Η χαμηλή παραγωγικότητα είναι η μεγαλύτερη διαρθρωτική αδυναμία της κυπριακής οικονομίας, παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, τη χαμηλή ανεργία και τη σημαντική εισροή εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού τα τελευταία χρόνια. Την ίδια ώρα, η Κύπρος καλείται να επαναπροσδιορίσει το μοντέλο προσέλκυσης ξένων επενδύσεων, δίνοντας έμφαση σε επενδύσεις που δημιουργούν πραγματική οικονομική δραστηριότητα, νέες θέσεις εργασίας και μεταφορά τεχνογνωσίας. Οι χρηματοοικονομικές συναλλαγές ή οι μετακινήσεις εταιρειών μπορεί να είναι καλοδεχούμενες, αλλά από μόνες τους δεν λύνουν το πρόβλημα της χαμηλής παραγωγικότητας της κυπριακής οικονομίας.
Τα παραπάνω είναι τα βασικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την «Έκθεση Ανταγωνιστικότητας Κύπρου 2025», του Συμβουλίου Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας Κύπρου (ΣΟΑΚ).
Παρουσιάζοντας τα ευρήματα της έκθεσης, ο καθηγητής Οικονομικών και επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Πανεπιστημίου Κύπρου που επιμελήθηκε την εκπόνηση της έκθεσης, Σωφρόνης Κληρίδης, υπογράμμισε ότι η παραγωγικότητα εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό «αγκάθι» της οικονομίας, παρά τις θετικές επιδόσεις σε άλλους δείκτες.
Σύμφωνα με την έκθεση, η Κύπρος εξακολουθεί να υστερεί σε παραγωγικότητα σε σύγκριση με πολλές ανταγωνιστικές οικονομίες, παρά το υψηλό ποσοστό απασχόλησης και τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Μία από τις λίγες εξαιρέσεις είναι ο τομέας των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ICT), ο οποίος παρουσιάζει σαφώς καλύτερες επιδόσεις και αναδεικνύεται ως παράδειγμα επιτυχημένης παραγωγικής αναβάθμισης.
Η έκθεση συγκρίνει την Κύπρο με δώδεκα χώρες αναφοράς, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Μάλτα, το Ισραήλ, η Ιρλανδία, η Ολλανδία και η Δανία, καταλήγοντας ότι απαιτείται μια πιο στοχευμένη στρατηγική που να ενισχύει την παραγωγικότητα, να διευκολύνει την ανάπτυξη και κλιμάκωση επιχειρήσεων και να βελτιώνει την ικανότητα υλοποίησης μεταρρυθμίσεων. Το ΣΟΑΚ σημειώνει και την ανάγκη επικαιροποίησης και συστηματικής παρακολούθησης του Οράματος 2035, με τη δημιουργία ειδικής μονάδας εφαρμογής που θα εξασφαλίζει συνέχεια, πέρα από πολιτικές αλλαγές.
Όλες οι πολιτικές πρέπει να αξιολογούνται με βάση τη συμβολή τους στην αύξηση της παραγωγικότητας και της μακροχρόνιας ευημερίας, αναφέρει η παρουσίαση. Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη δημιουργία συνθηκών που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να καινοτομούν, να αναπτύσσονται και να ανταγωνίζονται διεθνώς.
«Δεν είναι όλες οι επενδύσεις ίδιες», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Κληρίδης, εξηγώντας ότι η πρόκληση για μια μικρή οικονομία όπως η κυπριακή, είναι να επιλέγει και να προσελκύει επενδύσεις με τη μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία και τις λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις.
Στο ίδιο πνεύμα, ο αντιπρόεδρος του ΣΟΑΚ, Γιώργος Συρίχας, αναγνώρισε ότι η προσέλκυση περισσότερων παραγωγικών επενδύσεων δεν είναι εύκολη υπόθεση, ιδιαίτερα λόγω των αδυναμιών σε τομείς όπως η ενέργεια, οι υποδομές και το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι υπάρχει εναλλακτική και σημείωσε τη σημασία της στόχευσης.
Όπως εξήγησε, οι παραγωγικές επενδύσεις δημιουργούν σημαντικά μεγαλύτερη αξία σε σχέση με απλές μεταβιβάσεις περιουσιακών στοιχείων, καθώς συνδέονται με δημιουργία θέσεων εργασίας, ανάπτυξη τοπικών στελεχών και μεταφορά τεχνογνωσίας.
Παράλληλα, η έκθεση αναδεικνύει σοβαρές αδυναμίες στη δημόσια διοίκηση, στη δικαιοσύνη και στην εφαρμογή μεταρρυθμίσεων, προτείνοντας πιο συντονισμένη κρατική στρατηγική και συστηματική παρακολούθηση του Οράματος 2035, μέσω μόνιμου μηχανισμού εφαρμογής.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται, επίσης, στην εκπαίδευση και στις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς, παρά τις υψηλές δαπάνες για την παιδεία, τα αποτελέσματα παραμένουν περιορισμένα. Η έκθεση, μεταξύ άλλων, καταγράφει χαμηλές επιδόσεις μαθητών, έλλειμμα τεχνικής εκπαίδευσης και αδύναμη σύνδεση πανεπιστημίων και αγοράς εργασίας - παράγοντες που επηρεάζουν άμεσα και τη χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας.
