Ακόμη μια χαμένη δεκαετία για την ενέργεια. Η διαπίστωση δεν είναι δική μου αλλά του Γιάννη Σεϊτανίδη, συμπαρουσιαστή μου στο «Show me the Money» στον «ΠΟΛΙΤΗ 107.6», όταν στο πλαίσιο της ραδιοφωνικής εκπομπής σχολιάζαμε τον διορισμό του νέου διοικητικού συμβουλίου της ΔΕΦΑ. «Καλό 2029 θα έρθει στην Κύπρο φυσικό αέριο για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας», είχε επισημάνει ο Γιάννης. «Άρα πάμε για τον επόμενο Πρόεδρο ή την επόμενη θητεία του Νίκου Χριστοδουλίδη», ήταν η δική μου διαπίστωση, με τον Γιάννη να σημειώνει πως «χάθηκε και αυτή η πενταετία». Συνυπογράφω τη διαπίστωση και την πάω ένα βήμα παραπέρα: «Η διαχείριση στα θέματα ενέργειας υπήρξε διαχρονικά μια παταγώδης αποτυχία με σημαντικότατο κόστος για την παραγωγικότητα της χώρας και πληγή στις τσέπες των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων».
Αναμφίβολα, η κυβέρνηση Νίκου Χριστοδουλίδη παρέλαβε ένα προβληματικό έργο με το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό. Υπήρχαν σοβαρότατες καθυστερήσεις, επιπλέον οικονομικές απαιτήσεις από την κινεζική κοινοπραξία αλλά και ένας προβληματικός σχεδιασμός. Παρ΄ όλα αυτά, το έργο είχε εργολάβο και υπήρχε η ελπίδα πως κάπου θα μπορούσαμε να συνεννοηθούμε. Η κυπριακή οικονομία και τα νοικοκυριά ήταν αυτά που πλήρωναν την ενέργεια σε τιμές μαζούτ και τους ρύπους και όχι η κινεζική κοινοπραξία.
Μάλιστα, όταν η τελευταία τελικά αποχώρησε, οι κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ήταν πως απομένουν λίγοι μήνες για την ολοκλήρωση του έργου. Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαβεβαίωνε στην ετήσια ομιλία του πως το έργο θα ήταν έτοιμο στα τέλη του 2025. Κάποιοι άφησαν τον Πρόεδρο ανεπανόρθωτα εκτεθειμένο και τη χώρα χωρίς φυσικό αέριο για ακόμη μια πενταετία. Πλέον, εκτός από την ενεργειακή τρύπα, τίθεται σοβαρό θέμα πολιτικής αξιοπιστίας και χρηστής διοίκησης.
Ποιος πραγματικά μπορεί να πείσει πως το ορόσημο του 2029 είναι εφικτό αυτή τη φορά; Ήδη χάθηκε η ευρωπαϊκή χορηγία των 101 εκατομμυρίων ευρώ (σημείωση: το αρχικό ποσό της χορηγίας του CEF ήταν €101 εκατ., εκ των οποίων ζητήθηκε επιστροφή περίπου €68-73 εκατ.) για το έργο, έστω και αν η κυβέρνηση ισχυρίζεται πως μπορεί τελικά να μην έχει χαθεί οριστικά. Το περιβόητο πλοίο για τη μεταφορά φυσικού αερίου (FSRU «Προμηθέας») παραμένει στα Στενά της Μαλάκα στη Νοτιοανατολική Ασία και κοστίζει χιλιάδες ευρώ στον Κύπριο φορολογούμενο κάθε μήνα. Είναι τελικά το πλοίο συμβατό με τις προδιαγραφές ή θα έχουμε άλλα τραβήγματα, ακόμη κι αν καταφέρουμε το 2029 να έχουμε έτοιμες τις χερσαίες εγκαταστάσεις;
Εκτός από το κόστος των νέων εγκαταστάσεων, θα κληθούμε τελικά να αποζημιώσουμε και την κινεζική κοινοπραξία, η οποία διεκδικεί εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στη διαιτησία στο Λονδίνο; Όλα αυτά θα περιμένουμε να μας τα απαντήσει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία διενεργεί ενδελεχείς ποινικές έρευνες για διαφθορά, απάτη και ενδεχόμενο χρηματισμό σχετικά με τις συμβάσεις και τις καθυστερήσεις στην κατασκευή του τερματικού σταθμού στο Βασιλικό;
Πόσο πιο λάθος θα μπορούσε πραγματικά να πάει ένα έργο; Και ακόμη κι αν τα καταφέρουμε να έχουμε τερματικό φυσικού αερίου κάπου στα τέλη της δεκαετίας ή στις αρχές της επόμενης, θα θεωρήσουμε πως δεν τρέχει τίποτα; Έχουν αναζητηθεί πολιτικές και διοικητικές ευθύνες για λάθη, παραλείψεις ή ακόμη και δόλο; Τι πήγε λάθος και ένα τόσο σημαντικό έργο υποδομής καθυστέρησε τόσο πολύ (αν γίνει ποτέ);
Όσο η κυβέρνηση δεν δείχνει διάθεση να αναζητήσει ευθύνες φορτώνεται η ίδια το πολιτικό βάρος για ένα έργο που η ΑΗΚ θεωρούσε πως θα ολοκληρωνόταν στις αρχές της χιλιετίας —εξού και έχει την ικανότητα παραγωγής ηλεκτρισμού από φυσικό αέριο από τότε! Την ίδια ώρα, ιδιώτης έχει ήδη κατασκευάσει σταθμό ηλεκτροπαραγωγής αποκλειστικά με φυσικό αέριο, παρά τις καθυστερήσεις που είχε και το δικό του έργο. Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι πως κανείς δεν έχει αναζητήσει τι πήγε λάθος με αυτή τη συνολική διαχείριση. Θα ακολουθήσουμε τις ίδιες διαδικασίες και περιμένουμε να έχουμε διαφορετικό αποτέλεσμα σε αυτό ή σε άλλο έργο υποδομής; Δεν νομίζω...
