Λεωφόρος Ιωσήφ Χ’’ Ιωσήφ για... ρεκόρ Γκίνες και ας πνίγεται στη κίνηση ο Στρόβολος: Σχεδόν μισό αιώνα στα συρτάρια η ανάπλαση

Όποιος οδηγεί καθημερινά στη λεωφόρο Ιωσήφ Χατζηιωσήφ στον Στρόβολο βιώνει μια ιδιότυπη κυκλοφοριακή παράνοια, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπος με το σκηνικό σχεδόν μισού αιώνα σχεδιασμών στην πλάτη μίας εκ των πιο πολυσύχναστων αρτηριών της πρωτεύουσας. Πρόκειται για έναν δρόμο που σχεδιάστηκε τη δεκαετία του '80 για να εξυπηρετήσει μια τελείως διαφορετική πόλη, τότε που στην περιοχή υπήρχαν χαμηλή δόμηση, ελάχιστα καταστήματα και κίνηση. Σήμερα, τέσσερις δεκαετίες μετά, το ίδιο έργο εξακολουθεί να παραμένει εγκλωβισμένο στις ίδιες παλιές υποδομές και να βρίσκεται σε φάση ωρίμανσης, την ίδια ώρα που γύρω του έχει γιγαντωθεί ένας από τους πιο πολυσύχναστους και ζωντανούς εμπορικούς άξονες της μείζονος Λευκωσίας. Κι όμως, ο σχεδιασμός, ο οποίος παραμένει στο συρτάρι 46 ολόκληρα χρόνια, προβλέπει μια ριζική μεταμόρφωση της περιοχής, η οποία, θεωρητικά πάντα, φιλοδοξεί να αλλάξει εντελώς τον κυκλοφοριακό χάρτη της πρωτεύουσας.

Τι προνοεί ο σχεδιασμός

Η παρέμβαση αφορά το τμήμα που ξεκινά από τη λεωφόρο Αθαλάσσας, στο ύψος των φώτων τροχαίας του Marks & Spencer, και φτάνει μέχρι τη λεωφόρο Σπύρου Κυπριανού, στα φώτα Ορφανίδη. Ο σχεδιασμός προνοεί τη μετατροπή του δρόμου σε λεωφόρο τεσσάρων λωρίδων, με δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση, μαζί με μια σειρά από συνοδευτικά έργα υποδομής. Σύμφωνα με το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, οι πρώτες απαλλοτριώσεις πραγματοποιήθηκαν ήδη από τις δεκαετίες του '80 και του '90, με την Πολεοδομία να χαρακτηρίζει τον άξονα πρωταρχικής σημασίας για τον στρατηγικό σχεδιασμό της Λευκωσίας. Αυτό συμβαίνει επειδή συνδέει απευθείας το κέντρο της πόλης με τη βιομηχανική περιοχή Στροβόλου, το στάδιο ΓΣΠ και το ευρύτερο δίκτυο που οδηγεί στον περιμετρικό αυτοκινητόδρομο και τη Λακατάμια, έπειτα και από το πρόσφατο άνοιγμα της Δημήτρη Χριστόφια (Αργυρουπόλεως).

Τους ξεπέρασαν

Στα χρόνια που μεσολάβησαν, η ανάπτυξη της πόλης προχώρησε ταχύτερα από τις κρατικές διαδικασίες, ενώ η περιοχή άλλαξε ριζικά. Νέες πολυκατοικίες, σύγχρονα συγκροτήματα γραφείων, ιδιωτικά και δημόσια σχολεία, εμπορικά καταστήματα και χώροι εστίασης δημιουργήθηκαν κατά μήκος του άξονα, αυξάνοντας τον καθημερινό όγκο των μετακινήσεων. Έτσι, η Ιωσήφ Χατζηιωσήφ έπαψε προ πολλού να εξυπηρετεί μόνο τους κατοίκους των γειτονιών που την περιβάλλουν και μετατράπηκε σε έναν κομβικό άξονα για χιλιάδες οδηγούς, οι οποίοι κινούνται καθημερινά προς τις λεωφόρους Αθαλάσσας, Σταυρού και Σπύρου Κυπριανού, τη βιομηχανική περιοχή και τις νότιες εισόδους της Λευκωσίας. Το αποτέλεσμα είναι γνώριμο σε όποιον τύχει να περάσει από εκεί σε ώρες αιχμής, καθώς σχηματίζονται ατελείωτες ουρές και καταγράφεται μεγάλη δυσκολία εξόδου από τους γειτονικούς παρόδιους δρόμους. Η παρουσία του λυκείου αλλά και του ιδιωτικού σχολείου στον παράλληλο δρόμο, καθώς και άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση το πρωί και το μεσημέρι, ενώ η συνεχής εμπορική κίνηση κρατά τον δρόμο στο κόκκινο καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Το πρόβλημα επομένως δεν έγκειται απλώς στο αν θα κινούνται τα αυτοκίνητα πιο γρήγορα, αλλά αγγίζει την καθημερινή ασφάλεια των πεζών, τη βιωσιμότητα των τοπικών επιχειρήσεων, την προσβασιμότητα των περιοίκων και την ποιότητα των δημόσιων συγκοινωνιών. Γι' αυτό ακριβώς, ένας σχεδιασμός που έγινε στο χαρτί περισσότερα από σαράντα χρόνια πριν, δεν μπορεί να εφαρμοστεί σήμερα, χωρίς να ληφθούν υπόψη τα νέα δεδομένα της περιοχής.

Τέσσερις λωρίδες και διαφωνίες

Το βασικότερο κομμάτι του σχεδιασμού είναι η διαπλάτυνση του δρόμου σε τέσσερις λωρίδες, αλλά η πιο πολυσυζητημένη παρέμβαση αφορά τη δημιουργία κυκλικού κόμβου στη συμβολή της Ιωσήφ Χατζηιωσήφ με τη λεωφόρο Σταυρού, κοντά στο γνωστό περίπτερο Οκτάγωνο. Πρόκειται για ένα σημείο που σήμερα διασταυρώνονται τεράστιες κυκλοφοριακές ροές και προκαλείται καθημερινά κυκλοφοριακή συμφόρηση. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι από το Ολυμπιακό Μέγαρο μέχρι τα φώτα της συμβολής των Χατζηιωσήφ και Σταυρού, ο δρόμος θα είναι τεσσάρων λωρίδων. Ωστόσο, όταν περνάς στην απέναντι πλευρά της Σταυρού, ο δρόμος παραμένει ως έχει. Επιπλέον, το πλάνο περιλαμβάνει νέες διαβάσεις πεζών, σύγχρονες στάσεις λεωφορείων και ρυθμίσεις για παρόδια στάθμευση, ενώ το Τμήμα Δημοσίων Έργων αναφέρει ότι η σχετική κυκλοφοριακή μελέτη έχει ολοκληρωθεί και το έργο έχει λάβει την έγκριση από την Τεχνική Επιτροπή του Κεντρικού Φορέα Επίλυσης Κυκλοφοριακών Προβλημάτων. Παρ' όλα αυτά, οι σχεδιασμοί αυτοί δεν αντιμετωπίζονται από όλους με ενθουσιασμό, αφού κάτοικοι και καταστηματάρχες της περιοχής Σταυρού εκφράζουν έντονες επιφυλάξεις. Φοβούνται ότι μια λύση που στοχεύει κυρίως στην ταχεία διέλευση των οχημάτων ενδέχεται να πλήξει την τοπική αγορά, να περιορίσει κι άλλο τις θέσεις στάθμευσης και να αλλοιώσει τον γειτονικό χαρακτήρα της περιοχής. Η ανησυχία αυτή οδήγησε το 2025 στη συγκρότηση μιας Ομάδας Πρωτοβουλίας, η οποία ζήτησε να προηγηθούν μια ανεξάρτητη μελέτη βιώσιμης κινητικότητας και ουσιαστικός διάλογος με την τοπική κοινωνία. Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Στροβόλου Σταύρος Σταυρινίδης ξεκαθάρισε ότι ο δήμος θα τοποθετηθεί αφού πρώτα ακούσει τις απόψεις των δημοτών και των επαγγελματιών, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι την ευθύνη του έργου φέρουν το Τμήμα Πολεοδομίας και τα Δημόσια Έργα, και όχι η τοπική αρχή. Αυτός ο καταμερισμός αρμοδιοτήτων αναδεικνύει μια διαχρονική παθογένεια των υποδομών στην Κύπρο, καθώς όταν οι ευθύνες μοιράζονται μεταξύ υπουργείων, τμημάτων και τοπικής αυτοδιοίκησης, οι διαδικασίες καθυστερούν και οι πολίτες δυσκολεύονται να καταλάβουν ποιος έχει την τελική ευθύνη. Παράλληλα, ο Δήμος Στροβόλου έχει ξεκινήσει δική του πρωτοβουλία για την αισθητική και εμπορική αναβάθμιση του άξονα Σταυρού και Ιφιγενείας, συμφωνώντας με την Πολεοδομία να αναλάβει την τοπογραφική αποτύπωση των δρόμων ώστε να προχωρήσουν οι ειδικές μελέτες.

Ένα χρονοδιάγραμμα στον αέρα

Δέον να σημειωθεί ότι σε δηλώσεις του στον «Πολίτη» τον Μάρτιο του 2025, ο δήμαρχος Στροβόλου εξέφραζε την εκτίμηση ότι το έργο θα έβγαινε σε προσφορές από τα Δημόσια Έργα και την Πολεοδομία μέχρι το τέλος του ίδιου έτους, επιβεβαιώνοντας παράλληλα τις τέσσερις λωρίδες και τον κυκλικό κόμβο στο Οκτάγωνο. Φτάνοντας, όμως, στα μέσα Αυγούστου 2026, η εικόνα παραμένει θολή. Στη δική του επίσημη τοποθέτηση προς τον «Π», το Υπουργείο Μεταφορών μετά από σχετικό ερώτημά μας, απάντησε ότι το έργο βελτίωσης και αναβάθμισης των λεωφόρων Ιωσήφ Χατζηιωσήφ και Σταυρού αποτελεί πολεοδομικό σχεδιασμό του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Όπως αναφέρει το αρμόδιο υπουργείο, η παρέμβαση αφορά συνολικό μήκος τριών χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα δύο χιλιόμετρα αφορούν την Ιωσήφ Χατζηιωσήφ και το ένα χιλιόμετρο τη λεωφόρο Σταυρού μέχρι τον κυκλικό κόμβο υποστράτηγου Τάσου Μάρκου, με την προκαταρκτική εκτίμηση του κόστους να ανέρχεται στα 15 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Παράλληλα, το υπουργείο διευκρινίζει ότι το έργο περιλαμβάνει δρόμο τεσσάρων λωρίδων κυκλοφορίας, ποδηλατόδρομους, περιορισμένους παρόδιους χώρους στάθμευσης, πεζοδρόμια, χώρους πρασίνου, τοπιοτέχνηση καθώς και υπογειοποιήσεις ή αναβαθμίσεις των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Παρότι το υπουργείο υπογραμμίζει ότι το έργο αποτελεί κύρια προτεραιότητα για τα Δημόσια Έργα και την Πολεοδομία για κυκλοφοριακούς λόγους, ταυτόχρονα καθιστά σαφές ότι η προκήρυξη βρίσκεται ακόμη στον αέρα. Κι αυτό γιατί αυτήν την περίοδο ετοιμάζονται τα κατασκευαστικά σχέδια, ενώ για να προωθηθεί η προσφοροδότηση προαπαιτούνται η ολοκλήρωση της μελέτης, η εξασφάλιση της συναίνεσης του Δήμου Στροβόλου αλλά και η ολοκλήρωση των διαδικασιών απαλλοτρίωσης. Αυτή η τοποθέτηση αφήνει ουσιαστικά ανοικτό το ζήτημα, καθώς η απουσία συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος παραπέμπει σε μια γνώριμη τακτική μετάθεσης ευθυνών στο μέλλον, που η γραφειοκρατία βαφτίζεται ωρίμανση και οι καθυστερήσεις αντιμετωπίζονται ως κάτι το φυσιολογικό. Στο μεταξύ, η πολιτεία προχωρά σε μικρές και αποσπασματικές παρεμβάσεις, όπως η νέα διάβαση πεζών τύπου Pelican που τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές Ιουλίου του 2026 στο τμήμα μεταξύ της λεωφόρου Αθαλάσσας και της οδού Περικλέους. Αναμφίβολα πρόκειται για μια θετική προσθήκη για την ασφάλεια των πεζών, όμως τέτοιες ενέργειες αποτελούν απλώς τοπικές βελτιώσεις και όχι συνολική λύση για έναν οδικό άξονα που έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όριά του.

Η ιστορία του ονόματος

Πίσω από τις καθυστερήσεις και τα κυκλοφοριακά αδιέξοδα, η λεωφόρος κουβαλά τη δική της ξεχωριστή ιστορία, αφού φέρει το όνομα του Ιωσήφ Χατζηιωσήφ, του πρώτου δημάρχου Στροβόλου, ο οποίος υπηρέτησε τον δήμο από το 1986 έως το 1996. Η ονοματοδοσία έγινε το 1997, όσο ο ίδιος βρισκόταν ακόμη εν ζωή, γεγονός που αποτελεί μια εξαιρετικά σπάνια τιμή. Σύμφωνα με παλαιότερη αφήγηση του διαδόχου του στη δημαρχία Σάββα Ηλιοφώτου, η τελετή εκείνη είχε τη δική της παρασκηνιακή ένταση, καθώς στελέχη του ΔΗΣΥ είχαν ζητήσει από τον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Γλαύκο Κληρίδη να μην παραστεί στην εκδήλωση επειδή ο Χατζηιωσήφ είχε στηρίξει έναν ανεξάρτητο υποψήφιο. Ο Κληρίδης, όμως, απέρριψε την πίεση, δηλώνοντας πως ως Πρόεδρος οφείλει να τιμήσει τον πρώτο δήμαρχο του Στροβόλου. Όταν ο Σάββας Ηλιοφώτου είπε τότε στον Ιωσήφ Χατζηιωσήφ ότι στον δρόμο που θα έφερε το όνομά του θα πραγματοποιούνταν στο μέλλον οι μεγάλες στρατιωτικές παρελάσεις, εκείνος συγκινήθηκε βαθιά, και η λεωφόρος συνδέθηκε πράγματι με τις επίσημες παρελάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δυστυχώς, όμως, συνδέθηκε και με μια δεύτερη, λιγότερο τιμητική πραγματικότητα, αυτή ενός δημόσιου έργου που σχεδιάστηκε όταν η Λευκωσία ήταν μια εντελώς διαφορετική πόλη και που δεκαετίες μετά ακόμα ψάχνει την ημερομηνία έναρξής του.