Το Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων χαιρετίζει την πρωτοβουλία δημιουργίας του Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων (ΚΟΑΕ), υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση των διατάξεων που αφορούν τη συμμόρφωση με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων.
Σε σημείωμα προς την επιτροπή οικονομικών το οποίο υπογράφει η Έφορος Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, Στέλλα Μιχαηλίδου και το οποίο δόθηκε χθες στα ΜΜΕ, σημειώνεται ότι το Γραφείο χαιρετίζει την πρωτοβουλία δημιουργίας του ΚΟΑΕ, η οποία δύναται να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νεοφυών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση, την αντιμετώπιση χρηματοδοτικών κενών της αγοράς, την ενίσχυση της καινοτομίας και την προώθηση της ανταγωνιστικότητας της κυπριακής οικονομίας.
Ωστόσο, τονίζει, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση των διατάξεων που αφορούν τη συμμόρφωση με τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε να διασφαλιστεί η νομική ασφάλεια των δικαιούχων, η προστασία των δημόσιων πόρων και η αποτελεσματική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων χρηματοδότησης. «Παρόλο που το νομοσχέδιο περιλαμβάνει πρόνοια για την τήρηση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, θεωρώ ότι θα ήταν σκόπιμο να ενισχυθούν περαιτέρω οι σχετικές διατάξεις, ώστε να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή νομική ασφάλεια και στη πράξη τόσο για τον Οργανισμό όσο και για τους τελικούς δικαιούχους», τονίζει.
«Η λειτουργία ενός τέτοιου οργανισμού μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, νοουμένου ότι τα χρηματοδοτικά εργαλεία και τα σχέδια που θα εφαρμόζονται είναι πλήρως εναρμονισμένα με το ενωσιακό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων», προσθέτει.
Στο πλαίσιο αυτό εισηγείται όπως εξεταστούν οι ακόλουθες προσθήκες ή τροποποιήσεις:
1. Θεσμοθέτηση συνεργασίας με το Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων
Να υπάρχει πρόνοια σύμφωνα με την οποία ο ΚΟΑΕ θα διαβουλεύεται με το Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων κατά τον σχεδιασμό και πριν από την εφαρμογή:
- σχεδίων χορηγιών,
- χρηματοδοτικών εργαλείων,
- προγραμμάτων εγγυήσεων,
- επενδυτικών ταμείων,
- μέτρων παροχής δανείων ή άλλων μορφών χρηματοδότησης.
Η πρόνοια αυτή, τονίζεται, θα συμβάλει στην έγκαιρη αξιολόγηση πιθανών ζητημάτων κρατικών ενισχύσεων και θα αποτρέψει καθυστερήσεις ή κινδύνους μη συμβατότητας με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παρά το γεγονός ότι το νομοσχέδιο αναφέρει στη παράγραφο 8 σελ 20, άρθρο «Τήρηση πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων» δεν προβλέπει θεσμοθετημένη συνεργασία με το αρμόδιο όργανο ελέγχου.
2. Υποχρεωτικός προκαταρκτικός έλεγχος συμβατότητας
Να υπάρχει πρόνοια που να προβλέπει ότι κανένα σχέδιο, χρηματοδοτικό εργαλείο, εγγύηση, επιχορήγηση η επενδυτικό μέτρο δεν τίθεται σε εφαρμογή χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση της συμβατότητάς τους Κανόνες των Κρατικών ενισχύσεων:
- τα άρθρα 107 και 108 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
- τον Γενικό Απαλλακτικό Κανονισμό (ΓΚΑΚ),
- τον Κανονισμό De Minimis,
- τις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
3. Εκπροσώπηση του ΓΕΕΚΕ στο Διοικητικό Συμβούλιο ως παρατηρητή
Να εξεταστεί η συμμετοχή εκπροσώπου του ΓΕΕΚΕ:
- είτε ως παρατηρητή στο Διοικητικό Συμβούλιο,
- είτε σε συμβουλευτική επιτροπή συμμόρφωσης.
Αυτό εφαρμόζεται σε αρκετούς ευρωπαϊκούς οργανισμούς χρηματοδότησης για να αποφεύγονται εκ των υστέρων προβλήματα συμβατότητας.
4. Αναφορά στη χρήση των εργαλείων του ΓΚΑΚ
Δεδομένης της στρατηγικής σημασίας του ΚΟΑΕ και των επιδιωκόμενων σκοπών του, αλλά και των τομέων που πρέπει να εξυπηρετεί με προτεραιότητα , επισημαίνεται θα ήταν χρήσιμο να προβλεφθεί ότι κατά τον σχεδιασμό των μέτρων του να αξιοποιούνται κατά προτεραιότητα οι δυνατότητες που παρέχουν τα πιο κάτω νόμιμα πλαίσια των κανόνων των κρατικών ενισχύσεων:
- ο Γενικός Απαλλακτικός Κανονισμός (ΓΚΑΚ),
- οι Κατευθυντήριες Γραμμές Έρευνας, Ανάπτυξης και Καινοτομίας,
- οι Κατευθυντήριες Γραμμές Περιβάλλοντος και Ενέργειας,
- χρηματοδοτικά εργαλεία InvestEU
- οι λοιπές κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
ώστε να επιτυγχάνεται ταχύτερη υλοποίηση αναπτυξιακών παρεμβάσεων.
5. Επενδυτικά Ταμεία και Μέσα Επιχειρηματικού Κεφαλαίου
Επειδή το νομοσχέδιο παρέχει στον ΚΟΑΕ τη δυνατότητα συμμετοχής σε επενδυτικά ταμεία και επενδυτικά σχήματα, εισηγείται να προστεθεί πρόνοια ότι οι σχετικές επενδύσεις διενεργούνται:
- είτε σύμφωνα με την Αρχή του Ιδιώτη Επενδυτή σε Οικονομία της Αγοράς (Market Economy Operator Principle (MEOP)
- είτε στη βάση εγκεκριμένων κανόνων κρατικών ενισχύσεων.
«Η πρόνοια αυτή θα ενισχύσει τη νομική βεβαιότητα των επενδυτικών πράξεων του Οργανισμού και μελλοντικές αμφισβητήσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ο ΚΟΑΕ δεν πρέπει να παρέχει χρηματοδότηση με όρους που ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα αποδεχόταν, εκτός και εάν υπάρχει νομική βάση Κρατικής Ενίσχυσης. Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τα δάνεια, οι εγγυήσεις, οι συμμετοχές σε μετοχικό κεφάλαιο, τα venture capital funds μπορούν να μην αποτελούν κρατική ενίσχυση εάν δίνονται με τους όρους της αγοράς», σημειώνεται .
6. Αποφυγή επικάλυψης με υφιστάμενα σχέδια χορηγιών
Σύμφωνα με την κ. Μιχαηλίδου, ο ΚΟΑΕ δεν πρέπει να υποκαταστήσει
· τα σχέδια του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας
· τα σχέδια Έρευνας και Καινοτομίας
· τα σχέδια ψηφιακής Μετάβασης
· τα σχέδια του ΙΔΕΚ
αλλά αντίθετα να λειτουργεί συμπληρωματικά καλύπτοντας κενά που θα εντοπίζονται στη βάση οικονομικών στοιχείων και ανάλυση αγοράς.
7. Διαχωρισμός Οικονομικών και μη οικονομικών δραστηριοτήτων
Παράλληλα, αναφέρει ότι εάν ο ΚΟΑΕ παρέχει μη χρηματοδοτικές υπηρεσίες υποστήριξης όπως:
· συμβουλευτικές υπηρεσίες
· καθοδήγηση επιχειρήσεων
· προγράμματα φιλοξενίας νεοφυών επιχειρήσεων
· προγράμματα επιτάχυνσης ανάπτυξης επιχειρήσεων
· και άλλες μη οικονομικές δραστηριότητες
πρέπει να υπάρχει σαφής λογιστικός διαχωρισμός με τήρηση ξεχωριστών λογαριασμών από τις χρηματοδοτικές δραστηριότητες ώστε να μην προκύπτει έμμεση κρατική ενίσχυση και να αποφεύγεται η διεπιδότηση
8. Διαφάνεια και υποβολή Ετήσιας Έκθεσης Συμμόρφωσης
Για σκοπούς διαφάνειας και ίσων ευκαιριών στην πρόσβαση γίνεται εισήγηση να προβλεφθεί πρόνοια για:
· δημοσίευση των χρηματοδοτικών εργαλείων σε χρονικά διαστήματα που θα συμφωνηθούν
· τήρηση αρχείων των προς υλοποίηση σχεδίων
· συμμόρφωση με τις απαιτήσεις διαφάνειας του ΓΚΑΚ
Δύναται να προβλεφθεί επίσης η υποβολή ετήσιας έκθεσης συμμόρφωσης στην αρμόδια αρχή, στην οποία να καταγράφονται:
- τα μέτρα που εφαρμόστηκαν,
- η νομική βάση συμβατότητάς τους,
- τυχόν υποχρεώσεις δημοσίευσης,
- τυχόν διαδικασίες ανάκτησης ή παρακολούθησης ενισχύσεων.
9. Συνεργασία με αρμόδιες αρχές
Στο άρθρο που αφορά τη συνεργασία του ΚΟΑΕ με δημόσιες αρχές, ζητά να προστεθεί ρητή αναφορά στο Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη ότι αποτελεί τον καθ’ ύλην αρμόδιο θεσμό της Δημοκρατίας για θέματα κρατικών ενισχύσεων.
10. Σύνδεση με το σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας
Την ίδια ώρα, η κ. Μιχαηλίδου σημειώνει ότι επειδή η δημιουργία του ΚΟΑΕ αποτελεί ορόσημο του ΣΑΑ , είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε μελλοντική αλλαγή στη λειτουργία του δεν θα δημιουργεί κινδύνους μη συμμόρφωσης με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κυπριακή Δημοκρατία έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής .
Στρατηγική διάσταση και αξιοποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων
Πέραν των πιο πάνω, θεωρεί ότι ο ΚΟΑΕ μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση της αναπτυξιακής πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας, αξιοποιώντας στο μέγιστο βαθμό τις δυνατότητες που παρέχει το σύγχρονο ευρωπαϊκό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων.
Η θεσμοθετημένη συνεργασία του ΚΟΑΕ με το Γραφείο Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων θα συμβάλει ώστε οι δυνατότητες αυτές να αξιοποιούνται πλήρως και με ασφάλεια δικαίου, επιτρέποντας στην Κυπριακή Δημοκρατία να εφαρμόζει ταχύτερα και αποτελεσματικότερα αναπτυξιακές πολιτικές προς όφελος των επιχειρήσεων, των επενδύσεων και της οικονομίας γενικότερα.
«Η δημιουργία του ΚΟΑΕ αποτελεί σημαντική μεταρρύθμιση με αναπτυξιακή διάσταση και δύναται να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο στήριξης της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και των επενδύσεων και την κάλυψη υφιστάμενων κενών της αγοράς στην Κυπριακή Δημοκρατία. Ωστόσο τονίζεται ότι, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των χρηματοδοτικών του εργαλείων κατά τρόπο συμβατό με το ευρωπαϊκό δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων, ώστε να προστατεύονται τόσο οι επιχειρήσεις όσο και η Κυπριακή Δημοκρατία από μελλοντικούς νομικούς και δημοσιονομικούς κινδύνους», υπογραμμίζει.
