Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε, τη Δευτέρα, ομόφωνα πέντε νομοσχέδια που εκσυγχρονίζουν το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο για τα άτομα με αναπηρίες, θεσπίζοντας ενιαίο σύστημα παροχών και υπηρεσιών ανεξάρτητης διαβίωσης. Στόχος των νόμων είναι η αποσύνδεση των αναπηρικών παροχών από τα εισοδηματικά κριτήρια, η διεύρυνση των δικαιούχων και η ενσωμάτωση όλων των υφιστάμενων επιδομάτων σε ένα ενιαίο πλαίσιο.
Παράλληλα ψηφίστηκε ομόφωνα τροπολογία του Βουλευτής των Οικολόγων, Χαράλαμπου Θεοπέμπτου, για παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας από τη Βουλή.
Το πρώτο νομοσχέδιο καθιερώνει τις υπηρεσίες ανεξάρτητης διαβίωσης, περιλαμβάνοντας και νέες κατηγορίες όπως σύμβουλος έγκαιρης οικογενειακής στήριξης, εκπαιδευτής, προσωπικός βοηθός εργασίας και ψυχολόγος. Παράλληλα, ενισχύονται υφιστάμενες υπηρεσίες, όπως ο κοινωνικός συνοδός/βοηθός και ο διερμηνέας Κυπριακής Νοηματικής Γλώσσας. Καθορίζονται οι όροι αδειοδότησης των παρόχων, η διαδικασία αξιολόγησης των αιτήσεων και το δικαίωμα ένστασης σε κάθε στάδιο.
Με τις τροποποιήσεις του τελικού κειμένου διαγράφονται ηλικιακά όρια για την παροχή Επιδόματος Βαριάς Κινητικής Αναπηρίας και διευκρινίζεται ότι οι παροχές αρχίζουν από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης, ανεξαρτήτως της ημερομηνίας αξιολόγησης. Επιπλέον, άτομα που είχαν απολέσει επιδόματα λόγω εισοδηματικών κριτηρίων μπορούν να επανενταχθούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ενώ διασφαλίζεται ότι άτομα άνω των 65 ετών συνεχίζουν να λαμβάνουν την τρέχουσα στήριξη.
Τα υπόλοιπα τέσσερα νομοσχέδια καταργούν παλαιότερα επιδόματα διακίνησης, ειδικές χορηγίες για τυφλούς και ρυθμίσεις για δελτία στάθμευσης, ενσωματώνοντας τις σχετικές παροχές στο νέο σύστημα. Το τέταρτο νομοσχέδιο επαναφέρει επίσης ειδικές ρυθμίσεις για άτομα άνω των 65 ετών, εξασφαλίζοντας ότι δεν θίγονται τα υφιστάμενα δικαιώματα.
Προβλέπεται αύξηση του προϋπολογισμού του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες κατά 106 εκατ. ευρώ για την τριετία 2026-2028, με στόχο τη σταδιακή ένταξη νέων δικαιούχων.
Το Υπουργικό Συμβούλιο θα έχει την εξουσία να αυξάνει τις παροχές και να καθορίζει τη σταδιακή εφαρμογή του νέου πλαισίου, που περιλαμβάνει πλέον και δυνατότητα απασχόλησης προσωπικών βοηθών ή φροντιστών, χωρίς περιορισμό στην ιθαγένεια. Η εφαρμογή των υπηρεσιών θα γίνεται ανάλογα με τη διαθεσιμότητα πόρων και την ετοιμότητα των παρόχων, ενώ προβλέπεται η παρακολούθηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για εξειδίκευση των φροντιστών.
Η Πρόεδρος της Βουλής, Αννίτα Δημητρίου, συνεχάρη το Υφυπουργείο και όλους τους εμπλεκόμενους για την κατάληξη της προσπάθειας, χαρακτηρίζοντας τη σημερινή ημέρα ως ιδιαίτερα σημαντική και επισημαίνοντας την ανάγκη ορθής εφαρμογής του νέου πλαισίου.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Πρόεδρος της Επιτροπής Εργασίας, Ανδρέας Καυκαλίας, είπε πως το νομοθετικό πλαίσιο είναι αποτέλεσμα μακράς προσπάθειας για αλλαγές και εκσυγχρονισμό των κοινωνικών παροχών, με στόχο την ενίσχυση της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρία. Ανέφερε ότι η Επιτροπή Εργασίας κινήθηκε σε συγκεκριμένη βάση, λαμβάνοντας υπόψη ότι η τελική ευθύνη ανήκει στην Κυβέρνηση και ότι η εφαρμογή θα είναι σταδιακή. Εξέφρασε επιφυλάξεις για τη «λογική των οροφών», την οποία χαρακτήρισε αποτρεπτική, σημειώνοντας ότι ασκήθηκαν πιέσεις για αύξηση των κονδυλίων. Τόνισε πως η αξία του πλαισίου θα κριθεί στην πράξη, ενώ επεσήμανε ότι σημαντικά ζητήματα που θέτουν οι οργανώσεις ατόμων με αναπηρία δεν καλύπτονται πλήρως. Ανέφερε, τέλος, ότι πρόκειται για σημαντικό αλλά όχι τελικό βήμα, επιβεβαιώνοντας ότι το ΑΚΕΛ θα υπερψηφίσει.
Η ανεξάρτητη Βουλευτής Λευκωσίας, Αλεξάνδρα Ατταλίδου, έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η Πολιτεία αντιμετωπίζει τα άτομα με αναπηρία ως δικαιούχους επιδομάτων ή ως πολίτες με δικαίωμα στην ανεξάρτητη διαβίωση. Σημείωσε ότι για πρώτη φορά επιχειρείται ουσιαστικά η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην εργασία και την κοινωνία, κάνοντας λόγο για κοινωνική πολιτική με ουσία. Σημείωσε ότι η μεταρρύθμιση ενοποιεί και ενισχύει το πλαίσιο χωρίς να στερεί παροχές από υφιστάμενους δικαιούχους, ενώ χαρακτήρισε προβληματική τη μέχρι σήμερα αποσπασματική προσέγγιση με εισοδηματικά κριτήρια. Αν και αναγνώρισε ότι καμία μεταρρύθμιση δεν είναι τέλεια, τόνισε ότι δεν μπορεί να απορριφθεί όταν διορθώνει μια βαθιά κοινωνική αδικία.
Ο Βουλευτής των Οικολόγων, Χαράλαμπος Θεοπέμπτου, εστίασε στη σημασία της κοινοβουλευτικής εποπτείας, αναφέροντας ότι κατέθεσε τροπολογία που υποχρεώνει το αρμόδιο Υπουργείο να υποβάλλει ετήσια έκθεση στη Βουλή, ώστε να παρακολουθείται η εφαρμογή και η εξέλιξη του νόμου.
Από την πλευρά της ΔΗΠΑ – Συνεργασία, ο Βουλευτής Γιώργος Πενηνταέξ έκανε λόγο για μια σημαντική μεταρρύθμιση που αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό του υφιστάμενου πλαισίου, την εξάλειψη διακρίσεων και τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία σε παροχές και υπηρεσίες με μεγαλύτερη διαφάνεια. Τόνισε ότι ενισχύονται οι υφιστάμενες δομές με στόχο την ανεξάρτητη διαβίωση και διαβεβαίωσε ότι κανένα άτομο δεν θα λάβει μειωμένα επιδόματα σε σχέση με σήμερα. Ανέφερε επίσης ότι προβλέπεται διεύρυνση των δικαιούχων κατά περίπου 10.000 άτομα που μέχρι σήμερα δεν λάμβαναν στήριξη, με σταδιακή ένταξη έως το 2028, εκ των οποίων περίπου 5.000 νέοι δικαιούχοι. Κατέληξε αναφέροντας ότι, παρά τις ατέλειες, η μεταρρύθμιση αποτελεί ουσιαστικό βήμα προς μια πιο συμπεριληπτική κοινωνία.
Ο Βουλευτής της ΕΔΕΚ, Ηλίας Μυριάνθους, χαιρέτισε το γεγονός ότι το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας αφουγκράστηκε τόσο τα μέλη της Επιτροπής όσο και τις οργανώσεις, με αποτέλεσμα τη βελτίωση και την ενσωμάτωση σημαντικών ζητημάτων στο τελικό κείμενο. Τόνισε, ωστόσο, ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πτυχές που χρήζουν περαιτέρω επεξεργασίας, επισημαίνοντας ότι η συζήτηση δεν ολοκληρώνεται με την ψήφιση της νομοθεσίας. Αναφέρθηκε στην ανάγκη αξιοποίησης καλών πρακτικών από άλλες χώρες, κυρίως σκανδιναβικές, σημειώνοντας ότι η ΕΔΕΚ θα στηρίξει τα νομοσχέδια και τις σχετικές τροπολογίες.
Ο Βουλευτής του ΕΛΑΜ, Σωτήρης Ιωάννου, έκανε λόγο για αποκατάσταση διαχρονικών αδικιών, τονίζοντας ότι η νέα νομοθεσία αναγνωρίζει πως η αναπηρία δεν μπορεί να εξαρτάται από εισοδηματικά κριτήρια. Ανέφερε ότι περίπου 11.000 νέοι δικαιούχοι καθίστανται πλέον «ορατοί» για την πολιτεία και χαρακτήρισε τη μεταρρύθμιση σημαντικό επίτευγμα, ευχαριστώντας την Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ) για τη συμβολή της. Σημείωσε ότι διασφαλίζεται πως κανένας υφιστάμενος δικαιούχος δεν θα απολέσει παροχές και έκανε λόγο για ένα βήμα προς την αξιοπρέπεια, την αυτονομία και την ουσιαστική κοινωνική ένταξη.
Ο Βουλευτής Λάρνακας, Ανδρέας Αποστόλου, εξήρε τον ρόλο της Επιτροπής Εργασίας τα τελευταία χρόνια, σημειώνοντας ότι χιλιάδες πολίτες που μέχρι σήμερα βρίσκονταν στο περιθώριο καθίστανται πλέον ορατοί. Αναφέρθηκε σε προσωπικές ιστορίες πολιτών που, λόγω εισοδηματικών κριτηρίων και οικογενειακών εισοδημάτων, ζούσαν σε συνθήκες φτώχειας, τονίζοντας ότι η σημερινή εξέλιξη αποτελεί την αρχή και όχι το τέλος της προσπάθειας. Σημείωσε ότι η Κύπρος εξακολουθεί να υστερεί στον τρόπο αντιμετώπισης των ατόμων με αναπηρία, αποδίδοντας την πρόοδο στους αγώνες των οργανώσεων και των ίδιων των ατόμων με αναπηρία. Έκανε λόγο για μια ιδιαίτερα σημαντική και «υπερήφανη» στιγμή, ζητώντας, παράλληλα, περαιτέρω ενίσχυση των προϋπολογισμών.
Ο Βουλευτής του ΑΚΕΛ, Χρίστος Χριστοφίας, χαρακτήρισε τη σημερινή ψήφιση ως τη δεύτερη ιστορική στιγμή για την Κυπριακή Δημοκρατία μετά την κύρωση της Σύμβασης του ΟΗΕ το 2011. Τόνισε ότι το αναπηρικό κίνημα, με τη στήριξη του ΑΚΕΛ, έδωσε μακροχρόνιους αγώνες, ιδιαίτερα μετά τη σύνδεση των επιδομάτων με το ΕΕΕ. Υπογράμμισε ότι τα άτομα με αναπηρία δεν είναι επαίτες, αλλά πολίτες που διεκδικούν ισότιμη συμμετοχή, σημειώνοντας ότι η διαβούλευση που προηγήθηκε δεν ήταν επαρκής και ότι πολλές εισηγήσεις οργανώσεων δεν ενσωματώθηκαν. Προειδοποίησε ότι χωρίς επαρκή χρηματοδότηση η νομοθεσία δεν θα έχει ουσιαστικό αντίκρισμα, εκφράζοντας επιφυλάξεις για τις προθέσεις της Κυβέρνησης.
Ο Βουλευτής Αμμοχώστου, Μιχάλης Γιακουμή, ανέφερε ότι η πολιτική για τα άτομα με αναπηρία πρέπει να είναι ουσιαστική, ανθρώπινη και δίκαιη, σημειώνοντας ότι υπήρξε έντονο ενδιαφέρον και ανησυχία από πολίτες κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου. Τόνισε τη σημασία τέτοιων πρωτοβουλιών για την προώθηση των δικαιωμάτων των ευάλωτων ομάδων.
Η Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Φωτεινή Τσιρίδου, έθεσε το ζήτημα της μετάβασης από τη διαχείριση της ανάγκης στη διασφάλιση της αξιοπρέπειας, σημειώνοντας ότι τα νομοσχέδια κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Υπογράμμισε την ανάγκη πλήρους υιοθέτησης της Σύμβασης του ΟΗΕ και εφαρμογής πολιτικών που υπερβαίνουν τη λογική των επιδομάτων, καλύπτοντας όλες τις πτυχές της ζωής των ατόμων με αναπηρία. Έκανε λόγο για ανάγκη επιτάχυνσης διαδικασιών και περιορισμού της γραφειοκρατίας, σημειώνοντας ότι, παρά τη θετική κατεύθυνση, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα που απαιτούν κοινοβουλευτική παρακολούθηση. Επανέλαβε ότι ο ΔΗΣΥ στηρίζει τη μεταρρύθμιση, διατηρώντας παράλληλα τον ελεγκτικό του ρόλο.
Ο Βουλευτής του ΔΗΣΥ, Δημήτρης Δημητρίου, χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα ως σημαντικό βήμα προς την αποσύνδεση της αναπηρίας από τα εισοδήματα και την οικογενειακή κατάσταση, κάτι που –όπως είπε– συνιστά ουσιαστική αλλαγή. Τόνισε ότι η επιτυχία της μεταρρύθμισης θα κριθεί στην εφαρμογή της, αναγνωρίζοντας ότι υπάρχουν ζητήματα που ενδέχεται να χρειαστούν επανεξέταση.
Ο ανεξάρτητος Βουλευτής, Ανδρέας Θεμιστοκλέους, αναφέρθηκε στις δυσκολίες και τη γραφειοκρατία που αντιμετώπιζαν για χρόνια τα άτομα με αναπηρία, σημειώνοντας ότι ο τρόπος με τον οποίο ένα κράτος στηρίζει τους πιο ευάλωτους αποτελεί βασικό δείκτη ποιότητας της κοινωνίας. Υπογράμμισε ότι η κοινωνική δικαιοσύνη προϋποθέτει ίσες ευκαιρίες για όλους και αίσθημα ασφάλειας για τους αδύναμους. Δήλωσε ότι θα υπερψηφίσει τα νομοσχέδια, σημειώνοντας ότι, παρότι δεν είναι τέλεια, καλύπτουν ένα σημαντικό κενό, ενώ εισηγήθηκε την καταγραφή των δικαιούχων και τον διαχωρισμό τους ανά κατηγορία.
Ψήφιση νομοσχεδίου για άτομα με αναπηρίες χαιρετίζει ο ΠτΔ
Την ψήφιση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων του κυβερνητικού νομοσχέδιου για την κοινωνική συμμετοχή, συμπερίληψη και ανεξάρτητη διαβίωση ατόμων με αναπηρίες χαιρέτισε σε σημερινή του γραπτή δήλωση ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, η εξέλιξη αυτή «σηματοδοτεί την εφαρμογής μιας από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν τις τελευταίες δεκαετίες στην Κυπριακή Δημοκρατία για μια συμπεριληπτική κοινωνία, καθώς συγκεντρώνονται και ρυθμίζονται, σε ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο όλες οι κοινωνικές υπηρεσίες και παροχές για τα άτομα με αναπηρίες, με βασικό στόχο την ανεξάρτητη διαβίωση, την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνία και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής χιλιάδων συμπολιτών μας και των οικογενειών τους».
Κεντρικός άξονας αυτής της μεταρρύθμισης είναι η ενίσχυση της αυτονομίας των ατόμων με σοβαρές αναπηρίες, μέσα από ένα σύγχρονο σύστημα υποστηρικτικών υπηρεσιών που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινότητάς τους, αναφέρει στη συνέχεια, προσθέτοντας ότι σημαντική καινοτομία της μεταρρύθμισης αποτελεί η δημιουργία «Αδειούχων Παρόχων Υπηρεσιών», οι οποίοι θα διασφαλίζουν την ποιότητα, την επαγγελματική επάρκεια και τη διαφάνεια στην παροχή υπηρεσιών προς τα άτομα με αναπηρίες.
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της μεταρρύθμισης, σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, είναι η σταδιακή αποσύνδεση των παροχών από τα εισοδηματικά κριτήρια του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, αναγνωρίζοντας το επιπρόσθετο κόστος που συνεπάγεται η αναπηρία και διευρύνοντας τον αριθμό των δικαιούχων που θα μπορούν να επωφεληθούν από τη στήριξη του κράτους.
Προσθέτει ότι για την εφαρμογή της νέας πολιτικής έχουν, ήδη, περιληφθεί 106 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2026–2028, επιβεβαιώνοντας την προτεραιότητα που δίνει η Κυβέρνηση στην ενίσχυση ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού κράτους πρόνοιας.
«Εκφράζω τις θερμότερες ευχαριστίες μου για τη συνεργασία που είχαμε με την Κοινωνική Συμμαχία Πολιτών, ώστε να πέτυχουμε αυτή τη σημαντική για την κοινωνική πολιτική του κράτους, μεταρρύθμιση. Ειδικότερα, θέλω να ευχαριστήσω την οργάνωση των ανάπηρων ΚΥΣΟΑ για τη συμβολή της σε αυτή την προσπάθεια. Ευχαριστίες θέλω να απευθύνω και προς τη Βουλή των Αντιπροσώπων και την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εργασίας της Βουλής και τον Πρόεδρο της κ. Ανδρέα Καυκαλιά, για τη συμβολή τους στην ψήφιση της μεταρρύθμισης. Τέλος, θέλω να ευχαριστήσω την τέως Υφυπουργό κα Μαριλένα Ευάγγελου και την νυν Υφυπουργό κα Κλέα Παπαέλληνα, καθώς και τους λειτουργούς του Υφυπουργείου για την αφοσίωση και τον ζήλο που επέδειξαν, έτσι ώστε να επιτευχθεί ο μεγάλος στόχος της σημαντικής αυτής μεταρρύθμισης που σήμερα παίρνει “σάρκα και οστά”», καταλήγει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
Χαιρετίζει τη ψήφιση του νομοσχεδίου για τα άτομα με αναπηρία, το Υφ. Κοινωνικής Πρόνοιας
Την ψήφιση του «περί Κοινωνικής Συμμετοχής, Συμπερίληψης και Ανεξάρτητης Διαβίωσης Ατόμων με Αναπηρίες Νόμου του 2026», χαιρετίζει, σε ανακοίνωση του, το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας.
Σημειώνει ότι η σημερινή μέρα σηματοδοτεί ένα σημαντικό ορόσημο στην ιστορία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες στην Κύπρο.
«Η Βουλή των Αντιπροσώπων, ψήφισε σε Νόμο, το νομοσχέδιο που κατέθεσε η Κυβέρνηση με τίτλο «Ο περί Κοινωνικής Συμμετοχής, Συμπερίληψης και Ανεξάρτητης Διαβίωσης Ατόμων με Αναπηρίες Νόμος του 2026». Μια εμβληματική δράση του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας ολοκληρώθηκε με επιτυχία, επαναπροσδιορίζοντας ολοκληρωμένα την κοινωνική πολιτική για τα άτομα με αναπηρίες και θέτοντας τις βάσεις για πολλές επόμενες δεκαετίες, για περαιτέρω υλοποίηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες σύμφωνα με τις αρχές και αξίες της Σύμβασης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες», προσθέτει.
Όπως αναφέρει, με την εφαρμογή του νέου νόμου, ξεκινά άμεσα και σταδιακά μια σειρά από βελτιώσεις, αναβαθμίσεις και διευρύνσεις δικαιωμάτων: Αυξήσεις στα υφιστάμενα επιδόματα αναπηρίας, Διεύρυνση σε νέους δικαιούχους με αναπηρίες ανεξαρτήτως εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, Εφαρμογή νέων υπηρεσιών σε είδος για ενίσχυση της υποστήριξης και ενδυνάμωσης των ατόμων με αναπηρίες, Νέα εφόδια για ένταξη στην απασχόληση, για συμμετοχή, συμπερίληψη και ανεξάρτητη διαβίωση.
«Με το νομοσχέδιο, ρητά διαφυλάσσονται όλα τα υφιστάμενα επιδόματα καθώς και όλα τα παρεμφερή δικαιώματα όλων των ατόμων με αναπηρίες που και σήμερα δικαιούνται με άλλες νομοθεσίες άλλων Υπουργείων και Υπηρεσιών», σημειώνει.
Το Υφυπουργείο Κοινωνικής Πρόνοιας ευχαριστεί, στην ανακοίνωση του, όσους συνέβαλαν στην ετοιμασία και ψήφιση του νομοσχεδίου αυτού που προσθέτει αξία στη ζωή των συμπολιτών μας με αναπηρίες αλλά και στην κυπριακή κοινωνία στο σύνολο της.
«Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράζονται στην τέως Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας Μαριλένα Ευαγγέλου για την καθοριστική συμβολή της», καταλήγει.
