Υπόθεση με… πάρα πολύ «ψωμί» αποδεικνύεται ότι ήταν και θα είναι η υπόθεση με τα έγγραφα των Κεντρικών Φυλακών που βρέθηκαν τον Απρίλιο του 2024 σε οικία αρχιδεσμοφύλακα στη Λευκωσία. Το περιεχόμενο της 58σέλιδης ενδιάμεσης απόφασης του Κακουργιοδικείου Λευκωσίας είναι αρκούντως ενδεικτικό για τη σοβαρότητα της υπόθεσης, αλλά και του περιεχομένου του εγγράφων, μερικά από τα οποία άπτονται ακόμη και ζητημάτων εθνικής ασφάλειας. Με την ενδιάμεση απόφαση του Κακουργιοδικείου εξετάστηκε το αίτημα που ήγειρε η υπεράσπιση, αναφορικά με την άρνηση της Κατηγορούσας Αρχής να παραδώσει στους κατηγορουμένους αντίγραφα, μέρους του μαρτυρικού υλικού, στο οποίο περιλαμβάνονται έγγραφα τα οποία παραδόθηκαν στην υπεράσπιση υπό μορφή αντιγράφου με απαλείψεις κάποιων στοιχείων, καθώς και έγγραφα και ηλεκτρονικά αρχεία για τα οποία δεν παραδόθηκαν αντίγραφα.
Πέρα από την κατάληξη της απόφασης του Δικαστηρίου, το οποίο έκρινε ότι η άρνηση της Κατηγορούσας Αρχής να παραδώσει το επίδικο υλικό, αφού εξετάστηκε αυτοτελώς ως προς κάθε κατηγορία, με βάση το συγκεκριμένο περιεχόμενο του υλικού, κρίνεται δικαιολογημένη, προκύπτουν σημαντικά στοιχεία σε σχέση με το περιεχόμενο των εγγράφων τα οποία είχαν βρεθεί … τυχαία και αφορούν μείζονος σημασίας θέματα. Υπενθυμίζεται ότι έγγραφα είχαν βρεθεί στην οικία του αρχιδεσμοφύλακα, στο πλαίσιο έρευνας που διενήργησε η Αστυνομία για άλλη υπόθεση που διερευνούσε εναντίον του.
Κατηγοριοποίηση 392 εγγράφων
Στη δικαστική απόφαση αναλύονται στο βαθμό που είναι δυνατό στην παρούσα φάση της δικαστικής διαδικασίας, τα 392 έγγραφα τα οποία δεν δόθηκαν στους συνηγόρους υπεράσπισης των 8 κατηγορουμένων και επιτρέπεται μόνο η επιθεώρησή τους και η διατήρηση σημειώσεων χωρίς τη φωτογράφισή τους. Μεταξύ άλλων στα έγγραφα εντοπίζεται αλληλογραφία σχετική με:
- Σχέδια δράσης και εκκένωσης του Τμ. Φυλακών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
- Το πρόγραμμα προστασίας μαρτύρων μεταξύ Αστυνομίας, Νομικής Υπ. και Τμ. Φυλακών και πρακτικά συσκέψεων υπό τον Γεν. Εισαγγελέα για μέτρα ασφαλούς κράτησης.
- Την εκτέλεση ενταλμάτων σύλληψης των Βρετανικών Βάσεων εναντίον Κυπρίων που διαμένουν στην ΚΔ.
- Πρακτικά και εκθέσεις σχετικά με τη λειτουργία και ασφάλεια των Κεντρικών Φυλακών, τα μέτρα προστασίας που λαμβάνονται, τα συστήματα ασφαλείας και τις αδυναμίες τους.
Εντοπίζονται επίσης:
- Εμπιστευτικές οδηγίες και διαταγές για αυξημένα μέτρα ασφάλειας στις Κεντρικές Φυλακές, συνοδείες καταδίκων και καθήκοντα προσωπικού.
- Εμπιστευτική αλληλογραφία μεταξύ Αστυνομίας και Τμ. Φυλακών για τη λειτουργία συστημάτων που χρησιμοποιεί η Αστυνομία.
- Αλληλογραφία Αστυνομίας και Τμ. Φυλακών σε σχέση με πληροφορίες για παράνομες ή εγκληματικές δραστηριότητες, πιθανές αποδράσεις, επηρεασμό μαρτύρων και απειλές.
- Αλληλογραφία Τμ. Φυλακών και Νομικής Υπηρεσίας αναφορικά με συγκεκριμένο κρατούμενο.
- Αλληλογραφία σχετική με επιθέσεις, κακόβουλες ενέργειες ή απειλές εναντίον δεσμοφυλάκων και μέτρα προστασίας τους.
- Αλληλογραφία σχετική με άδειες οπλοφορίας δεσμοφυλάκων.
- Εκθέσεις Ελεγκτικής Υπ. με πληροφορίες σχετικές με συστήματα ασφαλείας του Τμ. Φυλακών και τις αδυναμίες τους.
- Αλληλογραφία για την κατάσταση του οπλισμού των Κεντρικών Φυλακών.
- Εμπιστευτική αλληλογραφία για τη συνεργασία μεταξύ Φυλακών και Αστυνομίας κατά τη διερεύνηση ποινικών αδικημάτων και την εκτέλεση ενταλμάτων έρευνας εντός φυλακών.
- Απόρρητη έκθεση γεγονότων που αφορά συγκεκριμένο αστυνομικό.
- Υλικό διοικητικής έρευνας που αφορά συγκεκριμένο αστυνομικό.
- Σχέδια Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτων Αναγκών για κινδύνους, εξωτερικές απειλές, σχέδια δράσης της ΚΔ και ενέργειες εκκένωσης των Κεντρικών Φυλακών.
Στην ενδιάμεση απόφαση του Κακουργιοδικείου περιγράφεται ακροθιγώς το περιεχόμενο των εγγράφων, σε τέτοιο βαθμό ώστε, να δικαιολογείται – κατά την κρίση του δικαστηρίου- η απόφαση να μην παραχωρηθούν αντίγραφα των επίμαχων εγγράφων στους συνηγόρους υπεράσπισης. Στα πιο σημαντικά σημεία ανά κατηγορία αναφέρονται τα πιο κάτω.
Σχέδια Φυλακών
«Από την εξέταση, διαπιστώσαμε ότι πρόκειται για ηλεκτρολογικά, τοπογραφικά, αρχιτεκτονικά και άλλα σχέδια, κατόψεις των Κεντρικών Φυλακών, καθώς και όροι συμβολαίου που αφορούν τεχνικές προδιαγραφές, όπως και συναφείς επιστολές. Τα έγγραφα αυτά, μεταξύ άλλων, αποτυπώνουν πληροφορίες σχετικές με τη διάταξη, τις εγκαταστάσεις και την υποδομή των Κεντρικών Φυλακών. Οι συναφείς επιστολές συμπληρώνουν μέρος των πληροφοριών αυτών και δεν αξιολογούνται αποσπασματικά από τα σχέδια στα οποία αναφέρονται. Η παράδοση και κατοχή αντιγράφων του υλικού αυτού, με τη συνακόλουθη δυνατότητα περαιτέρω αντιγραφής και διάδοσής τους, είναι ικανή να δημιουργήσει πραγματικό κίνδυνο για την ασφάλεια του σωφρονιστικού ιδρύματος. Η προστασία της ασφάλειας των φυλακών συνιστά σημαντικό δημόσιο συμφέρον».
Σχέδια εκκένωσης
«Πρόκειται για αλληλογραφία, σχέδια και συναφές υπηρεσιακό υλικό στο πλαίσιο της πολιτικής σχεδίασης έκτακτων αναγκών, το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, κινδύνους και εξωτερικές απειλές, σχέδια δράσης της ΚΔ και ενέργειες που συνδέονται με την εκκένωση των Κεντρικών Φυλακών. Η Κατηγορούσα Αρχή επικαλέστηκε (...) το άρθρο 7(4) του Κεφ. 155 που αφορά τον κίνδυνο σοβαρής βλάβης της εθνικής ασφάλειας της Δημοκρατίας. Μεταξύ άλλων, στα εν λόγω έγγραφα καταγράφονται στοιχεία που αφορούν ασκήσεις πολιτικής σχεδίασης έκτακτων αναγκών με την ονομασία "ΚΡΟΝΟΣ", σχέδια εκκένωσης σε περίπτωση πολέμου ή άλλης έκτακτης περίστασης, υλικό σχετικό με εθνικό σχεδιασμό αντιμετώπισης τρομοκρατικών απειλών, ή επιθέσεων με drones, καθώς και υλικό που αφορά την υλοποίηση συμφωνίας με το Ην. Βασίλειο για μη στρατιωτικές αναπτύξεις στις Βάσεις όπου συζητούνται μεταξύ άλλων, ζητήματα ασφαλείας και εθνικού σχεδιασμού. Από την εξέταση των ίδιων των εγγράφων διαπιστώνουμε ότι το περιεχόμενό τους δεν εξαντλείται στους γενικούς αυτούς τίτλους, αλλά περιλαμβάνει ειδικότερες πληροφορίες για εκτιμώμενους κινδύνους, σχεδιαζόμενες αντιδράσεις, μέτρα και ενέργειες των αρμόδιων αρχών».
Όπλα δεσμοφυλάκων
«Από την εξέταση των εγγράφων διαπιστώνουμε ότι το υλικό αφορά συγκεκριμένα αιτήματα οπλοφορίας δεσμοφυλάκων και περιλαμβάνει στοιχεία ταυτοποίησής τους, αναφορές στους λόγους προσωπικής ασφάλειας που προβάλλονται προς υποστήριξη των αιτημάτων και υπηρεσιακές εκτιμήσεις ως προς τους κινδύνους που ενδέχεται να συντρέχουν και τη σχέση τους με τα καθήκοντα των συγκεκριμένων λειτουργών. Περιλαμβάνει, επίσης, πληροφορίες σχετικές με συγκεκριμένα όπλα, τη διάρκεια ισχύος συγκεκριμένης άδειας οπλοφορίας, τα στοιχεία που ζητούνται για σκοπούς επανεξέτασής της, καθώς και πληροφορίες προσωπικού χαρακτήρα που τέθηκαν ενώπιον της αρμόδιας αρχής κατά την εξέταση σχετικού αιτήματος».
Εγκληματικές ενέργειες
«Το περιεχόμενό τους αφορά πληροφορίες για παράνομες ή εγκληματικές δραστηριότητες, πιθανές αποδράσεις, επηρεασμό μαρτύρων, απειλές ή άλλες εγκληματικές ενέργειες σε βάρος συγκεκριμένων προσώπων, καθώς και επιθέσεις ή απειλές εναντίον δεσμοφυλάκων και τα μέτρα που λήφθηκαν για την προστασία τους. Οι δύο κατηγορίες συνεξετάζονται, επειδή ως προς αυτές η Κατηγορούσα Αρχή επικαλείται την ανάγκη προστασίας σημαντικού δημόσιου συμφέροντος, το οποίο συνδέει με την αποτελεσματική πρόληψη και διερεύνηση ποινικών ή άλλων παράνομων ενεργειών, την ασφαλή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ Αστυνομίας και Τμ. Φυλακών και, ειδικότερα ως προς τους δεσμοφύλακες, με την αποτροπή της στοχοποίησης ή του εκφοβισμού τους και της υπονόμευσης των μέτρων που έχουν ληφθεί για την προστασία τους. Η κρίση μας δεν στηρίζεται στην απλή αναφορά σε εγκληματικές δραστηριότητες ή απειλές, αλλά στο κατά πόσον το συγκεκριμένο περιεχόμενο των εγγράφων είναι ικανό να αποκαλύψει τον τρόπο δράσης ή αντίδρασης των αρμόδιων αρχών, να εκθέσει πρόσωπα που απειλούνται ή να υπονομεύσει συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης ή προστασίας. Από την εξέταση των εγγράφων διαπιστώνουμε ότι μέρος του υλικού περιλαμβάνει πληροφορίες από τις οποίες μπορούν να ταυτοποιηθούν πρόσωπα που παρείχαν πληροφορίες, πρόσωπα εναντίον των οποίων φέρονται να στρέφονται απειλές ή σχεδιαζόμενες ενέργειες και μέλη του προσωπικού για τα οποία λήφθηκαν συγκεκριμένα μέτρα προστασίας. Περιλαμβάνονται, επίσης, πληροφορίες για χρόνους, χώρους, κινήσεις, τρόπους δράσης και μέτρα αντίδρασης, καθώς και, σε σημαντικό μέρος της σχετικής αλληλογραφίας, υπηρεσιακές οδηγίες ή καταγραφές ενεργειών που έγιναν ή επρόκειτο να γίνουν ως αντίδραση στις πληροφορίες που είχαν περιέλθει στις αρχές».
Σχέδια εκκένωσης
«Το υλικό περιλαμβάνει εκδοχές και τμήματα σχεδίων εκκένωσης των φυλακών, τα παραρτήματά τους και συναφή αλληλογραφία που αφορά την έγκριση, αναθεώρηση και επικαιροποίησή τους. Το περιεχόμενο δεν περιορίζεται στη γενική γνώση ότι υφίστανται σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, αλλά αποτυπώνει ειδικότερες οργανωτικές και επιχειρησιακές ρυθμίσεις, περιλαμβανομένων των σταδίων ενεργοποίησης, της αλυσίδας διοίκησης, της κατανομής αρμοδιοτήτων, της διαδοχής των προβλεπόμενων ενεργειών, των διαδικασιών επικοινωνίας, μετακίνησης και εκκένωσης, καθώς και της διάθεσης προσωπικού, μέσων και εξοπλισμού και του συντονισμού των εμπλεκόμενων υπηρεσιών».
Αδυναμίες συστημάτων ασφάλειας
«Διαπιστώνουμε ότι τα έγγραφα αυτά δεν περιορίζονται σε γενικές αναφορές περί ασφάλειας. Περιλαμβάνουν συγκεκριμένες πληροφορίες για τα συστήματα ασφαλείας, την εγκατάσταση και τη λειτουργία αυτών, τις δυνατότητες και τις διαπιστωμένες αδυναμίες τους, αδυναμίες σε ηλεκτρονικές εγκαταστάσεις του Τμ. Φυλακών, καθώς και υπηρεσιακές εκτιμήσεις ή ενέργειες που συνδέονται με την αντιμετώπιση των αδυναμιών αυτών. Το υλικό αποκαλύπτει, συνεπώς, όχι μόνο την ύπαρξη μέτρων ή συστημάτων ασφαλείας, αλλά μη δημόσιες πληροφορίες σχετικές με συστήματα απενεργοποίησης κινητής τηλεφωνίας και ηλεκτρονικής παρακολούθησης, τη λειτουργία και τις δυσλειτουργίες αυτών, αλλά και άλλων ηλεκτρονικών εγκαταστάσεων του Τμ. Φυλακών, καθώς και ενέργειες που έγιναν ή προγραμματίστηκαν για αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων. Η παράδοση αντιγράφων του υλικού, με τη συνακόλουθη δυνατότητα περαιτέρω αντιγραφής και διάδοσής του, θα μπορούσε να διευκολύνει τον εντοπισμό και την αξιοποίηση συγκεκριμένων αδυναμιών και σημείων ευπάθειας και, κατ’ επέκταση, να μειώσει την αποτελεσματικότητα των μέτρων ασφαλείας».
Μάρτυρες προστασίας
« …περιλαμβάνονται πληροφορίες που αφορούν τους χώρους και τις συνθήκες προστασίας ή κράτησης, κινήσεις και μετακινήσεις προστατευόμενων προσώπων, εξατομικευμένες αξιολογήσεις κινδύνου και απειλών, καθώς και τον τρόπο, τον χρόνο και τις συνθήκες εφαρμογής συγκεκριμένων μέτρων προστασίας και διαπιστωμένες αδυναμίες τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στοιχεία ταυτοποίησης προστατευόμενων προσώπων ή άλλων εμπλεκομένων αποκτούν πρόσθετη σημασία ακριβώς λόγω της σύνδεσής τους με τις πληροφορίες αυτές. Από την εξέταση του ίδιου του υλικού διαπιστώνουμε ότι η παράδοση και κατοχή αντιγράφων που περιέχουν τις πληροφορίες αυτές, με τη συνακόλουθη δυνατότητα περαιτέρω αντιγραφής και διάδοσής τους, θα μπορούσε να διευκολύνει τον εντοπισμό προστατευόμενων προσώπων, την πρόβλεψη κινήσεων ή μετακινήσεών τους, την αναγνώριση σημείων ευπάθειας στην προστασία τους ή την παράκαμψη συγκεκριμένων μέτρων ασφαλείας. Ο κίνδυνος δεν είναι υποθετικός. Προκύπτει από το ίδιο το περιεχόμενο των εγγράφων και από τη δυνατότητα πρακτικής αξιοποίησης των πληροφοριών που περιλαμβάνουν»
Απόρρητες εκθέσεις
Στα έγγραφα που δεν παραδόθηκαν αντίγραφα στην υπεράσπιση, περιλαμβάνονται και απόρρητες εκθέσεις γεγονότων αναφορικά με καταγγελία εναντίον συγκεκριμένου αστυνομικού. Ειδικότερα στην απόφαση σημειώνεται: «Από την εξέταση των εγγράφων διαπιστώνουμε ότι αυτά είναι ταυτόσημα ως προς το ουσιαστικό τους περιεχόμενο και δεν συνιστούν αλληλογραφία μεταξύ συγκεκριμένου αποστολέα και παραλήπτη. Πρόκειται, ουσιαστικά, για καταγραφή πληροφοριών που περιήλθαν στη Διεύθυνση του Τμ. Φυλακών και αφορούν συγκεκριμένο αξιωματικό της Αστυνομίας και τις φερόμενες επαφές του με συγκεκριμένο κρατούμενο. Στο υλικό ταυτοποιούνται τα εμπλεκόμενα πρόσωπα και περιλαμβάνονται στοιχεία σχετικά με τον χρόνο και τον τρόπο των επικοινωνιών, αποσπάσματα μηνυμάτων, καθώς και πληροφορίες και ισχυρισμοί ως προς ενέργειες που αποδίδονται στον αξιωματικό και σε άλλα πρόσωπα. Το περιεχόμενό τους δεν περιορίζεται στη γενική γνώση ότι υπήρξε επικοινωνία αστυνομικού με κρατούμενο. Καταγράφονται πληροφορίες περί συστηματικής προσέγγισης κρατουμένων και φερόμενης προσφοράς ανταλλαγμάτων σε σχέση με ποινικές υποθέσεις που τους αφορούσαν, περί εξασφάλισης ή δημιουργίας οπτικοακουστικού υλικού από χώρους των Φυλακών, καθώς και ισχυρισμοί περί ενεργειών που απέβλεπαν στη δημιουργία επιβαρυντικού υλικού σε βάρος προσώπων της Διεύθυνσης των Φυλακών». Όπως αναφέρεται στην απόφαση περιλαμβάνονται επίσης πληροφορίες για ενδεχόμενη εμπλοκή άλλου αστυνομικού σε παράνομες δραστηριότητες εντός φυλακών σε σχέση με παροχή χρηματικών ή άλλων ανταλλαγμάτων.
Κίνδυνος διάδοσης
Το Κακουργιοδικείο αναφέρθηκε επίσης και στον κίνδυνο διάδοσης των επίδικων εγγράφων. «Διευκρινίζουμε ότι ο κίνδυνος διάδοσης αξιολογείται αντικειμενικά και δεν στηρίζεται σε υπόθεση ότι οι Κατηγορούμενοι ή οι συνήγοροί τους θα προβούν σε αθέμιτη χρήση του υλικού. Η κατοχή αντιγράφου διαφοροποιείται πρακτικά από την επιθεώρηση, επειδή επιτρέπει την πιστή, άμεση και πολλαπλή αναπαραγωγή του» σημειώνει.
