Μόνιμη λύση για τους 12 οικίσκους στο Μαρί και το Ζύγι, από τους οποίους οι κάτοικοι καλούνται να αποχωρήσουν μέσα σε δύο μήνες μετά από τοιχοκολλημένες ειδοποιήσεις, ζητά ομόφωνα η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Προσφύγων, Εγκλωβισμένων, Αγνοουμένων και Παθόντων.
Η Επιτροπή αποφάσισε να καλέσει τον Υπουργό Εσωτερικών στην επόμενη συνεδρία της, καθώς για την επίλυση του ζητήματος απαιτείται πολιτική απόφαση και πιθανή αλλαγή της απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου του 1998.
Το θέμα εκκρεμεί εδώ και περίπου 30 χρόνια και συνδέεται με την απόφαση της Πολιτείας να μετακινήσει τους πρόσφυγες από το Μαρί λόγω της δημιουργίας του Ενεργειακού Κέντρου. Η απόφαση λήφθηκε το 1995 και άρχισε να εφαρμόζεται το 1998. Τότε παραχωρήθηκαν οικόπεδα και οικονομική βοήθεια για την ανέγερση κατοικιών, ενώ στη συνέχεια η Πολεοδομία κατασκεύασε 12 οικίσκους για τη στέγαση δικαιούχων.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής και βουλευτής του ΑΚΕΛ, Νίκος Κέττηρος, επέκρινε την επαναφορά του ζητήματος από την επαρχιακή διοίκηση ανά διαστήματα, επισημαίνοντας ότι οι κάτοικοι καλούνται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους χωρίς να έχει ξεκαθαριστεί ποια λύση τους προτείνεται.
Η Επιτροπή ζητά «να δοθεί επιτέλους μόνιμη λύση», καθώς, όπως ανέφερε ο κ. Κέττηρος, «η απόφαση για διάλυση της κοινότητας του Μαρί έχει δημιουργήσει ένα καθεστώς που εξακολουθεί να αφήνει ανοιχτά ζητήματα για τους πρόσφυγες».
Οι οικίσκοι ανεγέρθηκαν σε απόσταση από το Ενεργειακό Κέντρο για την προστασία των κατοίκων. Ωστόσο, στη συνέχεια αποφασίστηκε ότι το δικαίωμα χρήσης τους είναι προσωποπαγές και ότι δεν μπορεί να παραχωρηθεί τίτλος ιδιοκτησίας ή πιστοποιητικό μίσθωσης. Ο κ. Κέττηρος σημείωσε ότι «διαφορετική πρακτική εφαρμόζεται στους προσφυγικούς συνοικισμούς, όπου μετά τον θάνατο του αρχικού δικαιούχου ακολουθείται διαδικασία έκδοσης τίτλου και διαχείρισης της περιουσίας από τους κληρονόμους».
Από τους 12 οικίσκους, δύο κατοικούνται από κληρονόμους, κάποιοι παραμένουν κενοί αλλά έχουν δικαιούχους, ενώ η Επιτροπή ζητά να εφαρμοστεί και εδώ το πλαίσιο που ισχύει για άλλους προσφυγικούς συνοικισμούς. Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ, Λίνος Ιωάννης Χατζηγεωργίου, ανέφερε ότι πέντε δικαιούχοι έχουν αποβιώσει, τρεις δεν διέμεναν στις συγκεκριμένες κατοικίες, δύο οικίσκοι παραμένουν αδιάθετοι και δύο χρησιμοποιούνται νόμιμα.
Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ, Γιώργος Λυσανδρίδης, ανέφερε ότι όλα τα μέλη της Επιτροπής επιδιώκουν να αξιοποιήσουν κάθε διαθέσιμο νομοθετικό εργαλείο για τη στήριξη των προσφύγων της περιοχής. Η προσπάθεια αφορά τόσο τους οικίσκους για τους οποίους έχουν γίνει τοιχοκολλήσεις για έξωση όσο και τις τουρκοκυπριακές κατοικίες που εξακολουθούν να διατηρούν ορισμένοι κάτοικοι.
Ο κ. Λυσανδρίδης αναφέρθηκε επίσης σε υπουργική απόφαση του 2025, σύμφωνα με την οποία η κοινότητα του Μαρί καταργείται το 2029. Όπως είπε, «έχει κληθεί ο Υπουργός Εσωτερικών στην επόμενη συνεδρία να ξεκαθαρίσει την πολιτική της Κυβέρνησης ως προς την εφαρμογή ή την αλλαγή της απόφασης», καθώς η ισχύς της δυσχεραίνει την επίλυση των υπόλοιπων προβλημάτων των προσφύγων.
Ο κ. Χατζηγεωργίου ανέφερε ακόμη ότι υπάρχουν 14 περιπτώσεις οικογενειών που μετακινήθηκαν από το Μαρί στο Ζύγι και ανέγειραν εκεί νέες κατοικίες. Κατά τον ίδιο, «η υπουργική απόφαση του 1998 θα πρέπει να τροποποιηθεί, ώστε να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί». Παράλληλα, υποστήριξε ότι πρέπει να ασκηθούν πιέσεις ώστε οι πρόσφυγες να μην κληθούν να εγκαταλείψουν για δεύτερη φορά τις κατοικίες τους και να εξεταστεί η παραχώρηση μισθώσεων για τουρκοκυπριακές περιουσίες στο Μαρί, για γεωργική αξιοποίηση.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ, Αδάμος Άσπρης, χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα προβληματική. Όπως ανέφερε, δεν αρκεί να υπάρχει μόνο ημερομηνία για τη διάλυση της κοινότητας, αλλά χρειάζεται σαφές πλαίσιο για το τι επιτρέπεται και τι όχι κατά τη μεταβατική περίοδο. Την ανάγκη οριστικών αποφάσεων επιβεβαίωσε και η βουλευτής του ΑΛΜΑ, Λίτσα Δρουσιώτου, η οποία σημείωσε ότι άνθρωποι που οργάνωσαν τη ζωή τους βάσει προηγούμενων κρατικών αποφάσεων δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν ανά διαστήματα ειδοποιήσεις αποχώρησης.
«Η πολιτεία οφείλει να κλείσει αυτές τις εκκρεμότητες με σαφήνεια, συνέπεια και κοινωνική ευαισθησία χωρίς να δημιουργούνται νέες αδικίες εις βάρος ανθρώπων που περιμένουν λύσεις εδώ και χρόνια», είπε.
Καταγγελίες για γεωργική γη και αγροτικές επιδοτήσεις
Ο κ. Κέττηρος αναφέρθηκε σε καταγγελίες για έκταση γεωργικής γης που είχε παραχωρηθεί σε γιατρό ο οποίος εργάζεται στο εξωτερικό και φέρεται να λάμβανε επιδότηση από τον Κυπριακό Οργανισμό Αγροτικών Πληρωμών.
Η Επιτροπή παρέδωσε στην αρμόδια υπηρεσία τα στοιχεία και τα τεκμήρια που έχει στη διάθεσή της, ενώ αυτά θα αποσταλούν επίσης στον Γενικό Ελεγκτή και στον Έφορο Φορολογίας. Όπως ανέφερε ο κ. Κέττηρος, φαίνεται να προκύπτουν ζητήματα που πρέπει να διερευνηθούν και να τεκμηριωθούν από τις αρμόδιες αρχές, με την Επιτροπή να αναμένει γραπτή ενημέρωση για τα αποτελέσματα.
Ο κ. Λυσανδρίδης είπε ότι η Επιτροπή ενημερώθηκε από τον Επίτροπο Αγροτικών Πληρωμών για το πλαίσιο, τις διαδικασίες και τους ελέγχους στις επιδοτήσεις καλλιεργειών. Ανέφερε ότι οι έλεγχοι είναι αυστηροί και ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες για περαιτέρω αυστηροποίηση του πλαισίου.
Αλλαγές στους κανονισμούς για τις τουρκοκυπριακές περιουσίες
Η Επιτροπή συζήτησε αλλαγές στους κανονισμούς που διέπουν τη διαχείριση των τουρκοκυπριακών περιουσιών. Ο κ. Κέττηρος είπε ότι έχουν εντοπιστεί κενά και ζητήματα που χρήζουν επανεξέτασης, μεταξύ άλλων για εξοχικές κατοικίες, επαγγελματικά υποστατικά, την εκχώρηση δικαιωμάτων και περιπτώσεις ισοψηφίας στη μοριοδότηση.
Συζητήθηκαν επίσης τα ενοίκια επαγγελματικών υποστατικών και η διαδικασία καταβολής τους. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Επιτροπής, οι τροποποιητικοί κανονισμοί αναμένεται να κατατεθούν ενώπιόν της μέχρι το τέλος του έτους ή εντός Δεκεμβρίου.
Ο κ. Λυσανδρίδης αναφέρθηκε σε ζητήματα όπως τα υψηλά ενοίκια και διαδικασίες που δεν είχαν προβλεφθεί, εκφράζοντας την προσδοκία οι τροποποιήσεις να προωθηθούν στη Βουλή το συντομότερο δυνατό. Η κ. Δρουσιώτου τόνισε ότι πρέπει να διαφυλαχθεί ο προσφυγικός χαρακτήρας της διαχείρισης και να εξακολουθήσει να δίνεται προτεραιότητα σε πρόσφυγες με πραγματικές στεγαστικές, γεωργικές ή επαγγελματικές ανάγκες.
Καλλιέργειες στη νεκρή ζώνη
Η κ. Δρουσιώτου έθεσε και το ζήτημα των καλλιεργειών στη νεκρή ζώνη. Σύμφωνα με την ενημέρωση της Επιτροπής, στην περιοχή δεν θα πρέπει να καλλιεργεί καμία από τις δύο πλευρές, ωστόσο υπάρχουν αναφορές για συνέχιση καλλιεργητικών δραστηριοτήτων από την άλλη πλευρά.
Ζήτησε να ξεκαθαριστεί άμεσα το καθεστώς, ώστε να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους και να προστατεύονται οι επηρεαζόμενοι γεωργοί. Ο κ. Λυσανδρίδης αναφέρθηκε σε ενημέρωση του Επιτρόπου Αγροτικών Πληρωμών για αναφορές ότι Τουρκοκύπριοι και Τούρκοι επεκτείνονται στη νεκρή ζώνη και καλλιεργούν τεμάχια Ελληνοκυπρίων, θέμα που, όπως είπε, προκαλεί ανησυχία.
Στήριξη των νεολαιών Δήμων και κοινοτήτων
Τέλος, ο κ. Λυσανδρίδης ανακοίνωσε ότι ο ΔΗΣΥ ενέγραψε στην Επιτροπή θέμα για την ενίσχυση των οργανωμένων νεολαιών Δήμων και κοινοτήτων. Στόχος, όπως είπε, είναι η θεσμοθέτηση του νομικού πλαισίου λειτουργίας τους και η παροχή πόρων και άλλων μορφών στήριξης για τη δράση τους.
Πηγή: ΚΥΠΕ
