Η άτυπη Σύνοδος των Υπουργών Ενέργειας, που πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία την Τετάρτη, υπό την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, συζήτησε, μεταξύ άλλων, πώς η ανάπτυξη των εσωτερικών πόρων φυσικού αερίου, όπως εκείνων της Ρουμανίας, της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πολωνίας, μπορεί να συμπληρώσει στρατηγικά τους στόχους της ΕΕ για ενεργειακή ασφάλεια και διαφοροποίηση, δήλωσε ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλης Δαμιανός, ο οποίος προήδρευσε της συνάντησης, κατά τη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε.
Ωστόσο, ο Υπουργός τόνισε ότι, κοιτάζοντας πέρα από το 2030, αυτές οι υποδομές πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα των στόχων της ΕΕ για το κλίμα και την καθαρή ενέργεια.
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν τόνισε ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια ενεργειακή κρίση ορυκτών καυσίμων, σημειώνοντας ότι πρέπει να επιταχύνουμε και να εντείνουμε τις προσπάθειες για μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα.
Ερωτηθείς σχετικά με την εκφρασμένη επιθυμία πολλών κρατών-μελών να ξεκινήσουν γεωτρήσεις σε μεγαλύτερη κλίμακα για το φυσικό αέριο της Μεσογείου, και κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έτοιμη να διευκολύνει αυτή τη μαζική εξόρυξη φυσικού αερίου, ο Επίτροπος απέφυγε να απαντήσει.
Ο Κύπριος Υπουργός ερωτήθηκε επίσης για την πρόοδο των προσπαθειών της χώρας για εξαγωγή φυσικού αερίου. Ανέφερε ότι όσον αφορά το κοίτασμα Αφροδίτη, που αποτελεί την παλαιότερη και μεγαλύτερη ανακάλυψη, «τα πράγματα προχωρούν σύμφωνα με τον σχεδιασμό». Συγκεκριμένα, είπε ότι η Chevron προχωρά με το FEED έως τον Ιανουάριο του 2027, ενώ η τελική επενδυτική απόφαση (FID) θα ληφθεί εντός έξι μηνών από τότε. «Στοχεύουμε στο πρώτο αέριο το 2030 ή το 2031 και αυτό είναι εντός χρονοδιαγράμματος», είπε, προσθέτοντας ότι το αέριο θα μεταφέρεται μέσω αγωγού προς την Αίγυπτο.
Όσον αφορά την ανακάλυψη στο Κρόνος, η οποία έχει παραχωρηθεί στην κοινοπραξία των ENI και TotalEnergies, ανέφερε ότι βρίσκονται στα τελικά στάδια διαπραγματεύσεων για να συμφωνηθούν οι εμπορικοί, νομικοί και τεχνικοί όροι, ώστε το αέριο να μεταφέρεται μέσω του κοιτάσματος Ζορ στην Αίγυπτο και στη συνέχεια να διατεθεί στην ευρωπαϊκή αγορά.
«Αν καταλήξουμε σε συμφωνία μέσα στις επόμενες μία ή δύο εβδομάδες, τότε στοχεύουμε στο πρώτο αέριο μέχρι το τέλος του 2027 ή στο πρώτο εξάμηνο του 2028 για την ευρωπαϊκή αγορά», εκτίμησε, προσθέτοντας ότι αυτό είναι πολύ θετικό για την Κύπρο, για τις δύο μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες, για την Ευρώπη και για την Αίγυπτο.
Σε σχέση με τις ανακαλύψεις της ExxonMobil, ο Υπουργός είπε ότι προχωρούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα. «Το πρώτο αέριο αναμένεται το 2033 το νωρίτερο, καθώς υπάρχει πολλή τεχνική εργασία που πρέπει να γίνει, κυρίως σε επίπεδο κατασκευών».
Ο Υπουργός σημείωσε ότι η Κύπρος διαθέτει πόρους. «Αν ολοκληρώσουμε τη διαδικασία με το Κρόνος, θα μπορούμε να προμηθεύουμε την Ευρώπη με υγροποιημένο φυσικό αέριο μέσα σε περίπου δύο χρόνια, κάτι που είναι σημαντικό», είπε, επαναλαμβάνοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται να βασιστεί στο φυσικό αέριο ως καύσιμο-γέφυρα και να παραμείνει προσηλωμένη στην πορεία μετάβασης προς το υδρογόνο, μειώνοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 90% έως το 2040.
«Πρέπει να παραμείνουμε εντός αυτών των χρονοδιαγραμμάτων. Όμως, φυσικά, η ύπαρξη ορυκτών καυσίμων εντός της ΕΕ ενισχύει την ικανότητά μας να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι απέναντι σε εξωτερικούς κραδασμούς στις τιμές της ενέργειας ή των ορυκτών καυσίμων».
Διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης
Κατά τη διάσκεψη Τύπου, ο κ. Δαμιανός ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της σημερινής συνάντησης. Όπως είπε, ο σημερινός διάλογος παρέμεινε σταθερά προσανατολισμένος στον γενικό στόχο της Κυπριακής Προεδρίας: την προώθηση μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης οικονομικά ανταγωνιστικής, ιδιαίτερα ανθεκτικής και στρατηγικά αυτόνομης.
Τόνισε ότι η συντονισμένη δράση και ο επιταχυνόμενος εξηλεκτρισμός είναι ουσιώδεις για τον μετριασμό των κινδύνων που απορρέουν από την εξάρτηση της ΕΕ από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης.
Για την επίτευξη μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και ασφάλειας, το Συμβούλιο πραγματοποίησε εκτενή συζήτηση σχετικά με την πρωτοβουλία AccelerateEU της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. «Υπό το φως των τρεχουσών γεωπολιτικών εξελίξεων, η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα αποτελεί σημαντικό οικονομικό και στρατηγικό κίνδυνο, όπως αποδείχθηκε από τις απότομες αυξήσεις τιμών που επηρεάζουν νοικοκυριά και βιομηχανίες», είπε.
Πρόσθεσε ότι οι Υπουργοί συζήτησαν την εφαρμογή των πέντε στρατηγικών πυλώνων που στοχεύουν στην ενίσχυση του συντονισμού, την προστασία των καταναλωτών και την επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού. «Είναι πλέον ύψιστης σημασίας τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν αυτά τα μέτρα γρήγορα και συντονισμένα, ώστε να αποφευχθούν αποσπασματικές αντιδράσεις και να οικοδομηθεί μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα», ανέφερε.
Ο Υπουργός πρόσθεσε, ακόμα, ότι η ενίσχυση της ικανότητας αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί κρίσιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της σταθερότητας των δικτύων και για την παροχή της ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα που απαιτείται για τη μείωση και σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας για όλους τους Ευρωπαίους.
Οι Υπουργοί εξέτασαν επίσης τον καθοριστικό ρόλο της αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας στην απελευθέρωση ενός καθαρότερου και πιο ανθεκτικού ενεργειακού μέλλοντος. «Η μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία έως το 2050 απαιτεί τεράστια αύξηση στην κλίμακα ανάπτυξης», σημείωσε ο Δαμιανός, προσθέτοντας ότι εξετάστηκαν τρόποι άρσης των υφιστάμενων εμποδίων, όπως οι περίπλοκες διοικητικές απαιτήσεις, ενώ παράλληλα, είπε, ενισχύεται ο διασυνοριακός συντονισμός για τη δημιουργία μιας ανθεκτικής εφοδιαστικής αλυσίδας της ΕΕ για στρατηγικά εξαρτήματα.
«Με καλύτερο συγχρονισμό των μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με σταθερές χαμηλών εκπομπών μονάδες βάσης και διαφορετικές λύσεις αποθήκευσης, από μπαταρίες ιόντων λιθίου έως αντλησιοταμίευση και θερμική αποθήκευση σε άμμο, μπορούμε να δημιουργήσουμε μια πιο ευέλικτη και πραγματικά ολοκληρωμένη Ενεργειακή Ένωση. Μια ένωση που προσφέρει προσιτή ενέργεια στους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία μας, και αποτελεί θεμέλιο της ανταγωνιστικότητάς μας και στηρίζει ένα ενεργειακό σύστημα ανθεκτικό σε εξωτερικούς κραδασμούς», δήλωσε.
Ο κ. Δαμιανός τόνισε ότι η διασφάλιση μιας προβλέψιμης ενεργειακής πορείας απαιτεί από την ΕΕ να επιτύχει τη σωστή ισορροπία μεταξύ της ανάπτυξης εγχώριων πόρων και μιας σταθερής δέσμευσης σε μια μετάβαση έτοιμη για υδρογόνο, πλήρως ευθυγραμμισμένη με τους στόχους απανθρακοποίησης.
Ο Υπουργός Ενέργειας ανέφερε επίσης ότι, κατά τη διάρκεια του γεύματος εργασίας, οι Υπουργοί εξέτασαν τον ρόλο του φυσικού αερίου πέρα από το 2030 και τη σημασία της διατήρησης μιας προβλέψιμης ενεργειακής πορείας.
«Η Ευρώπη καλείται τώρα να αντιμετωπίσει την επιπλέον πρόκληση της διαχείρισης των διακυμάνσεων στην παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς και της αστάθειας που προκαλείται από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή», είπε.
Πρόσθεσε πως «συζητήσαμε πώς η ανάπτυξη εσωτερικών πόρων φυσικού αερίου, όπως το έργο Neptun Deep στη Ρουμανία, οι υπεράκτιες έρευνες στην Ελλάδα και την Κύπρο, και οι ανακαλύψεις στις ακτές της Βαλτικής στην Πολωνία, μπορούν να συμπληρώσουν στρατηγικά τους στόχους μας για ασφάλεια και διαφοροποίηση».
«Ωστόσο, πέρα από το 2030, αυτές οι υποδομές πρέπει να αξιολογηθούν υπό το πρίσμα των στόχων μας για το κλίμα και την καθαρή ενέργεια», υπογράμμισε.
Επισήμανε ότι, ευθυγραμμίζοντας τις βραχυπρόθεσμες απαντήσεις σε κρίσεις με τους μακροπρόθεσμους διαρθρωτικούς στόχους, «διασφαλίζουμε ότι το ευρωπαϊκό ενεργειακό τοπίο παραμένει σταθερό, ανθεκτικό και οικονομικά προσιτό για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία», τονίζοντας ότι η επιτυχία της ΕΕ θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία θα μετατρέψει αυτές τις πολιτικές συζητήσεις υψηλού επιπέδου σε συγκεκριμένα διασυνοριακά έργα και ενισχυμένη επιχειρησιακή συνεργασία.
«Καθώς η Κυπριακή Προεδρία συνεχίζει το έργο της, παραμένουμε επικεντρωμένοι στην κινητοποίηση των αναγκαίων επενδύσεων σε αποθήκευση και υποδομές, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ των σημερινών δυνατοτήτων μας και των μακροπρόθεσμων στόχων μας για το κλίμα και την ενέργεια. Μαζί οικοδομούμε ένα ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα που όχι μόνο μπορεί να αντέξει τους γεωπολιτικούς κραδασμούς του σήμερα, αλλά και ενισχύει την ανταγωνιστικότητά μας», κατέληξε.
Να επιταχύνουμε και να εντείνουμε τις προσπάθειες, λέει ο Γιόργκενσεν
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης, Νταν Γιόργκενσεν, δήλωσε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει πληρώσει 35 δισ. ευρώ περισσότερα για την ενέργειά της, χωρίς να έχει λάβει περισσότερη ενέργεια.
«Αυτή δεν είναι ενεργειακή κρίση. Είναι κρίση ορυκτών καυσίμων. Φαίνεται τι συμβαίνει όταν εξαρτάσαι από τα ορυκτά καύσιμα», είπε. Σημειώνοντας ότι αυτή τη φορά η Ευρώπη είναι καλύτερα προετοιμασμένη από ό,τι το 2022, καθώς έχουν αναπτυχθεί περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπάρχουν διαφοροποιημένοι προμηθευτές και μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα, ο Επίτροπος είπε ότι «παραμένουμε υπερβολικά ευάλωτοι. Όταν οι τιμές στις παγκόσμιες αγορές αυξάνονται όπως τώρα, δεχόμαστε ισχυρό πλήγμα».
Τόνισε ότι «πρέπει να επιταχύνουμε και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Πρέπει να επιταχύνουμε και να εντείνουμε τις προσπάθειές μας για μεγαλύτερη ενεργειακή αποδοτικότητα. Και πρέπει να συνεργαστούμε ώστε ό,τι κάνουμε τώρα για να στηρίξουμε τις βιομηχανίες που πλήττονται ή τους πολίτες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, αυτές οι προσπάθειες να είναι στοχευμένες και προσωρινές, ώστε να μην υπονομεύσουν τη μακροπρόθεσμη στρατηγική μας».
Ο Επίτροπος πρόσθεσε ότι στην επόμενη συνεδρίαση του Συμβουλίου τον Ιούνιο θα ληφθούν σημαντικές αποφάσεις. «Το πακέτο για τα δίκτυα που πρότεινα πριν από μερικούς μήνες είναι τώρα πιο αναγκαίο από ποτέ. Χρειαζόμαστε καλύτερες δυνατότητες σχεδιασμού των ενεργειακών δικτύων στην Ευρώπη», ανέφερε. Σύμφωνα με τον ίδιο, «χρειαζόμαστε καλύτερες διασυνδέσεις, ώστε να γίνουμε πραγματικά μια ενιαία Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση στο μέλλον. Το χρειαζόμαστε αυτό για να αναπτύξουμε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τόσο γρήγορα και σε τόσο μεγάλη κλίμακα όσο απαιτείται».
Πρόσθεσε επίσης ότι η ΕΕ χρειάζεται ριζική αλλαγή στους κανόνες αδειοδότησης. «Σήμερα χρειάζονται πέντε χρόνια, και μερικές φορές ακόμη και μία δεκαετία, για να εξασφαλιστεί άδεια για ένα νέο έργο, είτε πρόκειται για παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας είτε για υποδομές δικτύων», ανέφερε. Αυτό, σημείωσε, «είναι προφανώς υπερβολικά μεγάλο διάστημα. Πρέπει να μειωθεί δραστικά. Και χρειαζόμαστε καλύτερους κανόνες για τον επιμερισμό του κόστους, καλύτερους κανόνες για τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων, ώστε να προληφθούν αντιδράσεις».
Ερωτηθείς αν υπάρχει λόγος να ανασταλεί η εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο από χώρες εισαγωγής φυσικού αερίου, ο Επίτροπος απάντησε ότι η Επιτροπή είναι «απόλυτα προσηλωμένη στον κανονισμό για το μεθάνιο. Είναι ένα από τα πιο φιλόδοξα εργαλεία που διαθέτουμε για τη γρήγορη μείωση των εκπομπών», σημειώνοντας ότι οι υψηλές τιμές καυσίμων, τα προβλήματα εφοδιασμού κ.λπ. τελικά θα περάσουν, αλλά η κλιματική κρίση θα παραμείνει για πολύ καιρό. «Πρέπει να παραμείνουμε σε αυτή την πορεία και θα διατηρήσουμε τον κανονισμό για το μεθάνιο, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η εφαρμογή του θα είναι όσο το δυνατόν πιο πρακτική».
Ο Επίτροπος ερωτήθηκε επίσης κατά πόσο η μάχη της ΕΕ κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου» συμβάλλει επίσης στην αύξηση των τιμών των καυσίμων. Σημείωσε ότι αυτή η προσπάθεια συνεχίζεται. «Από την αρχή αυτής της σύγκρουσης, έχουμε επιβάλει κυρώσεις και εφαρμόσει κανονισμούς που ενισχύουν αυτή τη μάχη, και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε», είπε.
Δεν υπάρχουν βραχυπρόθεσμα προβλήματα ασφάλειας εφοδιασμού στα αεροπορικά καύσιμα
Ερωτηθείς για την αξιολόγηση της Επιτροπής σχετικά με το αν η ΕΕ διαθέτει επαρκή προμήθεια αεροπορικών καυσίμων για να καλύψει τη ζήτηση αυτόν τον μήνα, ο Επίτροπος δήλωσε ότι η ΕΕ έχει δημιουργήσει ένα παρατηρητήριο για να εξασφαλίσει πλήρη εικόνα σχετικά με τα διαθέσιμα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές, τους εμπλεκόμενους φορείς και τον τρόπο αντιμετώπισης πιθανών προβλημάτων ασφάλειας εφοδιασμού.
«Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε αυτό το σημείο. Δεν αναμένουμε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού σε πολύ βραχυπρόθεσμο ορίζοντα», είπε.
Ωστόσο, πρόσθεσε, «δεν μπορούμε να αποκλείσουμε το ενδεχόμενο προβλημάτων ασφάλειας εφοδιασμού σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα». Όλα αυτά, εξήγησε, «εξαρτώνται φυσικά από την κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Εξαρτώνται επίσης από το πώς αντιδρούν οι αγορές και οι αεροπορικές εταιρείες».
«Έχουμε ήδη δει αεροπορικές εταιρείες να ακυρώνουν πτήσεις, πολλές πτήσεις μάλιστα. Αλλά συνεχίζουμε να παρακολουθούμε την κατάσταση και, αν φτάσουμε σε σημείο όπου υπάρχει πρόβλημα ασφάλειας εφοδιασμού, φυσικά θα είμαστε έτοιμοι να συζητήσουμε με τα κράτη-μέλη τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης της κατάστασης», ανέφερε.
Πηγή: ΚΥΠΕ
