουσουλμανικό τέμενος του χωριού, μνημεία που θυμίζουν τη συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων αλλά και τις δύσκολες περιόδους που βίωσε ο τόπος, ιδιαίτερα κατά τις διακοινοτικές ταραχές του 1963-1964.
Οι ελάχιστοι μαθητές της κοινότητας φοιτούν σήμερα στο Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Χολετριών και στο Γυμνάσιο του Δήμου Ιεροκηπίας, ενώ η δημογραφική εικόνα παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη. Οι περισσότεροι κάτοικοι είναι συνταξιούχοι.
Όπως επισημαίνει η κοινοτάρχης, η εγκατάσταση νέων ανθρώπων στη Σταυροκόννου είναι εξαιρετικά δύσκολη, καθώς το χωριό δεν διαθέτει βασικές υποδομές και υπηρεσίες που θα μπορούσαν να προσελκύσουν νέες οικογένειες. «Η Σταυροκόννου είναι μια ερημιά», λέει χωρίς περιστροφές. Το μοναδικό καφενείο που λειτουργούσε κάποτε στην κοινότητα έχει πλέον κλείσει, ενώ το μικρό εκκλησάκι του χωριού, αφιερωμένο στον Τίμιο Σταυρό, λειτουργεί μόνο σε τακτά χρονικά διαστήματα. Παρά τις δυσκολίες, οι λιγοστοί κάτοικοι συνεχίζουν τον καθημερινό αγώνα για να κρατήσουν ζωντανό τον τόπο τους.
Φυσική ομορφιά
Χτισμένη σε υψόμετρο 410 μέτρων, η Σταυροκόννου βρίσκεται μέσα σε ένα επιβλητικό φυσικό τοπίο με βουνά, αγριολούλουδα, μοσφιλιές και αμυγδαλιές. Η κοινότητα συγκαταλέγεται στα αμπελοχώρια της Κύπρου, καθώς περιβάλλεται από αρκετούς αμπελώνες και πλούσια άγρια βλάστηση. Ο παραδοσιακός χαρακτήρας του οικισμού παραμένει αναλλοίωτος, με τα περισσότερα σπίτια να είναι πετρόχτιστα, μικρά και σε πολλές περιπτώσεις εγκαταλελειμμένα ή ερειπωμένα. Ιστορικά, η Σταυροκόννου υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους και πολυπληθέστερους τουρκοκυπριακούς οικισμούς της επαρχίας Πάφου. Η κοινότητα διαθέτει επίσης μία χαρακτηριστική πέτρα που αποτελεί τοπικό αξιοθέατο και σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες.
Το μεγάλο όραμα
Παρά τα οικονομικά προβλήματα, η κοινοτική αρχή προχωρεί στον σχεδιασμό ενός μεγαλεπήβολου έργου που φιλοδοξεί να καταστεί νέο σημείο αναφοράς για την περιοχή. Πρόκειται για την ανέγερση ενός μνημείου-σταυρού ύψους 20 μέτρων, ο οποίος θα είναι ορατός από μεγάλη απόσταση και θα συνδέεται άμεσα με την ιστορία και την ονομασία της κοινότητας. Σύμφωνα με την κ. Καμαρλίγκου, η Επιτροπή Μνημείων έχει ήδη επισκεφθεί την περιοχή και έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαιτούμενες άδειες. Παράλληλα, έχουν ζητηθεί σχετικές προσφορές για την υλοποίηση του έργου, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη και προσπάθειες συγκέντρωσης εισφορών. Όπως εξήγησε, ο σταυρός αποτελεί το κατεξοχήν σύμβολο της κοινότητας. «Ο σταυρός είναι το σήμα κατατεθέν της Σταυροκόννου. Η κοινότητα πήρε το όνομά της από τον σταυρό», ανέφερε. Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, ένας από τους ιστορικούς σταυρούς που σήμερα φυλάσσεται στο Όμοδος προερχόταν από τη Σταυροκόννου και μεταφέρθηκε εκεί για να προστατευθεί κατά τις ταραγμένες περιόδους του παρελθόντος. Μετά την ολοκλήρωση του μνημείου, επόμενος στόχος της κοινοτικής αρχής είναι η δημιουργία μονοπατιού της φύσης, το οποίο θα αναδείξει το φυσικό περιβάλλον της περιοχής και θα συμβάλει στην προσέλκυση επισκεπτών.
Κοντά στην Παναγία του Σίντη
Η Σταυροκόννου βρίσκεται 26 χιλιόμετρα ανατολικά της Πάφου, 63 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Λεμεσού και περίπου 124 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Λευκωσίας. Σε απόσταση μόλις έξι χιλιομέτρων βορειοανατολικά της κοινότητας βρίσκεται η ιστορική Παναγία του Σίντη, ένα από τα σημαντικότερα δείγματα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής στην Κύπρο. Το μνημείο περιλαμβάνεται στον κατάλογο προστασίας της UNESCO και λειτουργεί σήμερα ως ανοικτός μουσειακός και αρχαιολογικός χώρος, προσελκύοντας επισκέπτες χάρη στη σπουδαία ιστορική και αρχαιολογική του αξία.
Παρά τις αντιξοότητες, τη δημογραφική συρρίκνωση και τις οικονομικές δυσκολίες, η Σταυροκόννου εξακολουθεί να αντιστέκεται στη λήθη. Οι λιγοστοί κάτοικοί της, με μπροστάρη την κοινοτάρχη Ελένη Καμαρλίγκου, προσπαθούν να διατηρήσουν ζωντανή μια κοινότητα με βαθιές ρίζες στην ιστορία της κυπριακής υπαίθρου, ελπίζοντας ότι τα επόμενα χρόνια θα φέρουν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης και αναζωογόνησης του τόπου τους.
