Η δημοσίευση σε νόμο της πρότασης του ΔΗΚΟ για δυνατότητα παραμερισμού της ειδοποίησης εκποίησης για έως 12 μήνες σηματοδοτεί μια νέα φάση στο ζήτημα των ΜΕΔ, αλλά η εικόνα παραμένει μεταβατική, επειδή μόνο μέρος του πακέτου των νομοθετικών αλλαγών τέθηκε σε ισχύ και η τύχη άλλων κρίσιμων ρυθμίσεων θα κριθεί πλέον από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο. Παράλληλα, από τραπεζικούς και άλλους παράγοντες της αγοράς εκπέμπεται το μήνυμα ότι οι τελευταίες παρεμβάσεις κινδυνεύουν να επιβραδύνουν τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους χωρίς να λύνουν το βασικό πρόβλημα, που κατά τον CEO της Τράπεζας Κύπρου Πανίκο Νικολάου είναι πρωτίστως η βιωσιμότητα του δανειολήπτη. Ο κίνδυνος που προβάλλει είναι αυτός ενός πισωγυρίσματος, με επιπτώσεις στην εικόνα της Κύπρου και στη χρηματοδότηση της οικονομίας, σε μια περίοδο ενίσχυσης της πιστωτικής επέκτασης.
Η ρύθμιση του ΔΗΚΟ παρέχει στον δανειολήπτη το δικαίωμα να προσφύγει στο δικαστήριο εντός 45 ημερών από την παραλαβή της ειδοποίησης εκποίησης, ζητώντας τον παραμερισμό της. Για όσους έχουν ήδη λάβει σχετική ειδοποίηση, προβλέπεται επίσης μεταβατική περίοδος 45 ημερών από την έναρξη ισχύος του νόμου ώστε να καταχωρίσουν αίτηση. Εφόσον η αίτηση γίνει δεκτή, ο οφειλέτης αποκτά παράθυρο 12 μηνών για να επιχειρήσει ρύθμιση του χρέους ή εξωδικαστικό συμβιβασμό.
Με βάση το περιεχόμενο της νομοθεσίας η ρύθμιση είναι ευρύτερη από μια απλή χρονική αναστολή. Δικαστής Επαρχιακού Δικαστηρίου αποκτά αρμοδιότητα να εξετάζει διαφορές μεταξύ δανειολήπτη και πιστωτή για το χρεωστικό υπόλοιπο τερματισμένης πιστωτικής διευκόλυνσης, αλλά και συναφή ζητήματα που αφορούν εγγυήσεις, εξασφαλίσεις, υπερχρεώσεις, καταχρηστικές ρήτρες και εκποιήσεις. Η δε εκδίκαση της ουσίας των υποθέσεων, σύμφωνα με τη νομοθετική πρόβλεψη, θα πρέπει να ολοκληρώνεται εντός 12 μηνών από την καταχώριση. Για το ΔΗΚΟ αυτό το όριο των 12 μηνών αποτελεί και την ασφαλιστική δικλίδα για να μην υπάρξει κατάχρηση, ξεχωρίζοντας τους στρατηγικούς κακοπληρωτές από τους οφειλέτες που επιθυμούν να βρουν λύση. Η νομοθεσία θα δοκιμαστεί στην πράξη.
Οι νέες ρυθμίσεις
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπέγραψε συνολικά τρεις από τους πέντε νόμους που είχαν επιστραφεί από την προεδρία στη Βουλή και τροποποιήθηκαν, ενώ για άλλες δύο νομοθεσίες προχώρησε σε αναφορά στο Ανώτατο Δικαστήριο, ανεβάζοντας σε έξι τις συνολικές αναφορές στη δικαιοσύνη για το ίδιο ζήτημα. Σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, από τις δώδεκα νομοθεσίες που ενέκρινε η Βουλή στις 6 Απριλίου, τελικά μόνο οι μισές θα εφαρμοστούν άμεσα, ενώ οι υπόλοιπες θα κριθούν δικαστικά.
Πέρα από τον νόμο του ΔΗΚΟ, τέθηκαν σε ισχύ ακόμη δύο σημαντικές ρυθμίσεις. Η πρώτη αφορά τον νόμο περί συμβάσεων πίστωσης για καταναλωτές σε σχέση με ακίνητα που προορίζονται για κατοικία, βάσει πρότασης του ΕΛΑΜ, ο οποίος απαγορεύει στους πιστωτές να απαιτούν πρόσθετες εξασφαλίσεις όταν η υποθήκη του ακινήτου και η πιστοληπτική ικανότητα υπερκαλύπτουν το ποσό του δανείου. Η δεύτερη αφορά τον νόμο περί αφερεγγυότητας φυσικών προσώπων, με αύξηση της αξίας της κύριας κατοικίας στις 400 χιλιάδες ευρώ και άρση στρεβλώσεων που δυσχέραιναν την ένταξη αφερέγγυων φυσικών προσώπων στο σχετικό πλαίσιο.
Το ήδη ενεργό πλαίσιο συμπληρώνεται και από άλλες έξι συνολικά νομοθεσίες που εφαρμόζονται, μεταξύ των οποίων προβλέψεις ώστε ακίνητο που τίθεται σε πλειστηριασμό να μην πωλείται κάτω από το 50% της αγοραίας αξίας του, καθώς και ενίσχυση του μηχανισμού επιβεβαίωσης χρέους μέσω της Χρηματοοικονομικής επιτρόπου. Η τελευταία αποκτά δεσμευτικές εξουσίες για αποφάσεις έως 20 χιλιάδες ευρώ σε παράπονα κατά χρηματοοικονομικών επιχειρήσεων, με δυνατότητα των επιχειρήσεων να προσφύγουν στη δικαιοσύνη ακόμη και για την ουσία της απόφασης.
Την ίδια ώρα, όμως, παραμένει ανοικτό το μέτωπο άλλων παρεμβάσεων που η Βουλή ψήφισε αλλά η εκτελεστική εξουσία αμφισβήτησε ως προς τη συνταγματικότητά τους. Στις εκκρεμείς αναφορές περιλαμβάνονται νομοθεσίες που αφορούν, μεταξύ άλλων, πρόσβαση των οφειλετών στη δικαιοσύνη για καταχρηστικές ρήτρες και για το ύψος του χρέους, καθώς και η ρύθμιση που απαγορεύει την επιβολή πρόσθετων τόκων όταν το οφειλόμενο ποσό φθάνει στο διπλάσιο του αρχικού χρέους, με βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης την αναδρομικότητα. Επιπλέον στο Ανώτατο έχουν παραπεμφθεί και ρυθμίσεις όπως η αναστολή εκποιήσεων κύριας κατοικίας αξίας έως 350 χιλιάδες ευρώ μέχρι το τέλος του έτους, η διαγραφή υπολοίπου οφειλής μετά από εκποίηση όταν τα έσοδα δεν καλύπτουν το σύνολο του δανείου και περιορισμοί στην ευθύνη των εγγυητών.
Με αυτά τα δεδομένα, η αγορά βλέπει ότι το ζήτημα των ΜΕΔ δεν βαίνει προς οριστική διευθέτηση αλλά προς νέα περίοδο τριβών, καθυστερήσεων και αβεβαιότητας. Τραπεζικά στελέχη και άλλοι παράγοντες εκτιμούν ότι οι συνεχείς νομοθετικές παρεμβάσεις στέλνουν λάθος μήνυμα στην κοινωνία, επειδή καλλιεργούν την προσδοκία ότι το πρόβλημα μπορεί να λυθεί κυρίως με αναστολές, δικονομικές άμυνες και νέες παρατάσεις, αντί με βιώσιμες αναδιαρθρώσεις και στοχευμένη στήριξη των πραγματικά αδύναμων. Η ανάγνωση αυτή ενισχύεται και από το επιχείρημα ότι, ενώ η πολιτική συζήτηση επικεντρώνεται συχνά σε υπερχρεώσεις και καταχρηστικές ρήτρες, ο πυρήνας πολλών υποθέσεων βρίσκεται στην αντικειμενική αδυναμία εξυπηρέτησης του δανείου.
Αυτήν ακριβώς τη διάσταση ανέδειξε ο CEO της Τράπεζας Κύπρου Πανίκος Νικολάου κατά την παρουσίαση των αποτελεσμάτων της τράπεζας για το πρώτο τρίμηνο του 2026. Στο ίδιο πνεύμα, επανέλαβε ότι το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο ο δανειολήπτης είναι βιώσιμος και μπορεί να εξυπηρετήσει το δάνειό του.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η διαχείριση των ΜΕΔ συνεχίζεται, έστω και ατελώς. Παράγοντες της αγοράς αναφέρουν, πάντως, ότι πίσω από τον θόρυβο της πολιτικής αντιπαράθεσης υπάρχει και μια πιο σιωπηλή πραγματικότητα, καθώς η μεγάλη πλειοψηφία των δανειοληπτών θέλει να λύσει το πρόβλημά της και έχει κουραστεί από τη μακρά περίοδο αβεβαιότητας. Κατά την ίδια προσέγγιση, οι επαναλαμβανόμενες νομοθετικές παρεμβάσεις, αντί να ενθαρρύνουν την έγκαιρη διευθέτηση, ενδέχεται να παρατείνουν την αναμονή, να ενισχύσουν ψευδαισθήσεις για καθολικές λύσεις και τελικά να φέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που διακηρύσσουν, δηλαδή περισσότερη καθυστέρηση, περισσότερη κόπωση και λιγότερες πραγματικές διευθετήσεις.
Το επόμενο καθοριστικό ορόσημο αναμένεται μέσα στον Ιούνιο, όταν προγραμματίζεται να αρχίσει η ακρόαση των αναφορών του Προέδρου στο Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο για πέντε από τους νόμους που ψήφισε η Βουλή.
