Ομόφωνα, η ολομέλεια της Βουλής, ψήφισε τη νέα νομοθεσία για την αναπηρία. Σήμερα, σε μια γενναία και υπευθύνη στιγμή αρμονικής συνεργασίας εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας με το αναπηρικό κίνημα, οι αόρατοι πολίτες με αναπηρίες, πέρασαν στην ορατότητα.
Ας μιλήσουμε με δεδομένα. Η νέα νομοθεσία, δεν αφαιρεί, δε μειώνει και δεν αλλοιώνει καμία υφιστάμενη παροχή. Αντίθετα, ενσωματώνει αυτούσιες όλες τις υφιστάμενες παροχές, κατοχυρώνει τα κεκτημένα και επεκτείνει τα δικαιώματα σε χιλιάδες νέους δικαιούχους. Μέχρι σήμερα, από τις περίπου 15.000 δικαιούχους κρατικής πρόνοιας, μόλις οι 4.500 λαμβάνουν παροχές χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Όλοι οι υπόλοιποι, παραμένουν εγκλωβισμένοι στο Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα (ΕΕΕ), ένα σύστημα το οποίο για χρόνια λειτούργησε ως «γκέτο» της αναπηρίας, αποκλείοντας σχεδόν έναν στους δύο συνανθρώπους μας με σοβαρή, ή μέτρια νοητική αναπηρία.
Με τη νέα νομοθεσία, οι αναπηρικές παροχές αποδεσμεύονται, από οποιαδήποτε οικονομικά κριτήρια.
Για πρώτη φορά, περίπου 11.000 νέοι δικαιούχοι, αποκτούν σταδιακά πρόσβαση σε παροχές, τις οποίες μέχρι σήμερα στερούνταν λόγω εισοδηματικών περιορισμών. Για δεκαετίες, ακόμη και οι πιο βαριές μορφές νοητικής, ψυχικής και νευροαναπτυξιακής αναπηρίας, αγνοούνταν από την Πολιτεία, ή εξαρτώνταν από εισοδηματικά κριτήρια. Η αρχή της μη διάκρισης, η οποία για χρόνια παραβιαζόταν ανάμεσα στα ίδια τα άτομα με αναπηρίες, αποκαθίσταται πλέον σε ουσιαστικό βαθμό.
Η νομοθεσία, προβλέπει ρητά, μέσα από τις μεταβατικές διατάξεις και τον Πίνακα Α (παράρτημα 2, πίνακας 1), ότι κανένας υφιστάμενος ή μελλοντικός δικαιούχος δεν πρόκειται να χάσει οποιαδήποτε παροχή ή συναφές ωφέλημα. Οι παροχές οι οποίες σήμερα καταβάλλονται (όπως η χορηγία τυφλών, το επίδομα βαριάς κινητικής αναπηρίας, οι παροχές παραπληγίας και τετραπληγίας και κάθε άλλη αναπηρική παροχή), ενσωματώνονται αυτούσιες στη νέα νομοθεσία.
Ξεκαθαρίζεται, επίσης, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι οι παροχές προσωπικής βοήθειας και κατ’ οίκον φροντίδας, θα δίνονται απευθείας στα άτομα με αναπηρία ή στις οικογένειές τους, χωρίς να απαιτείται, η πρόσληψη προσωπικού βοηθού, φροντιστή ή οποιουδήποτε άλλου προσώπου, για κάλυψη του κόστους αναπηρίας των δικαιούχων. Καταρρίπτεται έτσι, κάθε φόβος ότι αλλοιώνεται η φιλοσοφία των υφιστάμενων παροχών ή ότι θα επιβάλλονται νέες προϋποθέσεις για τη λήψη τους.
Το επίδομα βαριάς κινητικής αναπηρίας, όχι μόνο διατηρείται χωρίς να αλλοιώνεται η φιλοσοφία του, αλλά και διευρύνεται σημαντικά. Με τη νέα νομοθεσία, για πρώτη φορά, δικαιούχα θα είναι και τα παιδιά κάτω των 12 ετών, τα οποία μέχρι σήμερα ήταν αποκλεισμένα. Έτσι, το ηλικιακό όριο για τους δικαιούχους επεκτείνεται ουσιαστικά από τα 12–65 έτη στα 0–65 έτη.
Επιπλέον, η νομοθεσία, αναγνωρίζει θεσμικά και την άτυπη φροντίδα. Χιλιάδες γονείς, κυρίως μητέρες, που εγκατέλειψαν την εργασία τους για να φροντίσουν τα παιδιά τους, δε θα παραμένουν πλέον αόρατοι. Η παροχή φροντίδας, θα καταβάλλεται απευθείας στο άτομο με αναπηρία ή στους γονείς του, χωρίς να απαιτείται σύμβαση εργοδότησης φροντιστή, ή ένταξη στις μεγάλες λίστες των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Παράλληλα, το δικαίωμα αυτό, επεκτείνεται και σε άτομα με μέτρια αναπηρία, με σοβαρές όμως ανάγκες φροντίδας, τα οποια μέχρι σήμερα έμεναν επίσης εκτός στήριξης.
Η ίδια λογική στήριξης, συνεχίζεται και στην εκπαίδευση. Μέχρι σήμερα, παιδιά και νέοι με σοβαρή ή μέτρια νοητική αναπηρία, έχαναν αμέσως όλες τις αναπηρικές παροχές με την ενηλικίωσή τους, όταν περνούσαν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, εφόσον δεν πληρούσαν τα εισοδηματικά κριτήρια του ΕΕΕ. Με τη νέα νομοθεσία, οι παροχές αυτές διατηρούνται ακέραιες μέχρι και την ολοκλήρωση των σπουδών τους.
Παράλληλα, θεσμοθετείται ένα ολοκληρωμένο δίκτυο Υπηρεσιών Ανεξάρτητης Διαβίωσης, ανεξαρτήτως είδους, ή βαθμού αναπηρίας. Σύμβουλοι Υποστήριξης στη Λήψη Αποφάσεων, Κοινωνικοί Συνοδοί, Προσωπικός Βοηθός Εργασίας και Σύμβουλος Έγκαιρης Οικογενειακής Παρέμβασης για οικογένειες παιδιών προσχολικής ηλικίας, εντάσσονται πλέον σε ένα νέο πλαίσιο, το οποίο μέχρι σήμερα, απουσίαζε πλήρως από το σύστημα πρόνοιας.
Την ίδια ώρα, το άρθρο 27(3) της νομοθεσίας, δεσμεύει το Κράτος να αυξάνει σταδιακά το ύψος των παροχών και τη συχνότητα των υπηρεσιών, αξιοποιώντας το μέγιστο των διαθέσιμων πόρων. Πρόκειται για ευθεία αναφορά στη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες και σημαίνει ότι καμία παροχή δεν μπορεί να μειωθεί και ότι το Κράτος, υποχρεούται να προχωρά σε συνεχή βελτίωση και ενίσχυση των δικαιωμάτων. Ήδη, κατά τη συζήτηση στη Βουλή, ανακοινώθηκε ότι η πρώτη εισήγηση προς το Υπουργικό Συμβούλιο, θα αφορά οριζόντια, σημαντική αύξηση σε όλες τις παροχές, καθώς και στα επιδόματα διακίνησης και αγοράς αυτοκινήτου. Παράλληλα, από την 1η Ιανουαρίου 2027, όλες οι παροχές θα αναπροσαρμόζονται αυτόματα κάθε χρόνο, σύμφωνα με την αύξηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, κάτι που μέχρι σήμερα ίσχυε, μόνο για δύο παροχές.
Η νέα ενιαία νομοθεσία, δεν είναι το τέλος και σαφώς δε λύνει όλα τα προβλήματα. Παρά τη μεγάλη πρόοδο, παραμένουν σημαντικές ελλείψεις, όπως η απουσία ξεχωριστής πρόνοιας για άλλες μορφές βαριάς αναπηρίας. Ωστόσο, αποτελεί μιαν υγιή, νέα βάση. Για πρώτη φορά, το Κράτος, η Βουλή και το αναπηρικό κίνημα, συνδιαμορφώνουν μια νομοθεσία, η οποια βάζει στο επίκεντρο όλα τα άτομα με αναπηρίες.
Το οργανωμένο αναπηρικό κίνημα, ευχαριστεί τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για την πολιτική βούληση ετοιμασίας αυτού του νομοθετήματος, την τέως Υφυπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας, Μαριλένα Ευαγγέλου και τη νυν Υφυπουργό, Κλέα Παπαέλληνα, το Γενικό Διευθυντή του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, όπως και την Διευθύντρια του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, για την αφοσίωση με την οποία εργάστηκαν, τη Νομική Υπηρεσία, τον Πρόεδρο της Επιτροπής Εργασίας της Βουλής, Ανδρέα Καυκαλιά και μαζί ανεξαιρέτως, κάθε μέλος της Επιτροπής, για την καθοριστική συμβολή τους, παρά τα περιορισμένα χρονοδιαγράμματα, στην κατ’ άρθρον συζήτηση του νομοσχεδίου, το οποίο σήμερα κατέληξε στην ολομέλεια και ψηφίστηκε ομόφωνα.
Η ΚΥ.Σ.Ο.Α. ευχαριστεί και τονίζει τη γόνιμη συμβολή στην ετοιμασία του νομοσχεδίου, κάθε αντιπροσωπευτικής οργάνωσης, κάθε ατόμου με αναπηρίες και κάθε γονιό παιδιού με αναπηρίες, οι οποίοι κατάθεσαν απόψεις, εισηγήσεις, ακόμη και διαφωνίες. Η συμβολή όλων ήταν καθοριστική.
Σήμερα, οι χιλιάδες άνθρωποι που ήταν αποκλεισμένοι, στο «γκέτο» της αναπηρίας, το ΕΕΕ και τα βάναυσα εισοδηματικά του κριτήρια, βγαίνουν από το περιθώριο. Η Πολιτεία, για πρώτη φορά αναγνωρίζει, τη δικαιωματική προσέγγιση και την αναγκαιότητα κάλυψης από το Κράτος του κόστους αναπηρίας. Αυτή η νομοθεσία, είναι μια νέα αρχή. Μια αρχή αξιοπρέπειας, ισότητας και συμπερίληψης. Δεν μπαίνουν τίτλοι τέλους, οι διεκδικήσεις συνεχίζονται.
